kronologia

1978

• BVEk Jose Migel Beñaran Argala ETAko buruzagia hil zuen Angelun, bere autoan lehergailua jarrita, abenduaren 21ean.
• Poliziak German Rodriguez hil zuen San Ferminetako bigarren entzierroan.
  
• Euskal Herriko Batzorde Antinuklearren Koordinadoraren eta Euskal Kosta ez Nuklearraren Aldeko Batzordearen ekimenez Lemoizko Martxa antolatu zen martxoaren 12an.

• ESB, ANV, HASI eta LAIA-BAI alderdiek HBko Mahaia sortu zuten Altsasun.

• Joxe Inazio Lizarraga eta Gexan Lantziri Bilintx eta Zabal liburudendetako arduradunak eta Jon eta Joseba Jaka atxilotu zituen poliziak.
• Hego Euskal Herriak ezezkoa eman zion Espainiako Konstituzioari.
• Eusko Kontseilu Nagusia eratu zen Gernikan eta Ramon Rubial hautatu zuten lehendakari. Otsailean Kultur Kontseilaritza sortu zuen EKNk. Gabineteko buru Felix Maraña hautatu zuten eta ekipoa, besteak beste, Jose Antonio Maturanak (PSOE), Juan San Martinek (ESEI) eta Angel Garcia Rondak osatzen zuten. Euskararen gaia Juan San Martinek hartu zuen bere ardurapean eta programaren laburpen bezala «euskara ez dadila itxurazko gauza izan, Euskal Herriaren barnean sartuko den zerbait baizik», aipatu zuen. Programa goitik behera gaztelaniaz idatzita zegoen ordea, eta ekipoko kide gehienek ere ez zekiten euskaraz.
• Euskaltzaindiak "Bai Euskarari" kanpaina erraldoia antolatu zuen euskararen aldeko kontzientzia piztu eta dirua biltzeko. Hainbat erakunderen sostenguz, ekitaldi asko eta asko antolatu zituzten Euskal Herri osoan. Kanpainaren amaiera-ekitaldi gisa antolatutako jaialdia zela eta, San Mames mukuru bete zen ekainaren 17an.

• Enkoari artista-taldeak Orreagako batailaren garaipenari buruzko ekitaldi-saila antolatu zuen Iruñean.
• Xarritonen ekimenez, Piarres Lafitte, Emile Larre, Jean Louis Davant, Daniel Landart, Iratzeder eta beste hainbat euskaltzale bildu ziren Beloken, Ipar Euskal Herrirako unibertsitatea eta literatur kazeta sortzeaz mintzatzeko.
• Euskadi-Press berri agentzia sortu zen, Jesus Mari Unzurrunzagaren ardurapean.
• Azaroaren 23an argitaratutako lege baten arabera, Bilbo eta Donostiako Herri Irratiak frekuentzia gutxituta eta Espainiako katea zentralaren menpe gelditu ziren. Urriaren 21ean Donostian 15.000 lagun horren kontra agertu arren, legea bete egin zen.
• Seaskak azoka antolatu zuen Hendaian, bertako ikastolaren alde dirua biltzeko.
• Euskaltzaindiak "El libro blanco del euskera" plazaratu zuen eta handik hilabete batzuetara "Euskararen liburu zuria". Dionisio Amundarainek itzuli zuen euskarara.
• "Método audio-oral de euskara básico" hamabi kasete eta liburu batez osaturiko metodoa plazaratu zuen Norbait izeneko taldeak (Txillardegi, Dionisio Amundarain, Xalbador Garmendia eta Ibon Sarasola). Euskara ikasteko metodo hau ingelesetik itzuli eta moldatua zen. Iñaki Beobidek argitaratu zuen.
• "Ikastolen Ibilaldia 78" antolatu zen Uribe-Kostan. Bizkaiko Ikastolen aldeko ekitaldiaren lehen edizioa zen.

• Euskaltzaindiak euskararen batasunerako finkatutako bidea onartu ez zuen talde batek Euskerazaintza elkartea sortu zuen Durangon. «Erri-euskerak» edo euskalkiak sendotzea zuen helburu nagusia. Lino Akesolo izan zen lehen zuzendaria.
• Eusko Ikaskuntza erakundea berregituratu egin zuten. Jose Migel Barandiaran izendatu zuten lehendakari eta hil arterainoko kargua izan zuen.
• Euskadiko Filmategia sortu zen Donostian. Euskal zinegileen produkzio zinematografikoa eta Euskal Herriari buruzko dokumentalak ikertzea, berreskuratzea eta artxibatzea jarri zuen helburu.
• Euskal Herrian Euskaraz elkartea sortu zen, euskararen gutxiespen-egoera salatu, euskararen berreskurapena ziurtatuko duen hizkuntz plangintza orokorra eskatu eta euskarak maila guztietan normalkuntza soziala lortzeko helburuz.
• Jose Maria Satrustegi Euskaltzaindiko idazkari hautatu zuten.
• Joxe Joakin Mitxelena bertsolaria omendu zuten Donostian urtarrilaren 22an.
• Nestor Basterretxeak eta Fernando Larrukertek "Euskal Herriko musika" dokumentala egin zuten.
• Intxixu taldeak "Karlistaden kronika" taularatu zuen, Donibane-Garaziko Piper-Beltx antzerki-taldeak "Mee, mee, ardi kaka mee" eta Jon Zabaletak "Hilargia nere laguna da" mimika-ikuskizuna.
• Jimu Iturralde, Jon Juaristi, Ruper Ordorika, Bernardo Atxaga, Manu Erzilla eta Joseba Sarrionandiak Pott literatur aldizkaria sortu zuten Bilbon.
• Battitta Urrutik "Ximena" pastorala idatzi zuen.
• Euskal Bidea eta Hordago argitaldariek Xoxoa disketxea sortu zuten.
• Manex Pagolak "Kanta-bi" ikuskizuna antolatu zuen.
• Joxan Artzek "Hitzez eta hotsez" ekitaldia eskaini zuen.
• Itoiz taldeak bere lehen diskoa aurkeztu zuen, Guk taldeak "Laborari, langile eta nagusi", Gorka Knörr-ek "Herri bat gara", Errobik "Bizi-bizian" zuzeneko diskoa, Erramun Martiko-renak "Baigorriko artzain laboraria" eta Txomin Artolak "Belar hostoak".
• Argitaratutako liburuen artean aipagarri:
  - Mikel Zarateren "Euskal Ortografia"
  - Patxi Goenagaren "Gramatika bideetan"
  - Bernardo Atxagaren "Etiopia"
  - Txillardegiren "Euskal Gramatika"
  - Luis Mari Mujikaren "Perpaus bakunaren sintaxia"
  - Koldo Izagirreren "Guardasola ahantzia"
  - Txomin Peillenen "Aintza txerriari"
  - Pello Lizarralderen "Hilargiaren Hotzikarak"
  - Aita Onaindiaren "Lamiñak"
  - Jon Casenaveren "Zutaz amoroski" poesi lana, eta Mattin Larzabalekin elkarlanean "Azkenean dilindan" narrazio-liburua
  - Jose Garmendiaren "Iztuetaren olerkiak"
  - Federiko Krutwig-en "Garaldea".
  - Daniel Landarten "Aihen ahula"
  - Manex Pagolaren "Biba turisma!"
  - Juan Antonio Urbeltzen "Dantzak"
  - Augustin Zubikarairen "Bale denborak" nobela...
• Rodolfo Bozas euskal kazetari, musikari eta itzultzailea eta Gillermo Larrañaga itzultzailea.