Piztu Ezazu Argia 970x90

Kirol fitxari esker 'Billy el Niño' torturatzailearen argazkia bolo-bolo

2014-04-16

ARGIA

Hau da Juan Antonio Gonzáez Pacheco, Billy el Niño bezala ezagunagoa, frankismo garaiko tortura kasuengatik Maria Servini epaile argentinarrak estraditatua izan dadin eskatu duen polizia.

II. Errepublikaren oroimena bizirik dago Eibarren 83 urte geroago

2014-04-14

ARGIA

Eibarren Espainiako II. Errepublikaren urteurrena ospatu zuten apirilaren 13an, Ezker Anitzako hainbat militantek antolatuta.

Bost hilabetean hiru aldiz “konkistatu” zuten harri koskorra

Mediterraneo itsasoa, 1831ko uztaila. Siziliako hegoaldeko kostaldetik hogei bat miliara dagoen Enpedokles urpeko sumendiak eztanda egin zuen. Erupzioaren ondorioz 1,6 kilometro koadroko uhartetxoa sortu zen, barruan bi aintzira zituena. Ez zen sumendiak irla bat sortzen zuen lehen aldia;...

"Billy el Niño" estraditatzearen aurka agertu da fiskaltza

2014-04-11

Ane Lusarreta

Fiskaltzak ez du onartu Billy el Niño bezala ezagun den Juan Antonio González Pacheco Argentinara estraditatzea. Frankismoaren biktimen nahiak asetzeko, Espainiako Estatuan egindako epaiketak nahikoa izan behar lukeela argudiatu du.

"Zailagoa da 36ko kartzelatuenak kantatzea, oraingoenak baino"

Garai batean Iparragirre aritu zen bezala, gitarratxoa hartuta dabil herritik herrira. Trikitiaren iraultza hura atzean utzi zuenetik, disko bakanak eskaini dizkigu, salgarritasunaren bazterretik sortuak, mamiz konprometituak. Tximela kapitainaren izarrak honetan, ahots gordinaren indarrez landu nahi izan du mezua.

Piraten araudi eredugarria

Londres, 1724. Charles Johnsonen A General History of the Pirates lana argitaratu zen. Bertan, egileak lau pirata-kode bildu zituen, edo kode zatiak behintzat. Araudi moduko horiek piratak zigortzeko froga gisa erabili ohi zirenez, atxilotu baino lehen erre edo itsasoan desagerrarazten zituzten....

Segoviako ihesean hil zuten Oriol Soléri buruzko dokumentala aurki ikusgai

2014-04-04

Ane Lusarreta

Gemma Serrahima 1976ko Segoviako ihesean hil zuten Oriol Soléren iloba da. Ihesa eta testuinguruari buruzko informazioa bildu ditu, Joan Rossellekin batera, The Segovia Big Band: Protagonistekin elkarrizketak dokumentalean.

Muñecas torturatzaileak bi galderari baino ez die erantzun bere estradizio saioan

2014-04-03

ARGIA

Jesus Muñecas Guardia Zibileko kapitain ohia Espainiako Auzitegi Nazionaleko Zigor Aretoan eseri da ostegunean Frankismoan egindako torturengatik. Argentinara estraditatu dezatela eskatzen ari dira, herrialde horretan Francoren diktadurako krimenak aztertzen ari den auzia dela-eta.

Marotok atzeratu egin du Gasteizko geltokiari Suarezen izena jartzeko dekretua

2014-04-02

Ane Lusarreta

Gasteizko autobus geltokia berriari Adolfo Suarez izena jartzeko dekretua behin behinean atzeratu egin du Arabako hiriburuko alkate Javier Marotok (PP).

Milaka sinadura jaso dituzte Gasteizko autobus geltokia "Martxoak 3" deitzearen alde

2014-04-01

ARGIA

Milaka lagunek sinatu dute dagoeneko Gasteizko autobus geltokiari Adolfo Suarezen izena jarri beharrean “martxoak 3” deitu dadin, 1976an poliziak egindako sarraskiaren biktimen omenez.

