Erramoun familiak biziarazten du Jauberria etxaldea Azkaraten (Nafarroa Beherea). Jean-Michel eta Marie-Pierrek hazten dituzte haragitarako behi-zekorrak eta euskal zerriak. Laster semea elkartuko zaie baserri lanetan. Duela hiru urte ekin zioten haragiaren transformazioari.
Confédération Paysanne nekazari-sindikatuak kongresua egin zuen apirilaren 23an eta 24an Frantziako Nevers hirian. Han hartutako erabakiez mintzo da Mikel Hiribarren Confédération-eko Komite Nazionaleko kidea, Laborari aldizkariak plazaratu eta ARGIAk osorik jaso duen artikulu honetan.
Renaldo Chingore Joao Via Campesina erakundeko ordezkaria da Mozanbiken. Aktibista eta nekazaria, bere herrialdean multinazionalak ezartzearen eta hauek meatze eta laborantzarako lurrak bereganatzearen aurka borrokatu izan du aspaldidanik. Hona hemen Diagonal egunkariak egin dion elkarrizketaren pasarte batzuk:
Gipuzkoako arrantzaleek hegalaburraren kuota saldu diote Espainiako multinazional bati. Eguzki talde ekologistak ohartarazi du horrek ez diola batere mesederik ekartzen arrantza jasangarriari.
Herriko ogia saltzen dute Ipar Euskal Herrian duela bi astetik. Erabat bertako produktu eta metodoez ekoitzitako ogia da: garitik hasita, errotetatik igaroz eta okindegietako labeetaraino.
Gipuzkoako Kofradien Elkarteak hegalaburraren edo atungorriaren kuota Murtziako enpresa multinazional bati saldu dio (zeharka), bost milioi euroren truke. Multinazional horrek hegalaburra loditzen egiten du lan, Mediterraneo itsasoan. Eguzki talde ekologista erabakiaren kontra dago, erabat.
Hilabete baten buruan Spangheroko 240 langileak kaleratzen hasiko da Amikuzeko Lur Berri kooperatiba. Enpresak galera handiak ditu zaldiki eta ardikiaren eskandaluagatik eta sozietatea likidatzeko asmotan dago.
Mixel Dunate abeltzain eta gaztagile ari da Aiherran (Nafarroa Beherea), biologikoan azken 17 urteotan. Mihi urdinaren kontrako txertoari uko egin diotenetakoa da, ez du onartzen ardien identifikazio elektronikoa ere. Sinesten du nekazaritza biologikoan datzala etorkizuna eta errisistitzea nahitaezkoa dela. Laborari aldizkariaren 1.020. zenbakian plazaratutako elkarrizketa da hau.
Lehen sektoreko 12.852 lanpostu galdu dira Euskal Herrian 1999tik hona. Arrantzan, basogintzan, nekazaritzan eta abeltzaintzan enpleguak %33,4 egin du behera urte horietan, eta beherakada bortitzagoa izan da azken urteotan, krisi ekonomikoaren ondorioz.
2020. urtetik aurrera Bhutanen nekazaritza ekologikotik datozen fruta eta barazkiak bakarrik ekoiztuko dituzte. Neurri hori hartuko duen munduko lehen herrialdea izango da.
Nafarroa Behereko Behauze herrian Bizitoki eskola alternatiboak antolatutako Hazitik Hazira jardunaldiez artikulua idatzi du Eric Etxamendik Laborari aldizkarian. Osorik ekarri dugu hona.
Xabi Harluxetek Ahatsako Harrokirigai familiako etxaldearen ardura hartu berria du bere gain. Behi esne ekoizle, orain esnearen transformazioari ekingo dio, aldi berean produkzio osoa biologikora pasatuz.
Food First erakundeko zuzendari Eric Holt-Gimenez Euskal Herrian izan zen, EHNE Bizkaiak antolatutako Que coma todo el mundo jardunaldietan. Baserri Bizia aldizkarian elkarrizketa egin diote eta egin dituen adierazpen batzuk euskarara itzuli ditugu.
Via Campesina nazioarteko nekazarien mugimenduak web telebista sortu du. Helburua euren eguneroko borroka ikus-entzunezko edukien bitartez irudikatzea da. 20. urteurrenaren harira webgune berria plazaratu zuten, eta gonbidapena luzatu dute erabiltzaileek gaiari buruzko materiala igo dezaten.
Okzitaniako Castelnaudary hiriko Spangheroren lokaletan 57 tona ardi haragi atzeman dute, Britainia Handitik ekarriak. Haragi hori inportatzea debekaturik dago kasu gehienetan, eta ondorioz, Lur Berri jabe duen filiala berriz ere susmopean dago, zaldi haragiarekin arazoak izan ostean.
1990eko hamarkadan, gerra zibila amaituta, Portugalen kolonia ohiak kanpo merkatuetara ireki zituen ateak eta multinazionalak bertaratu ziren. Orduko aberastasun promesak, baina, ezerezean geratu dira: gutxi batzuentzat diru-iturri dena, pobrezia kondena da gehienentzat.
