Borroka armatua amaitutzat jo du PKK Kurdistango Langileen Alderdiak, eta aro berri baten hasiera aldarrikatu du. Milioi bat lagun baino gehiago bildu ziren iragarpena egiteko antolatu zuten ekitaldian.
Bolbora bezala zabaldu da hedabideetan martxoaren 21ean, Abdullah Öcalan PKKko buruzagi espetxeratuak, adierazpen historikoa egingo duela. BDP alderdi kurduak antolatuta Newroz urte berria ospatzen ari dira herriz herri, eta Amed (turkieraz Diyarbakir) hiriburuko ekitaldi nagusia baliatuko dute “adierazpena historikoa” egiteko, sarean zabaldutakoa betetzen bada.
Armak uztea erabaki du PKKk eta aro berri baten hasiera aldarrikatu du milioi bat pertsonatik goraren aurrean egindako ekitaldian. Abdullah Öcalan lider espetxeratuaren gutuna irakurri dute eta bertan gatazka armatutik gatazka politikora igarotzeko unea dela adierazi dute.
Siriako Alepo hiria odolusten ari den bitartean, Babeserako Unitate Kurduak saiatzen ari dira erregimenaren eta matxinatuen arteko borrokaldiak Ashrafiyeh eta Shekih Masqsoud auzoetara ez daitezen iritsi; kurduak dira han gehiengo. Kurduen milizietara Siriako Ejertzito Librearekin ernegaturik dauden arabiar gazteak iristen ari dira.
30 urteko gizon bat atxilotuta daukate Parisen hiru ekintzaile kurduak tiroz hil zituelakoan. Titular hori topatu dugu nazioarteko prentsan. Baina batean eta bestean gizon hau nor izan daitekeen aztertzen hasita, ezer garbirik ez da argitaratu. Frantziako AFP agentzia izan da albistea zabaldu duena, eta bertan diote kurdua dela, PKKko kide izan zela bi urtez, eraildako hiru emakumeetako baten gidaria zela eta bolbora arrastoak topatu diotela boltsan.
Milaka pertsona bildu dira Amed kanpoaldean, Parisen tiroz hildako hiru kurduei azken agurra emateko.
Rojdin Fidan Dogan Kurdistango kongresu nazionaleko ordezkaria, Sakine Cansiz PKK alderdiaren sortzailea eta Leyla Soylemez militante kurdua hil zituzten herenegun gauean Parisen. Quim Arrufat Kataluniako CUP alderdiko diputatuari elkarrizketa egin diote Vilaweb atarian: lagun zuen Rojdin Fidanen hilketaz eta kurduen egoeraz hitz egin dute.
Hiru ekintzaile kurdu hilda topatu dituzte bart Parisko Institutu Kurduan, buruan tiro bana zutela. Hirurak emakumeak ziren, eta horietako bat Kurdistango Langileen Alderdiko (PKK) fundatzaileetako bat zela diote informazio iturri kurduek: Sakine Cansiz. Beste biak Fidan Doan Kurdistango Kongresu Nazionaleko ordezkaria eta Leyla Soylemez, gazte ekintzailea ziren.
2011ko urriaren 23an 7,1eko lurrikara jasan zuen Kurdistango Van hiriak. Lehen astinduari ehun bat erreplika etorri zitzaizkion atzetik. Ondorioz, 60.000 lagun inguru etxerik gabe geratu ziren. Urtebete igarota berreraikitzea geldo doa, arazo berriak tarteko.
Euren herrialdeetako jazarpen politikotik ihesi, Alemanian asiloa eskatzen duten errefuxiatuen aldeko mobilizaziorik jendetsuenak izan berri dituzte Berlinen. Egoera latza jasaten ari direla salatu dute, baldintza txarreko erresidentzietan dituzte eta debekatuta dute horietatik mugitzea. Protestetan izan gara, kontuok errefuxiatuen ahotik entzuten.
Hamarnaka kazetari kurdu epaitzen ari dira egunotan Turkian PKKrekin lotura dutelakoan. Gehienak Azadiya Welat egunkarikoak dira, kurduerazko bakarra.
