1985 Donostia

Zinea euskaraz egiten denean da arazo

«Euskarazko filmekin, euskal idazleek ghettotik irten ahal izango dute, euskarazko ghettoan sartzeko», egin du gogoeta ahoz gora Angel Amigo-k. Zer edo zer jakin behar du, bere ekoiztetxetik atera dira-eta azken urteotan Euskal Herrian egin diren filmik interesgarrienak. Orain, Anjel Lertxundik "Hamaseigarrenean aidanez" eta Juanba Berasategik "Kalabaza Tripontzia" zine aretoetan sartzea lortu dutelarik, "euskal" izenlaguna arazo bihurtu da. Honen kariaz Euskal Herriko erdal ekoizleen urduritasunak sortu duen perlagintzak orri ederrak bete ditu komunikabideetan: «El conflicto reside que en Euskadi hay dos formas verbales de comunicación: castellano y euskara. ¿Hacer expresión a través de la imagen? Supone un problema. Alguna solución tiene que haber. ¿Es posible entender como cine vasco una obra hablada en castellano? Esta es la base del problema. El cine realizado en Euskadi tiene que encontrar un camino para que mostrando su propia identidad nacional se hable en castellano», adierazi du ezin garbiago Elias Kerejeta hernaniar ekoizleak. Xabier Amurizaren gogoetak irribarre batez erantzuten die biei: «Euskadin espainolez egindako zinemari "cine vasco" deitzen bazaio, nola deitu behar zaio Euskal Herrian euskaraz egindako zineari?».

"Hamaseigarrenean aidanez"

Anjel Lertxundi idazlearena da Euskal Herrian aktoreekin euskaraz egindako lehen luzemetraia, bere eleberrian oinarritutako "Hamaseigarrenean aidanez" (ahotsa bikoiztu gabea esan nahi da, eta ikusleak igarri egin du, naturalagoa da dena). Ez da, dena den, inor urduri jartzekoa euskaraz egindako filmen ekoizpena. Juanba Berasategik lau urte igaro behar izan ditu "Kalabaza Tripontzia" burutzeko. Horretarako ezinbesteko izan da Euskal Herrian bertan sortzea animaziorako lehen produkzio zentroa, lan talde tekniko eta guzti. Halaz ere, nolabaiteko zirkuitu baten barruan batez ere Gipuzkoa eta Bizkaian (marrazkitako haur zinema denez sare berezietan zabaldu da batez ere) erakustea erdietsi den arren, jendearen aldeko erantzuna oso makala izan da. Hala uste du Berasategik:

Euskaraz egindako lehen animazio filmaren zuzendariaren hitzek kontraesan itzal polita ematen diote eztabaidari. Norbera baino egokiago horrelako balorazio bat egiteko. Ezinezko langintzetan maisu da Berasategi.

Dena den, badute bi lehen euskal luzemetraiek, alegia, "Kalabaza tripontzia"-k eta "Hamaseigarrenean aidanez"-ek agerian geratzea merezi duen esan beharreko bat ere elkarrekin. "Kalabaza tripontziak" Koldo Izagirre du gidolari. "Hamaseigarrenean aidanez"-ek, nobelaren egile bera du zuzendari, Anjel Lertxundi.