1930

kronologia

1930

Orixek Kirikiño Kazetaritza Saria eraman zuen, "Iruleak" izenburupeko artikulua medio.
Emakumearen Omenaldia Euskerari deituriko jaialdia antolatu zuten Victoria Eugenia antzokian.
Piarres Lafitteren "Julen Heguy Apheza", Manuel Lekuonaren "Poesía popular vasca" eta Jose Zabala Nabarriztarra-ren "Gramática vasca" lanak plazaratu ziren.

Azaroaren lehenean euskal nazionalistek batasuna lortzearren asanblada egin zuten Bergaran. Zenbait elkarrizketaren ondoren, EAJko "aberrianoak" eta Comunión Nacionalista Vasca-ko tradizionalistak ados jarri ziren. Gehiengoaren erabakiz, Comunión desagertu eta guztiak EAJ-PNV alderdira bildu ziren. Batasun horren ondorioz eta horren kontra, EAJko hainbat lagunek, Anakleto Ortueta, Tomas Bilbao eta Justo Garate buru zituztela, Eusko Abertzale Ekintza (ANV) sortu zuten. Akonfesional, errepublikar, demokraziaren defendatzaile eta erreforma sozialaren alde agertu ziren. Lehen ezkerreko euskal alderdi nazionalistatzat hartu izan da.

Dionisio Azkue Dunixi-k bere lehen erakusketa egin zuen. Paisajista aparta, idazle lanetan ere jardun zuen; Egan, Yakintza, Munibe eta beste hainbat aldizkaritan esku hartzeaz gain, euskal gaietan oinarrituriko liburuak plazaratu zituen gaztelaniaz zein euskaraz.
Jose Ariztimuño Aitzol-en ekimenez, El Día egunkari elebiduna sortu zen. EAJren organo ofiziosoa izan zen Gipuzkoan 1936an desagertu zen artean.

Gerard Bähr alemaniarrak euskaraz idatziriko "Hugo Schuchard zana" argitaratu zuen Euskeraren Adiskideak elkarteak. Hizkuntzalari alemaniarraren bizitza eta euskara ikasi zueneko pasarteak biltzen dira liburuxkan.
Maurice Champreux zinegileak "Au Pays des Basques" dokumentala egin zuen. Ipar Euskal Herriko folklorea, festak eta laborantza gaitzat harturik, 90 minutuko filma osatu zuen eta lehendabizikoz euskara entzun ahal izan zen soinu-banda batean.

Jean Elizalde euskaltzain oso izendatu zuten.
"Urruzuno'tar Pedro Migel-ren Ipuiak. Lenengo Idaztia" hilondoko obra argitaratu zen.
Joan Garbizu idazlea hil zen Errenterian. Euskaltzaleak elkarteko lehen idazkaria, euskal aldizkarietako kolaborazioez gain, olerkiak ("Ostegun Deuna", 1924; "Euskera arrobitzat"), itzulpenak, "Aizkorri eta itsasoa" bakarrizketa eta "Txori ausarditsua" ipuina idatzi zituen.