Gasteizko autobus geltokiari Adolfo Suarez jartzea "probokazio hutsa" da martxoaren 3ko biktimen ustez

2014-03-31

Iera Aranburu

Javier Maroto alkateak Gasteizko autobus geltoki berriari Adolfo Suarez izena jartzea erabaki izana kritikatu dute martxoaren 3ko biktimek: “Adolfo Suarezek ez du omenaldirik merezi Gasteizen”.

Gasteizko autobus geltokiari "Adolfo Suarez" beharrean, "Martxoak 3" deitzeko sinadura bilketa

2014-03-31

ARGIA

Asteburuan El Correo egunkariak aurreratu eta ondoren Gasteizko alkate Javier Marotok baieztatu du hiriko autobus geltokiari Adolfo Suarez izena jarri nahi diotela. Sinadura bilketa abiatu dute eta egun batean 5.000 lortu dituzte.

Frankismoaren arkitekto kutuna

2014-03-30

Aitor Azurki

Pedro Muguruza arkitektoa (Elgoibar, 1893-Madril, 1952) aholkulari nazionala, gerraosteko Arkitektura zuzendari nagusia, Falangeko buru eta Espainiako Gorteetako prokuradorea izan zen diktaduran. Valle de los Caídos, eta Donostia nahiz Bilboko Jesusen Bihotzen egilea dugu, besteak beste. Elgoibarko seme kutuna da eta kale batek bere izena du oraindik. Hondarribian adopzio-semetzat dute.

Teknologiaren etorkizuna ezin asmatu

Londres, 1876. William Henry Preece (1834-1913) elektrizitate ingeniari eta asmatzaile galestarrak Britainiar Posta Bulegoan lan egiten zuen telefonoaren patentearen berri izan zuenean. “Amerikarrek telefonoa behar dute, baina guk ez; guk mutiko mandatariak sobera ditugu”, bota zuen....

'Etengabe idazten dizuet, baina nitaz ahaztu zarete'

Grant Adamson Rice Unibertsitateko (AEB) graduatu ondoko ikasleak K.o. III. mendean papiroan idatzitako gutun zati batzuk dezifratu ditu. Igorlea Aurelius Polion izan zen, zerbitzua egungo Hungarian egiten ari zen erromatar legioko egiptoarra. “Gau eta egun osasuna izan dezazuen...

Emilia gorriko antifaxistak

2014-03-27

Xuban Zubiria

Faxismoari aurre egin zioten Parmako nekazari eta langileen historia da hau. Harrotasunez diote borrokalari haien ahaideek, “hemen ez ziren faxistak sartu”.

Paris Match, 1976: Suárez, Falangea eta euskara

Espainian 1976ko uztailean boterea hartu bezain fite, uda hartan Adolfo Suárez presidenteak elkarrizketa egiteko aukera eman zion Philippe Ganier-Raymond kazetariari. Bere hitzak Paris Match astekarian karrikaratu ziren, 1976ko abuztuaren 28an.

Uso mezulariak milioi bat ekarri zion Rothschildi

Waterloo (egungo Belgika), 1815eko ekainaren 18a. Igande hartan Wellingtongo Dukeak eta Gebhard von Blücherrek zuzentzen zuten Zazpigarren Koalizioak Napoleon Bonaparte buru zuen frantziar armada mendean hartu zuen. Finantzari britainiarrek bazekiten gudu-zelaian asko zegoela jokoan, ez...

Zorionak, uso batek kaka egin dizu

Uso batek gainean kaka egiteak zorte ona omen dakar –ziurrenik, Rothschildi uso hark ekarri zionaren parekorik ez–. Sineskizunaren jatorriaren bila K.o 236. urteraino egin behar da atzera. Maximino Trazio enperadoreak kristauen aurkako zapalkuntza gogortu zuen eta, Antero Aita...

