kronologia

1986

• EAJ zatitu eta alderdia utzi zutenek Eusko Alkartasuna eratu zuten. Ipar Euskal Herrian, berriz, Euskal Batasuna alderdi politiko abertzalea sortu zen.

• Otsailaren 18an OTANi buruzko erreferendumean botoa euskaraz eman ahal izango zela iragarri zen komunikabideetan. Zazpi egunen buruan, ordea, Gipuzkoa, Bizkaia eta Arabako gobernadore zibilek "Bai", "Ez,", "Si" eta "No" aukera gehiegi zirela eta nahasgarria gerta zitekeela argudiatuz, botoa euskaraz ematea debekatu egin zuten. Erreferendumaren emaitzari dagokionez, Hego Euskal Herrian gehiengoak ezezkoa eman zion OTANi.
• Bilintx liburudendan lehergailua jarri zuten azaroan, bigarrena urtebete eskasean.
• Pirinio Atlantiarretako Kontseilu Nagusiak eta Izan batasunak euskara erakusteko ikusentzutezko metodo baten egiteko akordioa sinatu zuten abuztuan. Lehenengo aldia zen horrelako gauzetarako dirua heltzen zela.
• Pizkundea batasunak Gobernu frantziarraren menpe sortutako Baionako kultur etxea uztea erabaki zuen, Uhaitza, Eihartzea eta Haize Berri elkarteentzat eskatutako 150.000 liberako diru-laguntza eskaerari uko egin baitzion Paueko Kontseilu Nagusiak.
• Ipar Euskal Herriko 226 hautetsi biltzen zituen Goiz-Argi taldeak, gobernu frantziarrak euskararekin zeraman politika salatu zuen.
• Eusko Jaurlaritzak Euskararen Eguna antolatu zuen otsailean. Ospakizuna, ordea, gizarte-arlo guztietara heldu nahi zuen kanpaina errebindikatibo baten atari bilakatu zen. Iruñean "Euskara guztiona, guztiontzat" lemapean egindako manifestazio batekin amaitu zen EKBren kanpaina.

• Euskal preso politikoek euskara erabiltzearen alde egin zuten kanpainaren ondorioz, ia 5.000 gutun gelditu ziren beren helbidera iritsi gabe.
• Frantziako Kontseilu Konstituzionalak Seaskak Hezkuntza Ministerioarekin sinatutako integrazio akordioa indargabetu zuen. Esperantza handiak ito ziren eta ez Euskal Herrian bakarrik, baita Korsika, Bretainia, Katalunia eta Okzitaniakoen artean ere.
• Ikertzaile talde batek, Alfonso Irigoien eta Federiko Krutwig horien artean, Jakintza Baitha erakundea sortu zuen.
• SIADEKOk Iruñeko Udalaren enkarguz egindako inkestaren datuak azaldu zituen. Ikerketaren arabera, biztanlegoaren %13k zekien euskaraz eta %60k ez zuen euskararekiko jarrera onik. Udalak sentsibilizazio kanpaina bati heldu zion eta oniritzia eman zion ikastolaren erabateko legeztapenari.
• Joseba Gotzon abeslari bizkaitarrari kontratu hitzarmena apurtu zioten Bilboko Bourbon pub-ekoek euskaraz kantatzeagatik.
• Guraso koordinakundeak, Ikastola Publikoetako Federazioak, LAB, STEE-EILAS, UST, EHE, HB, HABE, IRALEko Adarra kolektiboak deituta, manifestazioa burutu zen Eusko Jaurlaritzak onetsitako B ereduaren dekretuaren kontra.
• Piarres Xarriton hazpandarrak Lafittek utzitako aulkia hartu zuen Euskaltzaindian.
• Bizkaieraz ari ziren ihainbat idazlek elkartea sortu zuten.
• Emilio Barbera EHUko errektore hautatu zuten iskanbila artean. Bere gestioa oso kritikatua izan zen arren, gehiengoa lortu zuen hautaketan.
• Euskararen Promoziorako Zuzendaritzak Euskal Letren Saria eman zion Piarres Larzabali.
• Gasteizko Gobernuak FM irrati-frekuentzien banaketa erregulatzeko dekretua onartu zen. Euskal Herriko Irrati libreek protesta ugari burutu zituzten legea onartu aurretik eta ondoren.
• Xiberuko Bozak Maulen jarri zuen egoitza.

