Geneak eta inguru desegokiak

Lehen sarreran ikusi genuen bezala, gure eboluzioan zehar eraikitako genomak gure bizimoduarekin talka egiten duenean, emaitza gaixotasuna da. Baina zergatik gertatzen da hau?

Death Valleyko harri ibiltarien misterioa argitu da... erdizka

Kaliforniako Death Valley haranean bada Racetrack Playa izeneko laku bat, normalean idor badago ere aldiro urez estaltzen dena. Berriro lehortzean, bertako harriek hainbat metroko bidaia egiten dute, arrasto garbiak utziz. Gertakaria azaltzeko hipotesi ugari eman izan da. Azkenik, misterioa...

Marie Curie eta Gerla Handia

Zientzia eta guda gizonezkoen alor esklusiboak ziren XX. mendearen hasieran. Espresuki debekatuak zitzaizkien emakumezkoei, neskametzarako edo gizasemeen menpeko lan anonimoetarako ez bazen behintzat.

Garunean interkonexio gehiegi dute autistek

New Yorkeko Institutu Psikiatrikoko Jeffrey Liebermanek egin berri duen aurkikuntzak itxaropena sortu die autismoaren aurkako borrokan dabiltzanei. Liebermanek dioenez, garunean nerbioen arteko konexio gehiegi badago autismoa sortzen da. Jaiotzean, umeek mota horretako interkonexio asko...

Janarien “ospea” aldatu egiten da (I)

Nutrizioaren eremuko aurkikuntzek zenbait elikagairen alderdi negatiboak eta positiboak hobeto ezagutzeko aukera ematen digute. Baina aurkikuntza horiek mendetan zehar gure elikaduraren oinarria osatu duten “egia biribilak” zalantzan jarri edo are, erabat iraultzen dituztenean,...

Firefox OS sistema eragilea euskaratu du Librezalek

Azken bertsioa (2.0) euskaraz erabilgarri egongo den lehenengoa izango da, eta hura daramatzaten lehenengo smartphone eta tabletak irailetik aurrera merkaturatuko dira.

Antisorgailua txip batean

Antisorgailu mota bat baino gehiago dago, eguneroko pilulatik hasi eta bost urtero aldatu behar den esteriletaraino. Berriki, beste metodo bat iragarri du MicroCHIPS izeneko enpresa estatubatuarrak MIT Technology Review aldizkarian: hamasei urterako balio duen txipa. Hogei milimetro luze den...

Lurreko tenperatura igoera bi gradutik behera uzteko bideak

Uztailaren 8an, munduan karbono dioxido gehien isurtzen duten hamabost estatuetako 70 zientzialarik DDPP izeneko txostena (karbonoa errotik gutxitzeko bideak) helarazi zioten Ban Ki-Moon NBEko idazkari nagusiari. Zientzialari horien helburua Lurraren tenperatura hazkundea bi gradutik behera...

Abioiak, bizileku aproposak bakterioentzat

Auburneko unibertsitate estatubatuarreko biologo talde baten arabera, bakterio batzuek gaitasuna dute hainbat egun bizirauteko abioietako leihatiletako beso-euskarrietan, plastikozko mahaietan eta bidaiariek erabili ohi dituzten zenbait objektutan. Bakterio horietako bat Staphylococcus...

Smartphonekiko mendetasuna, psikiatren pagotxa Asian

Smartphonen erabilera arazo psikiatriko bilakatzeko bidean da Asiako estatu askotan. Hego Korean, Singapurren, Taiwanen eta Txinan gailu horien gehiegizko erabileragatiko kezka zabaldu da. Singapurren bizi diren 5,5 milioi pertsonen %87k smartphonak ditu, AEBetan %65ek baino ez, eta...

Haurtzaroa ahaztearen zergatia

Karraskariekin egindako hainbat esperimenturen bidez, Japoniako eta Kanadako zientzialariak biltzen dituen ikertalde bat oroitzapenak ezabatzeko mekanismoa argitzen saiatu da. Diotenez, neurona berriak sortzeko prozesua da erantzulea. Bitxiena da neurona berriak eratzea ezinbestekoa dela...

