kronologia

1998

• ETAk su-etena egin zuen.
• Lizarra-Garazi akordioa sinatu zen.
• Botere Judizialaren Kontseilu Nagusiak (CGPJ) euskara epaileen lehiaketa guztietan meritutzat hartzen duen araudia onartu zuen.
• Abokatu Euskaldunen Sindikatuak aldibereko itzulpen sistema ez onartzeagatik abokatuak zigortzea erabakitzen zuten epaile eta magistratuak «markatzeko» asmoa agertu zuen.
• Aitor Idiakez eta Joxe Felix Illarramendi ofizioko abokatuak espedientatu egin zituzten gaztelaniazko itzulpena ez onartzeagatik.
• Euskararen Aholku Batzordeak onespena eman zion Euskara Biziberritzeko Planari.
• Euskararen Normalkuntzarako Instituzioen arteko Batzordeak irailean hartutako erabakiaren arabera, antzinatasun meritua aintzakotzat hartzeko, EGA titulua edo parekoren bat aurkeztu beharko dute epaileek.
• EKBk, EHEk, Abokatu Euskaldunen Elkarteak eta UEMAk Euskal Herriko Justizia Administrazioan euskararen erabileraren normalkuntza lortzeko oinarriak aurkeztu zituzten urrian.
• Imanol Bolinaga EAJko senadoreak Nortasun Agiriaren bulegoetan hizkuntza larriki diskriminatzen zela agertu zion Mayor Orejari. Nortasun agiriko izena euskal grafiaz gordetzeko «arazo teknikoak» zeudela erantzun zion Espainiako Barne ministroak.
• Ipar Euskal Herriko hamabi kultur elkartek Deiadar kanpaina bultzatu zuten, "Bete hitza, euskarari lege geriza" lelopean. Bi eskakizun aldarrikatu zituzten: Euskal Herriko Garapen Kontseiluak onartutako beharrak asetzea eta euskararen ofizialtasuna onartzeko Errepublikako legea. Kanpainaren amaiera-ekitaldi gisa, milaka euskaltzale bildu ziren Baionan manifestaldian. Bi egunen buruan, Deiadar kolektiboko ordezkariak Nicole Pery Frantziako Estatu idazkariarekin bildu ziren eta kanpainan bildutako 15.000 sinadurak eman zizkioten.

• AEK-k, EHEk, Ikastolen Elkarteak, Euskara Elkarteen Topaguneak eta Euskaldunon Egunkaria-k Euskararen Ordua manifestu irekia aurkeztu zuten maiatzaren 30ean.
• Fagor enpresa taldeko eta Emun Kooperatibako arduradunek euskararen erabilera areagotzeko hitzarmena sinatu zuten Arrasaten.
• "Euskaldunak munduan gaur egun: migrazioa, identitatea eta globalizazioa" izenburuko kongresua egin zuten Renon, bertako Unibertsitateko Basques Studies Program eta University Studies Abroad Consortiumen ekimenez.
• Euskararen Gizarte Erakundeen Kontseiluak "XXI. mendearen akordioa: Bai euskarari" hiru hilabete inguruko kanpaina antolatu zuen. Amaiera-ekitaldian, abenduaren 26an 118.000 lagunek Bilbo, Donostia, Iruñea, Gasteiz eta Miarritzeko futbol-zelaiak bete zituzten. Xabier Mendiguren Bereziartu Euskararen Gizarte Erakundeen Kontseiluko idazkari nagusiak aurreikuspenak gainditu egin zirela esan zuen. Alderdi politiko, sindikatu eta hainbat elkarterekin hitzarmenak ere sinatu ziren aurreko egunetan.