Turkiak 44 kazetari kurdu epaituko ditu, ustez PKK alderdiarekin lotura duen Kurdistango Komunitateen Batasuna (KCK) erakundeko kide izan edo loturarik dutelakoan. Akusatuentzat zazpi eta hogeita bi urte arteko kartzela zigorrak eskatzen ditu fiskaltzak. Froga moduan, poliziak atxilotuen etxeetan aurkitutako liburuak aurkeztu dituzte, baita Kurdistanen aldeko manifestazioetan parte hartu zutela erakusten duten argazkiak ere, mobilizazio horiek kazetari gisa jarraitu zituzten arren.
Irailaren 5ean, gauerditik gertu, Turkiako armadako hegazkinek Irakeko Kurdistango Kandil eskualdea bonbardatu zuten, tartean hainbat herrixka, bertako iturriek jakinarazi dutenez. Duwele herriko bi biztanle zauritu zituzten. Kandil eskualdea PKKren kontrolpean dago eta Turkiako armadak PKKren kontrolpeko gunea delako bonbardatu du.
Hollywoodeko ordezkari aske eta garbiek [barreak] erabaki dute dagoeneko nortzuk merezi dituzten igandean banatuko diren Oscarrak. Baina Film Onenaren eta Ingelesez Ez Den Film Onenaren sariak faborito direnek irabazten badituzte, kuriosoa izango da.
Ingelesez Ez Den Film Onenaren hautagai...
Afganistan, 2010. Helmand herrian, ospitale batean sartu da Karlos Zurutuza. Haurren negarra: besamotz, eskumotz, aurpegiak erreak… Piztu du pilotu automatikoa. Honen hitzak bildu ditu, haren argazkiak. Osagaiak ditu, erreportajea idatzi du. Etxera itzuli da, igaro da denbora eta, halakoan, krak egin du haren barruak negarrez. Afganistango garrasi mina Donostiaraino dakar gerrako kazetariak.
"Mohamed dut izena, eta hauek Nur eta Janis dira, nire seme-alabak. Arabiarrak gara eta duela hiru aste iritsi ginen Dahuk-era Mosuldik. Amerikarren koartelgo internet-kafea eramaten nuen han; 'Moha' deitzen zidaten denek. Baina gerrak eztanda egin zuenetik gauzak biziki okerrera...
Iranen mendeko Kurdistanen jaio zen Behrooz Shojai. Suedian, hizkuntzalaritzan, unibertsitate irakaslea denak Dohuken (Irakeko Kurdistan) hartu du Argia. Kurdistanera itzuli da Shojai, kurduera normalizatzeko behar dute eta.
Mendebaldean, Europa barne, aitortzen zaie Brasil, Errusia, Txina eta Indiari potentzia berrien estatusa. Ez ordea Turkiari, ziurrenik aurreiritzi askoren eraginez. Baina munduko 17. ekonomia turkiarrena da, 2050ean baliteke hamargarrenak izatea, Europarako energia hodien giltza edukiko dute eta Ekialde Hurbileko potentzia bilakatu dira.
Isiltasunari mikrofonoa jarri eta, hara: isiltasuna ez da existitzen. Motxila hartu eta ahots berrien bila abiatu da kazetaria.
Azadiya Welat Turkian argitaratzen den kurduerazko egunkari bakarra da. Oztopo asko jartzen dizkio Turkiako Gobernuak egunkariari, egunero kurduen eskuetara irits ez dadin. Bertako langileak ere gogor jazartzen dituzte. Vedat Kursuni zuzendariari 166 urteko kartzela zigorra ezarri diote, 145 urte...
Zorion email batzuk eta telefono deiren bat jaso ditut egunotan PKK gerrilari egindako elkarrizketa dela eta. Lan txukuna egin genuela uste dut, auzia interesgarrien zegoen uneetako batean, Turkiako Parlamentua lehen aldiz gatazka kurduaz eztabaidan zegoela. Garrantzitsua da euskaldunok lehen...
Azadiya Welat kurdueraz argitaratzen den egunkari bakarra berriro itxi du Turkiak. Kurdistango Langileen Alderdiaren (PKK) propaganda egitea leporatu diote kazetari. Egunkariari ordea izena aldatu diote; Rojev da orain. Urtzi Urrutikoetxeak Eser Uyansiz Rojev-eko zuzendaria elkarrizketatu zuen...
Precious dramak (irudian) eraman du publikoaren saria: emozionala da oso, familia desegituratu baten miseriak aireratzeko eszena efektistekin –eskaileretatik behera botatzen du amak alaba–, baina funtsak ez nau konbentzitu, istorio ezagunegia beharbada: denek baztertzen...