Berriztagarrien energia metatzeko sistema bila

2013an markak hautsi ziren eguzki energia fotovoltaikoaren alorrean. Hala dio behintzat EPIAk, Europako Industria Fotovoltaikoaren Elkarteak. 38,4 gigawatt instalatu ziren, eta honezkero mundu osoan dagoen potentzia 138,9koa da. Baina zifrek gora egin arren, berriztagarriekin lotutako zenbait...
EHZ

EHZ Festibalak mugikorrentzako aplikazioa sortu du

2014ko EHZ Festibalak Android telefono mugikorrentzako aplikazioa sortu du.

Gobernuek telefono lineak "pintxatuta" dituztela onartu du Vodafonek

Telefono konpainia britainiarrak onartu du bere sareak eta gainontzeko konpainienak ezkutuko mekanismoak dituztela, agentzia sekretuek sarean gauzatzen diren elkarrizketak entzun ahal izateko.

Basoaren belarriak

Urteko egun luzeenen sasoi honetan, baratze, soro, belaze, sagasti eta abarretako lanak aurreratuta izanez gero, mendi-gailurretara igotzeko gogoa pizten du giroak. Laster, egunak laburtu eta laburtu hasi ahala, etorriko dira udako egun beroenak, eta, tontorrerako bidea hartu ordez, erreka zulo...

Marrazoen antigorputzak, giza minbizietan aplikagarri?

Marrazoek urea kantitate handia dute odolean eta horrek ur gaziko ingurunean gerta daitekeen desidratazioa eragozten du. Gizakiaren kasuan, aldiz, odolean urea sortzeak antigorputzak suntsitzen ditu. Hainbat ikerlari marrazoen antigorputzak aztertzen ari dira, urea dagoen inguruan irauteko...

Norberaren garuna jardunean ikustea posible da

Hainbat laborategik Mind-Mirror sistema sortu dute garunaren jarduera ikusteko. Sistema horretan bi teknologia motak egiten dute bat: errealitate areagotuko teknikek eta denbora errealeko elektroentzefalograma teknikek (EEG). Hainbat patologia aztertzeko edo berreziketan erabiltzeko balio...

Ez da erosoena, baina merezi du

Milaka kobazulo dago Euskal Herrian, baina gutxi dira ezagun-ezagunak. Are gutxiago –ez dira dozenara iristen– bisitarako prestatutakoak. Gainerakoez gozatzeko, jeneralean, espeleologian gutxi-asko trebatutakoa behar du. Ez da erosoa, materiala garestia da, arriskutsua izan daiteke... baina harra barnean sartzen bazaizu, kostatuko zaizu ateratzea.

Aplikazio hiltzailea noiz helduko zain

Azken urteotan ugaritzen ari zaizkigu beren izenaren baitan ‘smart’ aurrizkia daramaten gailuak eta proiektuak. Ezagunena smartphonea izan da, eta hitz horrekin batera, gero eta hedatuagoa den komunikaziorako gailua, non telefonoa eta internet zerbitzuak uztartu baitiren. Telebistari dagokionean, sarri ikusten dira, bereziki saltokietako iragarkietan eta publizitate kanpainetan, telebista inteligentea edo smart telebista moduko kontzeptuak.

Twitterreko "gorroto mezuak" jazartzeko eskatu dio Espainiako Gobernuak fiskaltzari

Espainiako Gobernuak Estatuko Fiskaltzari eskatu dio neurriak har ditzala Twitter bidez zabaldutako “gorrotoaren” aurka. “Delituaren apologia” egiten duten mezuei mugak jarri eta sare sozialak erregulatzeko araudia gogortzea da helburua.

