1973

kronologia

1973

Poliziak Eustakio Mendizabal Txikia ETAko buruzagia hil zuen apirilean.
Espainiako Gobernuko presidente zen Carrero Blanco almirantea hil zuen ETAk.
Errefuxiatuen aldeko gose-greba Baionan.
Bi lehergailuk eztanda egin zuten Donostiako Kresala elkarte euskaltzalean. Hirugarren atentatua zuten.
Espainiako Informazio eta Turismo Ministerioak 25.000 pezetako diru-zigorra ezarri zion Zeruko Argia-ri «Euskal unibertsitate eta eliza independenteak defendatu eta aldarrikatzeagatik».
Zabal iritzi-aldizkaria sortu zen Baionan. Beñat Oihartzabal, Jokin Apalategi, Paulo Iztueta eta Gexan Alfaro izan ziren, besteak beste, bultzatzaileak. Izen bereko liburudenda ere sortu zuten.
Martin Iturbe idazleak Irun Saria irabazi zuen "Bizitzako urratsetan" poesiari esker.
Martzelino Garde erronkarieraren ikertzaileak "Erronkari txoriño" poesia idatzi zuen erronkarieraz.
"Poxpolin. Ume-kantak" 3-4 urteko haurrentzako 51 kantuz osaturiko bilduma jarri zen salgai.
Argitaratu ziren: Joxan Artzek Zumeta pintorearekin elkarlanean sortutako "...laino guzien azpitik ....eta ...sasi guztien gainetik..." olerki-liburua, Txillardegiren "Euskara batua zertan den", Luis Haranburu Altunaren "Itsasoak ez du esperantzarik"...

Natxo de Felipek Oskorri taldea sortu zuen.
Tomas Araguesek Donostiako Udal-kontserbatorioko Orkestra Zuzendaritzako katedra lortu zuen.
Jose Mari Usandizaga donostiarrak "Mendi mendiyan" opera aurkeztu zuen Bilboko Coliseo Albian. Bilboko Koru Elkarteak, Olaeta Ballet Taldeak eta Orkestra Sinfonikoak parte hartu zuten ekitaldian. Obra hau 1910ean taularatu zen estreinakoz.

Trikitilarien Omenezko Jaia antolatu zuten Azpeitian. Besteak beste, Auntxa, Arbe, Bitarte, Epelde, Egurrola eta Iturbide anaiei egin zitzaien gorazarre.
Estitxuk diskoa plazaratu zuen gaztelaniaz. Musika-kritikariak kexu ziren euskal kantuak erdal medioetan jartzen ez zirelako, eta prentsan eman ziren justifikazioen arabera, «euskal kantariek profesionaltasun bati atxiki behar badiote, nahi ta nahiezko dute erdaraz kantatzea».
Musika-lan gehiago ere merkaturatu ziren: Mikel Arbea nafarraren "Euskal doinuak gitarraz" , Etxamendi eta Larralde bikotearen "Zutik", ...
Norbert Tauer euskaltzale txekiarra euskaltzain ohorezko izendatu zuten.
Euskaltzaindiak, ekonomikoki larri zebilela eta, dirua lortzeko kanpaina antolatu zuen.

Udako Euskal Unibertsitatea erakundea sortu zen, Euskal Herrian euskal unibertsitatearen sorrera bultzatzearren. Abuztuaren 29tik hasi eta irailaren 8ra arte 150 ikasle eta irakasle inguru bildu ziren antolatutako ekitaldietan.
Arabako Diputazioak Euskararen Zerbitzua sortzea erabaki zuen, hizkuntzaren irakaskuntza bultzatzeko.
Xaribari taldeak "Batzar nagusia" haurrei zuzendutako antzerki-lana taularatu zuen.
Hil ziren:

- Jesus Maria Arozamena idazle eta kazetaria.
- Juan Aranoa pintore bilbotarra, Buenos Airesen.
- Luis Ormaetxea idazlea, Argentinan.