kronologia
1902
- M. Landerretxeren
ekimenez, euskara eta euskal kultura bultzatzeko Eskualzaleen Biltzarra sortu
zen Hondarribian. Besteak beste, Landerretxe, Adema, Campion, Urkijo eta Lopez
Mendizabal izan ziren sortzaileak. Euskal jaiak nahiz literatur lehiaketak
antolatu zituzten batik bat eta mende hasierako 'euskal pizkundea' deiturikoa
indartzen eragin handia izan zuten.
- Sekundino Esnaola
Donostiako Orfeoiaren zuzendari izendatu zuten. Hainbat koral idatzi zituen
orfeoiarentzat: "Neska zarra", "Praisku galtza zarreta", "Adiyo", "Amak ezkondu
ninduen", "Euzko izkuntza"...
- Biktoriano
Iraolak "Ergobiyan" antzerkia idatzi zuen.
- Hezkuntza Publikoaren
lege zaharrak osatzeko Errege Agiria plazaratu zen. Eskolan gaztelania ez
den beste hizkuntzatan egiten duten irakasleak zigortzeko agindua da, funtsean:
«Los maestros y maestras de Instrucción Primaria que enseñen
a sus discípulos la Doctrina cristiana u otra cualquiera materia en
un idioma o dialecto que no sea la lengua castellana serán castigados
por primera vez con amonestación por parte del inspector provincial
de Primera Enseñanza, quien dará cuenta del hecho al Ministerio
del ramo, y si reincidiese después de haber sufrido una amonestación,
serán separados del Magisterio oficial, perdiendo cuantos derechos
les reconoce la ley».

- Sabino Arana
Goiri Bilboko Larrinaga kartzelan sartzeko agindua eman zuten, Roosevelt Estatu
Batuetako presidenteari honako telegrama jarri ziolako maiatzaren 26an:
«Roosevelt,
Presidente Estados Unidos. Washington. Nombre Partido Nacionalista Vasco felicito
por independencia Cuba Federación nobilísima que presidís,
que supo liberar la esclavitud. Ejemplo magnanimidad y culto justicia y libertad
dan vuestros poderosos estados, desconocido Historia, e inimitable para potencias
Europa, particularmente latinas. Si Europa imitara, también nación
vasca, su pueblo más antiguo, que más siglos gozó libertad
rigiéndose Constitución que mereció elogios Estados Unidos,
sería libre. Arana Goiri». Mezua ez zen sekula telegrafo-bulegoetatik
atera.
- Marcelino
Soroa komediagilea hil zen.
Gure Mendea