Kanadan suzko bola erori da zerutik

Maiatzaren 4an, Kanadako Ontario probintziaren hegoaldean, hainbat automobiletako kamerek mugitzen ari zen gorputz gori bat grabatu zuten; ondoren, eztanda handi bat entzun zen. American Meteor Society elkartearen arabera, meteorito baten lurreratzeak eragin zuen eztanda hori. Atmosferarekin...

Ukrainako gatazka espaziora iritsi da

Errusiak iragarri du Nazioarteko Espazio Estazioa utziko duela 2020an. Ukrainako gatazkaren harira AEB-Errusia harremanak zenbateraino gaiztotu diren erakusten du berriak.

Zentral nuklearrak itsasoan?

Fukushimako istripuak tsunami batek kaltetutako tresneria elektrikoan izan zuen oinarria. Tresneria elektrikoa kaltetzeak erregai erradiaktiboa zegoen eraikinetara ura ezin eramatea eragin zuen, eta hozte-sistema etenda geratu zenez erregaiak izugarrizko tenperatura hartu eta telebistan ikusi...

Oiloen begia, material berri batentzako oinarria

Oiloen begietako zelula fotosentikorren egitura “hiperuniformeki desordenatua” da. Fisikariak orain hamar urte hasi ziren arestian egoera horretan dagoen materiala aurkitu nahian, eta berriki oiloen begietan topatu dute. Hiperuniformeki desordenatutako materiala solido kristalino...

Amona teknologiko bat naiz

Banekien zertara joan nintzen, argazki kamera bat erosio nahi nuen. Baina, ez da zaila arreta desbideratzea hizketan egitea bakarrik falta zaien etxetresana elektriko edo zineman baino pantaila handiago duten telebistekin.

Izarrak ikusteko denboraren makina

www.stellarium.org webguneak ordenagailuan planetarioa izateko aukera ematen du. Duela hamar urte garatzen hasi ziren softwareak zerua 3Dn eta modu errealistan ikusteko aukera ematen du, begi hutsez edo binokular nahiz teleskopio bidez. Sistema eragile nagusiekin bateragarria da programa, eta...

Angulari buruzko lanarentzat 2013ko CAF-Elhuyar saria

Bergarako Errekalde jauregian banatu ziren atzo 2013ko zientzia-dibulgazioko CAF-Elhuyar sariak. Gorka Azkune Galparsoro, Eneko Bachiller Otamendi, Xabier Erkizia Martikorena, Amaia Portugal Gonzalez eta Gorka Zabaleta Lopetegi izan ziren saridunak. Azken honek angulei buruz egindako lanari esker irabazi zuen saria, hirugarrena azken hiru urteotan. Merezimenduzko saria Udako Euskal Unibertsitateak jaso zuen.

Nola funtzionatzen dute GPS eta satelite bidezko nabigazio sistemek?

GPS teknologia, Belgika eta Frantzian sortua, baina Ameriketako Estatu Batuetako Defentsa departamentuak garatu eta eraikitakoa da. Beste komunikazio infraestruktura batzuekin gertatu izan den bezala, segurtasunaren aitzakiarekin mundu osoari zabaldu zitzaion zerbitzu hau, kontrola eta boterearen truke.

Nondik gatoz eta non gaude? Hipotesi eboluzionistarekiko hurbilpen bat

Osasun optimoa izateko, gure herentzia ebolutiboa kontuan hartu eta gure bizimodua horretara egokitzea proposatzen digu ikuspegi eboluzionistak.
Multimedia

2014-03-11  |  Zientzia

Multimedia komunikazioaz

2013ko urriaren 10eran EHUko Leioako Campusean Marijo Deograciasek eta Naiara Urangak emandako hitzaldia. MMLab proiektuaren nondik norakoak azalduko zituzten. Grabazioa eta edizioa: Jakobe Palazio

2014-02-10  |  Zientzia

Ahoan bilorik gabe: Rene Harxulet

«Ahoan bilorik gabe» Iparraldeko euskal hedabideek proposatzen duten hilabeteroko hitzordua da.Herria astekariak, Euskal Irratiak, Hitzak, Kazeta.infok eta Kanaldudek elkarlanean elkarrizketatu dute LKS kooperatibako teknika arduradun Rene Harluxet.