• UEMAko 17 alkatek eta Gipuzkoako Kutxako ordezkariek beren arteko hartu-emanak euskaraz izateko konpromezua hartu zuten.
• Ipar Euskal Herrian euskarazko aisialdiak antolatzeko asmoz sortutako Uda Leku elkarteak "Ez utz gure sagarra usteltzera" kanpaina antolatu zuen, zailtasun ekonomikoei aurre egiteko.
• Sabino Arana Kultur Elkargoak Nafarroako Lizarra Ikastolarekin eta Irujo Etxearekin hitzarmena sinatu zuen euskararen erabilpen soziala bermatzeko eta Lizarra aldean euskararen irakaskuntza sendotzeko.
• Euskal Herriko bederatzi alderdik (AB, Batzarre, CDN, EA, EAJ, HB, ICV, IU-EB eta Zutik) "Euskararen normalizaziorako konpromiso politikoa" izenburuko agiria sinatu zuten abenduan.
• Urtea hastearekin batera, euskaltegiak kriminaltzeko kanpaina bati ekin zion Madrilgo ABC egunkariak, IKAko euskaltegi bateko ariketa bat aitzakiatzat hartuta. Otsailean Bilboko Ulibarri euskaltegia erasotu zuen eta atzetik UA alderdiak eman zion segida kanpainari, AEK-k Jarrai gazte-erakundeari 9 milioi pezetako diru-laguntza eman ziola esanez. Mari Karmen Garmendiak euskaltegietako materialak zaintzeko asmoa zuela argitu zien PP eta UAri eta Erramun Osa Bizkaiko AEK-ko arduradunak Eusko Legebiltzarreko Hezkuntza eta Kultura batzordean agertu behar izan zuen UAk AEKren aurka egindako erasoei erantzuteko.
• AEK-k Arangoitz deituriko zentroa inauguratu zuen Zangozan.
• Ipar Euskal Herriko AEK-k Postaren aurkako kereila aurkeztu zuen abenduan Baionako auzitegian, helbidea euskaraz idatzita zuten gutunak onartzen ez zituelako.
• "Euskararentzat hitzemanak obra" lelopean, bi mila lagun bildu zituen Seaskak Baionan.
• Denon Eskola federazioa sortu zen Araban.
• Urruñako guraso-talde batek "1.000 harri behar ditugu ikastola eraikitzeko" kanpainari ekin zion otsailean.

• Ikasle Abertzaleek manifestazioa egin zuten martxoan Bilbon, Madril eta Parisko gobernuen inposaketak salatzeko.
• Jose Maria Iribarren ikastetxeko 16 ikasleen gurasoek beren kabuz irakasle bat kontratatu behar izan zuten ikastetxean D ereduko adarrik ez baitzen ireki.
• Seaskako Ziburuko kolegioa estreinatu zen urrian. Hasiera batean hainbat zailtasun izan bazuten ere, 80 ikasle eta 18 irakaslerekin zabaldu zituzten ateak.

• 2000-2005 Ikastolen Plan Integralaren inguruan ikastolek eztabaida-prozesua ireki zuten. Antonio Campo Euskal Herriko Ikastolen Elkarteko lehendakariak eztabaida bi fasetan egingo zela iragarri zuen: lehenengo fasean ikastolen hezkuntza eredua eta zegokion talde-egitura aztertuko zituzten, bigarren fasean, berriz, ikastolen hezkuntza eredua garatzeko balio zuen plana eztabaidatu eta zehaztuko zen.
• Europako Batasuneko Sokrates programako saria Euskal Herriko Ikastolen Elkarteari eman zioten, lau urtetik gorako haurrei ingelesa erakusteko erabiltzen zuten kalitatezko sistemagatik.
• Labiaga ikastolako irakasle, guraso eta langileek itxialdia hasi zuten azaroan ikastolak zuen egoera salatzeko. Baldintza guztiak betetzen zituen arren, Nafarroako Gobernuak ez zuen DBH osoa legeztatu.
• Seaska, Ikas Bi eta Euskal Haziak sareetako irakasle talde batek "Kantiruri" izeneko konpaktua eta liburuxka argitaratu zituen metodo pedagogiko baten laguntzaz. 25 kantu biltzen zituen bilduma honek.
• Ziburuko Euskal Kolegioa finkatzeko komiteak "Antxeta" diru-biltze kanpaina jarri zuen abian azaroan.
• Euskal Itzultzaile, Zuzentzaile eta Interpretarien Elkarteko bazkideek Itzulpengintza Lizentziaturaren beharra azaldu zuten prentsaurrean, martxoan.
• Deustuko Euskara Taldeak ikasle euskaldunen egoera salatu eta "Euskaraz ikasi nahi dugu eta ez digute uzten" kanpaina bultzatu zuen martxoan.
• Baiona-Angelu-Miarritzeko campuseko lehen harria jarri zuten apirilean, Angeluko Montory eskualdean.
• Gasteizko Legebiltzarrak, Unibertsitate Antolakuntzarako Lege Proiektua onartu zuen. HB eta UA alderdiak, gehiengo sindikala eta ikasle asko aurka agertu ziren.
• EHUko Euskal Adarrak Euskara Batzordetik alde egitea erabaki zuen Euskararen Normalkuntzarako Plangintza egiteko baldintzak ez zirela betetzen argudiatuz.
• Ttipi-Ttapa fundazioak Euskara Batua eta euskalkiei buruzko Lehen Jardunaldiak antolatu zituen.
• Euskal Kultur Erakundeak Leihotik aldizkaria aurkeztu zuen.
• Zestoako Udalak Ekaingo haitzuloaren erreplikaren maketa aurkeztu zuen azaroan. Renaud Sanson izan zen maketaren egilea.
• Jaime Otamendi eta Arantxa Iturbek Euskadi Irratian zuzendutako "Goizean behin" magazinak 2.000. saioa eskaini zuen apirilean.