Akadiako Rimus erregea, kontzentrazio esparruen asmatzailea

Mesopotamia, duela 4.350 urte inguru. Sumeriako bigarren errege akadiar Rimushek sumeriarrak sumindu zituen. Haren aita Sargonek akadiar dinastia fundatu zuen, eta sumeriarrei boterea kendu arren, haiekin adiskidetzeko ahaleginak egin zituen: haien kultura, erlijioa eta hizkuntza errespetatu...

Harriek zutik dirauten bitartean gogoratuko du herriak

2014-03-10

Malen Aldalur

Zerbait ahazten dugunean, alboratzen dugunean, gertaera bati bizkarra ematen diogunean, gurekin zer ikusirik ez duela sentitzen dugunean; orduan ahazten dugu historia. Saturraranen Ahaztuak elkarteak antolatutako omenaldian, begiak lausotuta begiratu diote askok 95 urteko emakume bati.

Errege godoen zerrenda beltza

Barcino (egungo Bartzelona) 415.eko uda. Ataulfo erregea Dubius esklaboak puñala sartuta hil zen, ustez, txikia izateagatik barre egin ziolako. Aitzakiaren atzean, jakina, boterea lortzeko konspirazioa zegoen. Horrenbestez, Iberiar penintsulako lehen errege bisigodoak agintari godoen...

Musuen kontrako kanpaina

Musu Ematea “jardute basati eta kaltegarria da, eta abolitu egin behar da”, bota zuen Women’s Christian Temperante Union mugimenduko presidente Anna Hatfieldek 1901ean, New Yorken hitzaldi bat ematen ari zela. Doktoreak –Hatfield medikua baitzen– bazekien...

1813ko abuztuaren 31ko biharamon luzea

Aliatuek Donostia suntsitu eta egun gutxira Zubietako bileran hiria berreraikitzea erabaki arren, hondamendiaren ondorioak hurrengo hilabeteetan eta urteetan nozitu ziren. Donostiarrek laguntzarik gabe, arpilatuta eta epidemiek jota ekin behar izan zioten hiria berreraikitzeari.

Frankismoaren biktimek Europan bilatuko dute babesa

2014-03-05

Ane Lusarreta

Frankismoko biktimen senide eta elkarteek Bruselan aurkeztu dituzte Francoren erregimeneko krimenen aurkako salaketak.

6.000 urte jakiak espeziaz ontzen

Hayley Saul Yorkeko Unibertsitateko (Erresuma Batua) bioarkeologoak Europa Iparraldean duela 6.000 urte jakiak egosteko erabiltzen ziren zeramikazko hainbat ontzi aztertu ditu. Morkoen barnealdea karraskatuta lortutako laginetan, besteak beste, egungo baratxuri-belarraren (Alliaria petiolata)...

Asmakizuna saltzea da gakoa

Jackson (Michigan, AEB), 1903ko Azaroa. Negu atariko goiz batez, egunero bezala, Albert J. Parkhouse bulegora iritsi zen. Eguraldi hotzak eraginda, esekitokia lankideen berokiz eta kapelaz gainezka topatu zuen. Ez zen hori gertatzen zitzaion lehen aldia, itxuraz langile guztien berokiak...

Gasteiz-1976tik Bilbo-2014ra

2014-03-02

Juan Mari Arregi

Martxoaren 3an 38 urte beteko dira poliziak Gasteizko bost langile hil zituenetik, euren eskubide sozial eta laboralen defentsan greban ari zirela. Sarraskia poliziak egin zuen, baina Fragak eta Martin Villak gidaturik. Kapitalaren kudeatzaile politikook, zurruntasunez, grebalariek aldarrikatzen...

Bilboko alkate frankisten koadroak ikusgai mantenduko dituzte

2014-02-27

Lander Arretxea

Bilboko udaletxeko alkate frankisten koadroak beste espazio munizipal batera eramango dituzte, gainontzeko alkateenekin batera. Koadro bakoitza testuinguru historikoan kokatuko duten elementuak ere izango dira bertan, “Bilboko Udalaren historia ulertzen laguntzeko”.  Horixe da EAJ eta PSEren aldeko bozekin gaur goizeko udalbatzan onartu dena. EH Bilduk eta PPk kontra bozkatu dute.