Kurdistango bizimodu garratzaren berri eman dute orain arte Bahman Ghobadiren filmek. Dortokek ere hegan egiten dute lanarekin ukitu zuen gailurra, pertsonen kontrako minak salduz bizi diren umeen istorioarekin –irudian, neskatxa protagonista, bortxaketa baten ondorioz izandako semea...
Dortokek ere hegan egiten dute film bikainarekin hunkitu egin gintuen 2004an Bahman Ghobadi Irango zinemagile kurduak (Baneh, 1968). Muga, gerra eta miseria artean bizirauten duen haur taldearen istorioak Urrezko Maskorra irabazi zuen Donostian. Gaia ez da ezezaguna Ghobadirentzat, bonbardaketetatik ihesi nomada bihurtu behar izan baitzuen 11 urterekin, eta hainbat senide galdu zituen bidean. 2006an, bigarren Urrezko Maskorra jaso zuen Half moon lanarengatik. Aurten, Zinemaldiarekin harreman berezia duen autoreak bosgarren filma ekarriko du gurera: No one knows about persian cats.
Turkiako kurduerazko egunkari bakarra da eta enegarren aldiz geldialdiarekin zigortu dute. Hamazazpi urte daramatza kalean eta dozenaka aldiz itxi dute. Izena aldatu eta berriz argitaratzen dute kurduek. Akusazioa beti bera izan ohi da: “PKK erakundearen propaganda egitea”. 2008ko...
Kurduerazko egunkari bakarra zegoen Turkiako kioskoetan, Azadiya Welat (Herri askea euskaraz) eta orain Turkiako auzitegi batek hilabetez ixteko agindu du. Bertako kazetariak ez dira geldirik geratu, eta beste egunkari bat argitaratzen hasi dira, beste izen batekin. Baina Azadiya Welat ez da...
Welat egunkariko sortzaileetakoa eta egun erredakzio burua da Yasar Eroglu. Kurduerazko egunkari bakarra argitaratzearen erronkaz mintzo da.
Zein izan da zuen egunkariaren ibilbidea?
Welatekin duela 16 urte hasi ginen. Geroxeago Ankarak debekatu zuen PKK taldearekiko ustezko loturagatik eta...
Bertako langileak atxiloketa, tortura edota erailketaren mehatxupean bizi dira. Hala ere, Azadiya Welat, Turkiako kurduerazko egunkari bakarra, kioskoetan dago goizero.
Atzo goizean Senem-en eta Sardar-en bisita izan genuen, Roj TV kurduen telebistako aurkezlea eta kameralaria. ARGIA uztailean izan zen Bruselako beraien estudioan, euren errealitatea ezagutzeko asmoz, eta erreportajea eta diaporama argitaratu genituen. Orain eurak etorri dira Euskal Herrira, euskal...
INFORMAZIO OROKORRA
Kurdistan kurduen estaturik gabeko nazioa da, Turkiaren, Iraken, Iranen, Siriaren eta Armeniaren artean banatua. 25-30 milioi inguru bizi dira herrialdean eta kurduera da euren jatorrizko hizkuntza. Newroz egun nazionala ospatzen dute martxoaren 20, 21 edo 22 inguruan, urte berria markatzen duena.
Multimedia
Siriako Alepo hiria odolusten ari den bitartean, Babeserako Unitate Kurduak saiatzen ari dira erregimenaren eta matxinatuen arteko borrokaldiak Ashrafiyeh eta Shekih Masqsoud auzoetara ez daitezen iritsi; kurduak dira han gehiengo.
Kurduen milizietara Siriako Ejertzito Librearekin...
Bangladesh atzean utzi eta Dubairantz abiatu zen Abhik. Baina gazteak ez zuen imajinatzen, inondik ere, Irakeko kaleak garbitzen bukatuko zuenik…
[2012 - 28 min]
Produkzioa: Krimea Productions
Gidoia: Karlos Zurutuza
Errealizazioa: Borja Portuondo
Kamarak: Borja Portuondo eta...
Karlos Zurutuzak eta Borja Portuondok ekoitzitako dokumentala. Irakeko estatuan bizi diren kurduen errealitatera hurbiltzeko filma honek Lekeitioko XXXII. Euskal Zine eta Bideo Bilerako dokumental profesional onenaren saria irabazi zuen.