2014-01-27  |  Zientzia

Haririk gabeko datuak transmititzeko LED argiak

Zer gertatuko litzateke foku gori guztiek datuak igorriko balituzte? Harald Haas-ek erakusten du, lehenengo aldiz, hori egin dezaken gailu batek. LED arrunta batetik argia kliska egitean, gizakiaren begirako oso aldaketa azkarregia eta antzemanezina gertatzen da, gailuak telekomunikazio dorreak...

2013-12-19  |  Zientzia

Nanozientzia, txikiaren erronka

Miren Isasa zientzialariaren hitzaldia. Iturria: Udako Unibertsitate Bolibartarra

2013-12-18  |  Zientzia

iNozoak

Gure zoriontasuna behar ez ditugun gauzen menpe dago eta kontrolatzen ez ditugun entitateek kontrolatuta. Baina zer? Eseri eta piztu telebista! Egilea: Big Lazy Robot VFX Musika eta soinua: Full Basstards

2013-12-05  |  Zientzia

Teknologia berriak parte hartze prozesuetan

Gorka Julio, Beñat Birasuegi eta Unai Gorrotxategik Etxarri Aranazen emandako hitzaldia. Iturria: Etxarri Aranazko Udala

2013-11-27  |  Zientzia

Sarea bezalako kontrolpeko espazio batetik territorio propioak sortu

Gazteen artean euskal nortasunaren eraikuntza sare sozialetan nola ematen den aztertu du Koldo Diaz Bizkarguenagak bere tesian. Azterketa lan luzearen ostean, sarean muga geografikorik ez dagoen arren, bestelako mugak badirela ondorioztatu du eta elkarrizketa honetan ematen dizkigu xehetasunak.

2013-11-15  |  Zientzia

The Pirate Bay - Teklatutik urrun

The Pirate Bayko sortzaileei, Gottfrid Svartholm, Peter Sunde eta Fredrik Neij gazteei eginiko epaiketa azaltzen duen dokumentala. Egile eskubideak urratzeagaitik Hollywoodeko industriaren 13 miloi dolarreko kalte-ordainaren eskaerari aurre egin zioten. [2013 - 85 min] Jatorrizko izena:...

2013-11-11  |  Zientzia

Etorkizuneko jostailuak

Zach Kaplan-ek eta Keith Schacht-ek material berri eta harrigarri batzuk erakusten dizkigute. Hauen artean iman biguna, usainak detektatzen dituen tinta, likido "lehorra" eta 3 metroko makil harrigarri bat ditugu. Iturria: TED.com

2013-11-05  |  Zientzia

Itzali telebista eta erdu sarera

Argiako multimedia arduradun Axier Lopezek Euskarabildua jardunaldietan emandako hitzaldia XX. mendeko kultura porrotik handiena: telebista. Itzali eta erdu sarera" izenburupean

2013-10-09  |  Zientzia

Korrika transmedia

Korrikaren 18. edizioan transmedia proiektua berezi bat egin zuten Euskal Herriko Unibertsitateak, EITBk eta Tabakalerak batera. Proiektu horren baitan EHUko multimedia masterreko ikasleek egindakoari buruzko xehetasunak bildu ditugu. EuskaraBildua jardunaldietan proiektatzeko egindako...

2013-08-13  |  Zientzia

Seigarren zentzumena teknologiaz

Pranav Mistryren gidaritzapeko Pattie Maesen MITeko laborategiaren erakustaldi honek sekulako arrakasta izan zuen TEDen. Soinean eraman daitekeen tresna da, inguruan dugunarekin hartueman sakonean jardutea errazten duen proiektorea duena. Imajinatu "Minority Report", bada hori baino...