Bilboko alkate frankisten koadroak Udalean geratuko dira

2014-02-26

Iera Aranburu

Bilboko udalbatzak, EAJ eta PSEren aldeko botoekin, erabaki du alkate frankisten argazkiak Udalean mantentzea. Beste objektu batzuk ere jasoko dituen leku batean paratuko ditu koadroak, "testuinguru" historiko baten adierazle gisa. EH Bildu eta PP kontra azaldu dira.
Multimedia

2014-04-03  |  Historia

Sakanako oihanetik itsasora

Sakanako zuhaitzek, kostalderako bidaia egin eta behin itsasontzi bihurtuta, Ameriketarako bidea hartzen zuten XVI mendean. Bideoan Mikel Leozen azalpenak dira Etxarri Aranazko basoan. Iturria: Etxarriaran Hazten

2014-02-06  |  Historia

Literatura eta gerra

Julen Gabiriak koordinatu duen solasaldia. Josi Basterretxea EHUko irakaslea eta Gabriel Arestiren XXIX. ipuin lehiaketaren euskarazko sariaren irabazlea; Gotzon Barandiaran komunikatzailea eta Larrabetzu-Galdakaoko idazlea; eta Laura Mintegi euskal idazlea eta irakaslea. Mahai ingurua...

2014-02-04  |  Historia

Konkista aitzineko izpirituaren konkista?

Hizkunek antolatutako Asisko Urmenetaren hitzaldia Zaldiko Maldiko elkartean, Iruñean 2013ko otsailaren 2an.

2014-01-15  |  Historia

Gizarteen gainbeheraren zergatiaz

Zergatik huts egiten dute gizarteek? Burdin Aroko Groenlandiako norvegiarrengandik, oihanez soilduriko Pazko uhartetik eta gaur egungo Montanatik ateratako ikasbideak oinarritzat harturik, gainbehera hurbil dela adierazten duten zantzuez eta nola -- garaiz antzematen badiegu--aurrea har...

2014-01-10  |  Historia

Herrialde berdea

Jon Andoni Aranguren Iharra tiroz hil zuen Guardia Zibilak, 1972an; Jabier Goitia Kabi, berriz, lehergailu batek eztanda eginda hil zen, 1991n. ETAko militanteak ziren biak, bi belaunalditakoak, eta Herrialde berdea lanak haien ibilbideak batu ditu, istorio bakar bat osatuz. [2011 - 64...

2013-11-22  |  Historia

Mendearen mende

Jose Mari Irondok ETBrentzat gidatutako XX. mendeari buruzko dokumentala. Gidoia: Jose Mari Irondo eta Oskar Epelde Errealizazioa: Fermin Aio Postprodukzioa: Bernan Cortin, Jesus Vazquez, Bernardo Amo, Josu Arrunbarrena Produkzioa: Gurutze Lizarralde Irudia: Lurta Nikolas,...

2013-11-08  |  Historia

Irailaren batean

1979ko irailaren batean poliziaren bala batek Iñaki Quijera gaztea hil zuen, manifestazio batean zegoela. Geroztik urtero-urtero elkartzen da jende multzo txiki bat bere oroimenez. Senideak, lagunak eta Donostiako Antigua auzkoko hainbat jende izan ohi dira. Urte hauetan guzietan inolako...

2013-10-25  |  Historia

Nabarra Boua eta Matxitxakoko guda

Eusko Itsas Gudarostearen bouari buruz 2007an egindako dokumentala. Egilea: Itesa Gidoia eta errealizazioa: Joseba A. Butron eta Iñigo Artetxe Muntaia: Iñigo Artetxe Ekoizlea: Sabino Arana Kultur Elkargoa Babesleak: Eusko Jaurlaritza eta Bizkaiko Foru...

2013-10-18  |  Historia

Ikazkin baten historia

2009ko dokumental honek ikazkin izandako Azentzio Aierbe ataundarraren historia biltzen du. Egur-ikatza egiten lan egin zuen azkenetarikoa izan zen Aierbe. Gromazek ETBrentzat eta Ataungo Udalarentzat ekoitzia Zuzendaritza eta gidoia: Eduardo Llorente Errealizazioa: Aitor...