• Baltasar Garzon epaileak Egin egunkaria eta Egin irratia itxi zituen uztailean, ETAren egitura ekonomikoaren barruan zeudela argudiatuz.

• Xorroxin irratiak lizentzia eskuratu bazuen ere, Euskalerria Irratia batere gabe utzi zuten berriz uztailean. Xorroxin irratiari eman zioten lizentzia. Euskalerria irratiak banaketaren aurkako helegitea aurkeztu zuen, lehiaketarako ebazpenean irizpide politikoak nagusitu zirela argudiatuz. PSN eta UPNk ezik, Nafarroako alderdi politiko guztiek, hau da, CDN, IU, HB, EA, Nueva Izquierda, Batzarre, EAJ eta Alderdi Karlistak Euskalerria Irratiari lizentzia emateko eskaera egin zioten Nafarroako Gobernuari irailean. Urrian Euskalerria Irratiaren aldeko manifestazioa burutu zen Iruñean "Euskaldunok gurea" lemapean. Alderdi politikoez gain, sindikatuak, Oinarriak taldea, Xorroxin Irratia, Zaldiko Maldiko Kultur Elkartea, EHE, Miluze euskaltegia eta jende asko bildu ziren manifestaziora.

• Euskara elkarte eta herri aldizkarien Topaguneko Zuzendaritza Batzordeak Batzar Nagusia egin zuen Durangon. Bertan herri-aldizkarien elkarlana bultzatzeko, Argia, Euskaldunon Egunkaria eta Eusko Jaurlaritzako Hizkuntza Politikarako Sailburuordetzarekin kolaborazioa bideratzeko eta Gunepress publizitate zerbitzua sortzeko nahia azaldu zuten.
• Xirrixtazaleak eta Letrazopa elkarteek, arrazoi ekonomikoengatik Xirrixta eta Kometa aldizkariak argitaratzeari utzi beharra azaldu zuten maiatzean.

• "Herri aldizkaria: euskalki batua...?" izeneko topaketa egin zen Gasteizko Filologiako Fakultatean, Gaur Euskara Elkarte eta Herri Aldizkarien Topaguneak, eta Euskal Herriko Unibertsitateko Filologia Fakultateko Euskara Taldeak antolatuta.
• Nafarroako Bortzirietako Ttipi-ttapa Telebista sortu berriak eta Oarso Telebistak Euskarazko Herri Telebisten Federazioa sortu zuten irailean, euskaraz ari diren telebisten indarra batzeko asmoz.