2013-06-14  |  Zientzia

Film hau lapurtu II

Steal This Film dokumentalaren bigarren zati honek ikus-entzunezko materialen trukeaz, Interneten izaeraz eta eduki libreen eta copyrightaren arteko borrokaz hitz egiten du. Euskarazko azpitituluak: Azpitituluak.com

2013-06-14  |  Zientzia

Javier Etxebeste

“Mister Yahoo!” izandako enpresari eta ekintzaile euskaldun eta kementsu ezagunak igerian darrai Interneteko negozioen itsaso zabalean. Orain “Mister Nestoria” dena negozioez, Interneten erronkez eta nazioarteko enpresa munduan euskalduna izatearen abantailez mintzatu...

2013-05-24  |  Zientzia

Film hau lapurtu I

Fitxategiak elkar-trukatzeko P2P sareei buruzko dokumentala. Komunikabide ofizialetan sistema hauei buruz ematen den ikuspegi okerra zuzentzeko asmoz, sare hauen egileak dira filmaren protagonista eta ekoizle. [2006 - 32 min] Jatorrizko izena: Steal this film I Azpitituluak: Xabier...

2013-03-08  |  Zientzia

Gainkontsumoa

Ekosistemaren jasangarritasunaren muga gainditzen duen baliabideen ustiaketari deitzen zaio gainkontsumoa. Kapitalismo mugagabearen ezaugarri honi buruzko irudi hauek Samsara filmeko pasarte batekoak dira. 5 urtetan eta 5 kontinenteetako 25 herrialdetan grabatu dituzte irudi gordin bezain...

2012-10-25  |  Zientzia

Osasunlingua (Esperientzia arrakastatsuak euskaraz)

Euskarabildua jardunaldietan euskaraz arrakastatsuak izan diren 3 esperientzia nabarmendu ziren. Osasunlingua aplikazioa da haietako bat.

2012-10-25  |  Zientzia

Arbel digitala (Esperientzia arrakastatsuak euskaraz)

Euskarabildua jardunaldietan euskaraz arrakastatsuak izan diren 3 esperientzia nabarmendu ziren. Arbel digitala da haietako bat.

2012-10-25  |  Zientzia

Tropela.net (Esperientzia arrakastatsuak euskaraz)

Euskarabildua jardunaldietan euskaraz arrakastatsuak izan diren 3 esperientzia nabarmendu ziren. Tropela.net webgunea da haietako bat.

2011-11-08  |  Zientzia

Iraultzaren irudiak

Ez zen posible izango Arabiar Udaberria bezala ezagun egin den fenomenoa, teknologia berririk gabe. Halere, teknologia berriek eurek bakarrik ez dute deustarako balio, atzean hauen potentzialtasuna baliatuko duen pertsonarik ez badago. Hori da Al Jazeerak egindako dokumental honek azpimarratzen...

2011-07-14  |  Zientzia

Euskara(z) modernizatu

Euskarazko astekaria da ARGIA. Bertako langileok euskaraz egiten dugu eguneroko lana, kazetarietatik hasi eta administrazioraino. Argi dugu Internetek haize berriak ekarri dituela hedabideontzat, eta honekin batera, baita euskararentzat ere. Unea egoki ez erabiltzen jakiteak ondorio larriak...

2011-06-28  |  Zientzia

Ziberaktibismoa

Ezagun bihurtu dira Internet eta sakelako telefono bidez deitutako elkarretaratze espontaneoak. Dena den, badira sare sozialak benetako gizarte aldaketa eragiteko gai ez direla dioten ahotsak ere. Horregatik, konpromiso alferraren aurka, zenbait ondorio ateratzea beharrezkoa da. Batetik, zaila...
Gehiago kargatu

Kazetaritza independentea eta profesionala egiten dugu, euskaraz eta euskaldunontzat.

HARPIDETU ORAIN


Ametzagaiña Argia Antza iametza Adur Luditoys