Kurdistango herriari buruz gehiago jakin nahi duenak...
Lana Dubain (Arabiar Emirerri Batuetan) lortzeko promesagatik dirutza ordaindu ondoren, Irakeko Kurdistango kaleetan erratza pasatzen bukatu dute. Hori da giza-salerosketaren mafien biktima diren milaka bangladeshtarren patua.
Karlos Zurutuzaren erreportaje osoa:...
Joan zen martxoan hauteskundeak izan ziren Turkian. Elur eta lokatza artean, Baskale herrixkako alkate kurduak herritarren harrera beroa jaso zuen.
Martxoaren 21an kurduek Newroz ospatzen dute. Urte berria ez ezik, estaturik gabeko nazio handienaren aldarrikapen hutsa da egun.
Kurduerazko egunkari bakarra dago Turkiako kioskoetan. Bertako kazetariek atxiloketa, tortura eta heriotzarekin ordaintzen dute euren ausardia. Datorren asteko ARGIAn erreportaje zabala gai honi buruz.
Itsasoa urruti egon arren, Kurdistango harribitxietako bat urez inguraturik dago. Mila urte dituen eliza ttipi bat da, armeniarrek Van lakuaren irlatxo batean eraikia.
PKKko gerlariak ez ezik, Kandil mendietako herritar xumeak turkiar ejerzioaren xede bilakatu dira. Horiexek dira Ankarak deituriko "mugaz gaindiko operazioak": sekretuak bezain bortitzak.
Ez da zaila Irak nahiz Turkiako kurduen berririk jasotzea; bai, ordea, Iran edo Siriakoena. Damaskoren menpeko kurduak berebiziko zapalkuntza jasaten ari dira. Tamalez, nekez entzuten dira drama honen hotsak gurean.
Yezidiek kurduen jatorriko erlijioa egundaino mantendu dute. Mendeetan zehar makina bat sarraski pairatu arren, Lalish euren tenplu sakratuak zutik dirau oraindik. Honakoa duzue bertarainoko bisita.
Saddam Husseinen gartzela izandakoa 300 famili kurduen etxe bilakatu da. Barroteak desagertu diren arren, zigorra biziartekoa da oraindik.
Roj TV kurduen telebistarik handiena eta zabalduena da. Bruselan ekoizten dituzte euren programak, eta emisioa Danimarka eta Alemaniatik bideratu izan dute satelite bidezko emisioa. Hala, joan den ekainean Alemaniako gobernuak Roj TV-ren jarduera oro debekatu zuen “terrorismo kurduaren ahotsa”...
Martxoaren 21ean Newroz ospatu zuten kurduek, euren urte berria. Kandil mendietako herri ttipienetatik Mesopotamiako hirietarainoko ospakizun erraldoia. Irakeko Kurdistanen, familia batek dantza talde bat jarri du martxan. Errefuxiatu eremu batean bizi arren, bikain ospatu zuten euren egun handia.
Iranek, Irakek, Siriak, Turkiak… kurduek izan ezik, denek daukate Kurdistango zati bat. Baina baliteke milioika pertsonaren ordua iritsi izana; bere estatua inoiz izan ez duen herri zanpatuarena.
Gerra egoeran bizi dira Irakeko Kurdistanen, baina ez da hori bertako kaleek islatzen dutena. Azokan, unibertsitatean, etxean... borroka bai, baina egunerokoaren ohiko borroka da nagusi kale gorrian. 1991z geroztik ia independenteak dira. Etorkizuna eta esperantza bat dira herritarrentzat.
Erreka hau Kandil mendietan sortzen da; turkiarrek orain inbaditu nahi duten lurraldean, hain justu. Kontrabandistek garraiatzen dute bere jarioa euren mandoen bizkarretan, PKK taldeak zaindutako bide bat jarraituz. Kandil mendiak irandar eta turkiar kohetepean daude jada. Baina gasolinaren erreka...
Asko dira eta urteak eman dituzte lur azpian gordeta, kakati, eta norbaiten, edonoren zapalduraren zain; ez dio axola. Bilatzaileak urdinez, oinez, eta soseguz doaz, bat-batean eztanda egin dezakeen lurraren gainetik, ausart.