Broma asko egin da behikia zelakoan zaldi haragia zeramaten lasagna eta beste jaki industrialen kontura. Nafarroa Behereko Amikuze dago eskandaluaren erdian: haragi faltsutua Lur Berri kooperatibaren filial batek merkaturatu du eta haien bien nagusia Berthelemy Agerre da, gainera auzapez eta kontseilari orokor ere badena.
2020. urtetik aurrera Bhutanen nekazaritza ekologikotik datozen fruta eta barazkiak bakarrik ekoiztuko dituzte. Neurri hori hartuko duen munduko lehen herrialdea izango da.
Zaldi haragiaren eskandaluarekin lotu zutenetik Lur Berri kooperatibaren eredua zalantzan jartzen duteniritziak areagotu dira. Asteartean nekazariek Aitziritzen protesta kontzentrazioa egin zuten eta Sauveur Bacho langileak rue89 webguneari 43 urtetako bizipenak kontatu dizkio, enpresaren hasierako filosofia eta urteekin etorri den gainbehera azalduz.
Lur Berri lantokiaren aurrean 70 nekazari bildu dira ELB sindikatuak deitutako kontzentrazioan. Kooperatibaren desbideratzea salatu dute, nazioarteko bihurtzeko estrategiak lekuko ekoizle, kontsumitzaile eta garapen ekonomiko eta sozialean eragin negatiboa izan baitu haien ustez.
FDSEA sindikatuak irabazi ditu departamentuko Laborantza Ganberako bozak baina Euskal Herriko Laborarien Batasunak (ELB) Lapurdin eta Nafarroa Beherean duen indarra agerian geratu da.
Cicero Guedes Brasilgo Lurrik Gabekoen Mugimenduko (MST) buruetako baten gorpua larunbatean aurkitu zuten, hainbat tirorekin. Kolektibo horretako hiru kide hil dituzte jada azaroaz geroztik. “Brasilgo herria, bereziki era antolatuan borrokatzen ari direnak, boterearen menpe hiltzen ari dira”, adierazi du Maria Oliveira Iterpe institutuko zuzendari teknikoak.
Lurzaindia sortu dute laborantza lurrak espekulaziotik babestu eta mantentzeko, GFAM Lurrako kideek orain arteko SCA egitura deseginda Kazeta.infok zabaldu duenez.
Astuariasen iaz hasi ziren sagardoari lotutako turismo esperientziak egiten. Ekimenari esker, edariarekiko zaletasunak jende asko erakarri duela nabarmendu dute turismo gastronomikoko kideek.
Sagardoa kupelean eta botilan dastatzeaz gainera, sagarrak edari bihurtzeraino egiten duen ohiko bidea ezagutzeko aukera izango dute herritarrek Gipuzkoako sagardotegietan. Izan ere, sagardo esperientziak ekimena abiatu dute hainbat sagardotegik, Gipuzkoako Sagardogileen Elkartearen laguntzaz.
Gaur ireki da Ekoguneko Baratze Parkeko kide izateko izen emate epea. Baratzea lortzen dutenek urtebeterako hartuko dute baina lau urtez luzatzeko aukera izango dute. Lursail hauek auto hornikuntzarako erabiliko dira.
Urtarrilaren 20an hasi eta hilaren 31ra bitartean Ipar Euskal Herriko eta Biarnoko Laborantza Ganbarako bozak egingo dituzte. Sei urtean behin egiten dira boz horiek. LAB sindikatua bozetara aurkeztu da aurreneko aldiz.
2030erako munduko populazioaren erdiak ur falta sufrituko duela diote datuek. Eskasiak mendean hartu dituen bazterretan, arrainak eta barazkiak sistema berritzaile baten bidez hazi dituzte. Ur gutxirekin eta lurrik gabe.
Delhin protesta handiak izaten ari dira, hainbat gizonek 23 urteko emakume bat bortxatu eta hil ondoren. Vandana Shiva aktibistak Al Jazeera-ren webgunean argitaraturiko artikuluan aztertu du emakumeenganako biolentzia handitzearen eta azken hamarkadetako erreforma ekonomikoen artean dagoen harremana.
Multimedia
Bizilur eta EHNE Bizkaiak elkarlanean dokumentala sortu dute Euskal Herriko baserritarrekin eta nazioartean elikadura burujabetzaren alde lanean ari diren nekazari eta ekintzaileekin egindako elkarrizketak bilduz.
Txotx denboraldia ate joka dugun honetan, sagardoaren kulturari eta sagardogintzan izan diren hainbat aldaketari begira jarri gara; sagardotegi ereduak eta krisiari aurre egiteko joera ezberdinak hartu ditugu hizpide, besteak beste.
Ekologia kontuetan izen handiko Vandana Shiva indiarrak, Irungo Ficoba aretoan 'Demokrazia Lurrarentzat' izeneko hitzaldia eman zuen joan zen maiatzean.
Sagardoa nola egin azaldu digu Larre Gain sagardotegiko Joxe Lasartek.
Sagardo denboraldia hasi den honetan, diaporama prestatu dugu sagar biltzetik "Txotx!" oihukatu bitarteko prozesua irudikatuz. Halaber, www.argia.com/sagardoa web gunean edari horri buruzko informazio ugari bildu dugu: sagardogileen gida, sagardoaren historia eta ezaugarriak, lotura interesgarriak...