• Deustuko Unibertsitateko Euskal Kultur Mintegiak Enseiukarrean aldizkaria plazaratu zuen.

• Ipurbeltz haurrentzako aldizkariak 100. zenbakia plazaratu zuen eta Enbata-k 1.000.a.
• Hemen eta Eguna, egunkari formatuko astekariak plazaratu ziren, lehena Egin-en eskutik eta bigarrena Deia-ren eskutik.
• AEKren ekimenez, Ele hizkuntzalari eta euskararen didaktikari buruzko aldizkaria sortu zen.
• Euskal Herriko Bertsolari Txapelketa Nagusia jokatu zen martxoan. Sebastian Lizaso, Jon Lopategi, Xabier Amuriza, Jon Enbeita, Iñaki Murua, Andoni Egaña, Jon Sarasua eta Anjel Mari Peñagarikano elkartu ziren finalean. Sebastian Lizasok jantzi zuen txapela.

• Lapurdiko Bertsularien Lehen Saria jokatu zen Urruñan. Santi Iparragirrek omenaldia jaso zuen, bertsolaritzaren alde egindako lanagatik.

• Karraka taldeak "Euskadifrenia" obra estreinatu zuen, Maskarada taldeak "Harrizko Aresti hau", Zintzilik taldeak "Jo ezak berriro, Sam", Goaz taldeak "Ez da pale egiteko oldua" eta Xirristi Mirristi taldeak "Gazteluko muxurdinak".

• "Zergatik Panpox?" Arantxa Urretabizkaiaren nobelan oinarrituriko filma estreinatu zen Gasteizen. Jose Maria Tudurik "Bigarren Gerra Karlista" pantailaratu zuen, Pedro Oleak "Bandera Beltza", Montxo Armendarizek "27 ordu" eta Jose Julian Bakedanok "Oraingoz izen gabe". Gainera, marrazki bizidunetako bi film aurkeztu ziren: Jaizkibel eta Eresoinkaren "Flannery eta bere astakiloak" eta Argilo taldearen "Pitxu".

• Barkoxen "Etxahun Koblakari" pastorala eskaini zuten.
• Euskara hutsezko Liburu eta Disko Azoka antolatu zuten maiatzean Durangon. Euskarari protagonismo berezia eman nahi zitzaion, azoka elebidun batean lortuko ez zukeen lehentasuna. Ez zuen ordea, arrakasta handirik izan.
• Susa argitaldariak Gabriel Arestiren lliteratur-lan guztiak argitaratu zituen hamar liburukitan.
• Joseba Sarrionandiak "Atabala eta euria" idatzi zuen, Joxe Austin Arrietak "Bertso-paper printzatuak" poema-liburua eta Xipri Arbelbidek "Piarres Lafitte, bere bizia".
• Euskal Dantzarien Biltzarraren eta Nafarroako Gobernuaren arteko polemika bizia piztu zen. Gobernuak bertako kultura aski laguntzen ez zuela salatu zuen dantzarien elkarteak.
• Ruper Ordorikak, Bernardo Atxagak eta Joxemari Iturraldek "Henri Bengoa inbentarium" literaturaz eta musikaz osaturiko ikuskizuna eskaini zuten.

• "Erreka-Mari, Euskal Herriko azken lamia" haurrentzako opera estreinatu zen Donostian eta Bilbon. Gasteizen "Amaia" opera eskaini zuten.
• Kike Amonarriz eta Joxe Ramon Galarragak txiste kaset bikoitza plazaratu zuten.
• Hertzainak taldeak "Hau dena aldatu nahi nuke" Lp-a argitaratu zuen.
• Damaso Intza, Estanislao Urruzola Uxola idazle tolosarra eta Balendin Enbeita hil ziren.