• Euskal Telebistako programak Euskal Herri osora zabaltzeko errepikagailu berria jarri zuten Donapaleun.
• Euskal Idazleen Elkartearen estatutua legeztatu zuten Baionan. Ordura arte ez zuen administrazio frantsesaren onarpen ofizialik.
• Argitaletxe independenteen lehen azoka antolatu zuten ekainean Miarritzeko Koliseo aretoan. Bi egunez, Akitaniako eta Euskal Herriko 19 argitaletxe bildu ziren.
• Enbolike argitaldaria sortu zen.
• Labayru Ikastegiak Herri Literaturaz deituriko II. jardunaldiak antolatu zituen.
• Euskal Idazleen Elkarteak Haur eta Gazte Literaturaren Lehen Biltzarra egin zuen Donostian. Marijane Minaberri idazlea omendu zuten.
• Argitaratutako liburuen artean: Joan Mari Torrealdairen "El libro Negro del euskera", Harluxet fundazioak "Morris euskara-ingelesa hiztegia", Jasoen Osororen "Tentazioak", Xabier Mendigurenen "Gure barrioa", Harkaitz Canoren "Bizkarrean tatuaturiko mapak", Patxi Zabaletaren "Errolanen harria", Koldo Izagirreren "Nik ere Germina! egin gura nuen aldarri"...
• Fermin Muguruzak, Dut taldeak eta Gaitzerdi antzerki-taldeak "Ireki ateak" ikuskaria eskaini zuten.

• Euskadiko Orkestra Sinfonikoak Rafael Castro konpositore bilbotarraren "Lizardiren Bariazioak" lana estreinatu zuen Gasteizen. Tolosan, berriz, Kilometroak 98ren aldeko kontzertua eman zuen Benito Lertxundirekin batera.

• Euskal Herriko Gazte Orkestrak, Lauzirika musikagileak enkarguz egindako "Itsaso ezkutuak" lana estreinatu zuen Santurtzin, Juan Jose Menaren zuzendaritzapean.
• Leidor Abesbatzak Eduardo Mokoroaren "Leidor" euskarazko opera estreinatu zuen Tolosan eta Erronkarin "Gaiarre" ikuskizuna, Julian Gaiarre tenorearen omenez.
• Euskal Herriko Txistularien Elkarteak zilarrezko domina eman zion Sixto Iragi Barasoaingo txistulariari, txistuaren alde egindako lan guztia eskertuz. Silbestre Elezkano Txilibrin albokariari ere gorazarre egin zitzaion abenduan, Bilboko Arriaga Antzokian.
• Mikel Markez eta Pako Aristik hainbat gogoeta, kantu, poesia eta istorio biltzen dituen "Tribuaren hitz galduak" emanaldia eskaini zuten estreinakoz urrian Bilbon.
• Argitaratutako diskoen artean: Zazpi Eskaleren "Barrenkaleko bluesak", Xabier Montoiaren "Hemen", Piztiak taldearen "Argia eta itzala", Sasoi Ilunak taldearen "Harakina", Latzen taldearen "Ardi larruz", Gozategiren "Kalanbreak", Ruper Ordorikaren "Dabilen harria", Joseba Tapia eta Koldo Izagirreren "Apoaren edertasuna", Deabruak Teilatuetan taldearen "Deabruak guarda!"...
• Nafarroako Bertsolari Txapelketa Estitxu Arozenak irabazi zuen.

• Euskal Dantzarien Biltzarrak txirulak egiteko lantegia zabaldu zuen Lapurdiko Hiriburu herrian.
• Kresala dantza-taldeak "Inauteri, neguko festak" ikuskaria aurkeztu zuen otsailean. Berrogei dantzarik eta hamar musikarik hainbat herritako inauterietako dantza eta musika tradizionalak eskaini zituzten.
• Poitouko, Gaskoniako, Bretainiako eta Euskal Herriko sei dantzarik "Lisa" obra garaikidea estreinatu zuten Miarritzen. Eskualde bakoitzeko dantzak oinarritzat harturik osatu zuten obra.

• Miarritze Kultura taldeak "Behin bazen Hitzemana" 3. ipuin jaialdia antolatu zuen urtarrilean. Bertako Chimeres taldeak Andree Chediden "Haurrak xutik" lanaren euskarazko bertsioa estreinatu zuen.

