1982

kronologia

1982

Nafarroak Foru-komunitatearen autonomia berezia harturik, Nafarroako Gobernua sortu zen.
Langabeziak gogor astindu zuen Hego Euskal Herria. %20tik gorako zifrak aipatu ziren.
ELB (Euskal Herriko Laborarien Batasuna) sindikatua sortu zen Ipar Euskal Herrian.
Eusko Jaurlaritzak Euskararen Aholku Batzordea sortu zuen, euskararen normalizazio-politika finkatzeko. Joseba Arregi izendatu zuten batzordeko buru.
Seaskak protesta-ekintza ugari antolatu zituen urte osoan. Ekainaren 26an 5.000 lagun manifestatu ziren Baionan, ikastolen aldeko kontzientzia suspertzeko. "Savari —hezkuntz ministroa— pixontzi", "Ikastola bai, errepresioa ez" edo "Ikastolarik gabe pakerik ez" oihukatzen zuten, poliziak jipoitu zituen arte. Protesta-giroa apaltzeko saioan, Mitterrandek ikastolak laguntzeko milioi bat libera emango zuela agindu zuen.

Istiluak HABEn, lau polizia matrikulatu zirelako.
Martxoaren 26an EHEko lau kide epaitu zituzten, bi urte lehenago erdara hutsean zeuden errotulazioak ezabatzeagatik. Epaiketak iraun bitartean euskaraz egitea ukatu zitzaien. Epaiketak ez zituen ordea, EHEko kideak geldiarazi. Apirilaren amaieran Zuberoako herri guztietako seinaleak euskaratu zituzten. Sasoi hartan Zuberoan udal bakarrak zituen seinaleak euskaraz: Berrogaiñe-Lahuntzek.
EITB erakunde publikoa legeztatu zen maiatzaren 20an eta euskarazko irrati nahiz telebistaren lehen saioak emititu ziren.
Maiatz literatur aldizkariaren lehen zenbakia plazaratu zen martxoan.

Anaitasuna aldizkariak plazaratzeari utzi zion. 1953an sortu zuen Imanol Berriatuak eta 30 urte zeramatzan kalean.
Antzerti Eusko Jaurlaritzako antzerki-zerbitzuak izen bereko aldizkaria plazaratu zuen.
Martxoaren 28an Manuel Sein Xanpun omendu zuten Urruñan.
Xabier Perez Mendizabal Euzkitzek Eskolarteko Bertsolari Txapelketa irabazi zuen.
Junes Casenaveren "Pette Basabürü" pastorala taularatu zuten Pagolakoek.

Argitaratutako liburuen artean aipagarri: Joan Mari Lekuonaren "Ahozko Euskal Literatura", Erein argitaletxearen "Euskal Herriko Atlasa", Adolfo Arejitaren "Euskal joskera", Manex Erdozaintzi-Etxarten "Gauaren atzekaldean"...
Eusko Jaurlaritzak eskatuta Enrike Jorda orkestra-zuzendariak Euskadiko Orkestra Sinfonikoa sortu zuen.

Antton Valverdek eta Xabier Letek jaialdia eskaini zuten Garaziko Jai-Alai pilotalekuan. Lau urte zeramatzaten taularatu gabe.
Plazaratutako diskoen artean aipagarri: Itoizen "Alkolea", Guk taldearen "Ttipi-ttapa", Zaramaren lehen disko txikia, Oskorriren "Adio Kattalin", Akelarre taldearen "Gau pasa", "Gipuzkoa Rock star" bilduma...
Hil ziren:
- Plazido Mujika idazle eta erlijiosoa. Hiztegintzan eta itzulpengintzan jardun zuen batez ere. Bere lanik esanguratsu eta polemikoena "Diccionario castellano-vasco".
- Elbira Zipitria, gerraondoko ikastola-mugimenduaren suspertzailea.
- Felix Likiniano anarkista.
- Nemesio Etxaniz olerkari eta kultur eragilea.
- Bonifazio Laskurain txistulari eta konpositorea.