• Antzerki-talde amateurrak Baigorrin bildu ziren apirilean, "Baigorri Côte cour" deituriko taldeak antolatutako topaketan. Bertan bilduriko 12 taldeetarik bakarrak aurkeztu zuen euskarazko lana: Senpereko Kixka konpainia berriak.
• Iruñeko Udalak "Hemengo antzerkia" deituriko zikloa antolatu zuen maiatzean, bertako taldeak ezagutzera emateko xedez.
• Alfonso Sastre Kultur Elkarteak "Euskal Herria eszenara: Herri bat antzerkigintzan" lelopeko jardunaldiak antolatu zituen abenduan.
• Lotura Filmsek "Ahmed, Alhambrako printzea" filma eta "Tortolika eta Tronbon" film laburra egin zituen. Bigarrenak Txirri, Mirri eta Txiribiton ditu protagonistatzat.
• Jon Anduezak zuzendutako "Bernar" film laburra estreinatu zen Urretxun.
• Iñaki Elizalde zinemagile nafarraren "Lorca" film laburra estreinatu zen Iruñean uztailean.
• Eusko Jaurlaritzako Kultura Sailak bultzatutako Kimuak egitasmoa aurkeztu zuen Donostiako Zinemaldian. Egitasmoak Euskal Herriko zinemagile gazteek egindako film labur onenak nazioarteko jaialdi ospetsuenetan ikusteko aukera bideratzea zuen helburu.
• "Bergara (1926)" film berreskuratua, ustez Mario Azkonarena, aurkeztu zuen Euskadiko Filmategiak eta Bergarako Udalak. Bestalde, Euskadiko Filmategiak "Arrasate jaietan - Mondragon en fiestas" filma aurkeztu zuen Donostian abenduan. Filmategiak zaharberritutako azken film hau 1933 eta 1935 bitartekoa zen eta 12 minutuko iraupenekoa.
• Sarobe Arte Eskenikoen Guneak hiru laburmetraia estreinatu zituen Urnietan: Roberto Cibrian eta Jordi Vidalen "Merry Chrispas" eta "Y en el camino" eta Iñigo Royo eta Oscar Currasen "Requiem".

• Euskal Herriko 100 artista inguruk Gasteizko Montehermoso Kulturgunea okupatu eta arlo guztietako ekintzak burutu zituzten, kultura eta arte adierazpenak jasotzeko azpiegiturak aldarrikatzearren.
• Jorge Oteiza eta Guggenheim Bilbao fundazioek elkarlanerako hitzarmena sinatu zuten martxoan, 1999 urterako Oteizaren atzera begirako erakusketa ikusgai jarri ahal izateko. Eskultore oriotarrak, ordea, bi egunen buruan atzera bota zuen hitzarmena.
• Euskal Arteari Buruzko II. Jardunaldietan berpizkundeko euskal artea aztertu zuten martxoan.
• Hil ziren:
  
  - Gaspar Montes Iturrioz margolaria.
  - Joanes Arrosagarai bertsolaria.
  - Federiko Krutwig euskaltzaina.
  - Imanol Laspiur euskaltzain urgazlea.
  - Julene Berrojalbiz ikastolen alde lan ugari egindakoa.
  - Miguel Pelay Orozko idazle eta pentsalaria.
  
  - Luis Iturri, Arriaga Antzokiko zuzendaria.
  - Jon Etxaide Itarte idazle eta itzultzailea.
  - Koldo San Julian, Egin-eko kolaboratzailea eta Argia astekariko zuzendari izandakoa.
  - Christian Borderie informatzaile grafikoa. Sigma eta Reuter agentzien Euskal Herriko korrespontsala izan zen eta Sud Ouest egunkariko argazkilari lanetan ere jardun zuen.

1998, Donostia - Umorezko bide gaitzak

Liburuaren egunaren ondorengoa | Deiadar: euskarari lege geriza | Berezko unibertsitate baten alde BABen | Xabier Mendigureni elkarrizketa | Unibertsitatea antolatzeko legea | Egin itxi ondoren