2013-10-01  |  Historia

Konkistaren aurrekariak

Etxarri 2012 ekimenak eta Nafarroa Bizirik antolatutako Joseba Asironen hitzaldia, martxoaren 15ean Etxarri-Aranazko Udaberri elkartean.

2013-09-26  |  Historia

Bide Ertzean, 77 diskoa

77 du izena Bide Ertzean taldearen disko berriak. Karlos Aranzegi eta Ima eta Joni Ubedak trantsizio garaiari begira egindako hausnarketak bildu dituzte 9. disko honetan. Ubeda anaien osaba Sebasen erailketatik abiatu dira.

2013-09-16  |  Historia

Europako mapa politikoaren garapena azken milurtekoan

Europan 1000. urtetik gaur egunera arte eman diren aldaketa geopolitikoak erakusten dituen animazioa. Liveleak.com webguneko abkebab erabiltzaileak sareratua.

2013-09-16  |  Historia

Donostia 1813 hitzaldi ibiltaria

2012ko abuztuaren 31an Josu Tellabidek emandako hitzaldi ibiltaria. Donostia sutan elkarteak antolatuta.

2013-09-13  |  Historia

Galerna, infernua itsasoan 1912-2012

1912an, Bermeo, Ondarroa, Elantxobe eta Lekeitioko143 arrantzaleren heriotza ekarri zuen galerna izugarriari buruzko dokumentala. Ekoizpena: Pausoka Zuzendaria: Jabi Elortegi Iturria: EiTB Nahieran  

2013-09-05  |  Historia

Donostia 1813 herri antzerkia

Donostiako suntsiketaren 200 urteurrena dela eta 150 lagunek antzeztu zuen lan hau Donostiako plaza Berrian. Gidoia Eneko Olasagastik egin zuen eta aktoreen artean Ramon Agirre eta Klara Badiola daude. Unai Gaztelumendi, Uxue Alberdi eta Beñat Gaztelumendi bertsotan aritu...

2013-08-27  |  Historia

Donostiako sarraskia 1813

Donostian armada ingeles, portugaldar eta espainiarrek 1813ko abuztuaren 31n eragindako sarraskiaz prestatutako kronologia interaktiboa. Bertan erabiltzaileak kontsulta dezake pasartez pasarte 1.600 biktimatik gora utzi zituen historiako kapitulu ilun hau.   Iturria: Donostia...

2013-07-12  |  Historia

Udazkena oraindik

1936ko Hernaniko fusilamenduak gogora ekartzen dituen dokumentala, 2006an egindakoa. Zuzendaritza eta gidoia: Sabin Egilior Produkzio exekutiboa: Carlos Juárez Argazki zuzendaria: Jon D. Domínguez Muntaketa: Haritz Zubillaga Dokumentazioa: Jimi Jimenez Zuzeneko...

2013-07-09  |  Historia

Donostiako 200. urteurrenaren ekitaldia

Donostiaren suntsiketa gogoratu eta hiria berreraiketaren 200. urteurrena ospatzeko, Alderdi Ederren egindako ikus-entzunezkoa.

2013-07-04  |  Historia

Emakumea Aro Berriko gipuzkoar gizartean

“Miguel de Aranburu” Gipuzkoako Historiagileen Elkarteak antolatutako “Gipuzkoako Historiaren Aurpegi Berriak” jardunaldien barruan Oihane Oliveri historialariak emandako hitzaldia. 2013-04-25 Irudiak: Koldo Mitxelena Kulturunea

2013-06-03  |  Historia

Orioko Herri Curriculuma

Oriotarren (Gipuzkoa) historia, tradizioa, nortasuna... bildu nahi dituen proiektu pedagogikoa da. Euskal curriculumaren gerizpean, herriko curriculuma sortzen ari dira proiektu honen bitartez, Informazio gehiago: oriokocurriculuma.wix.com/kurrikuluma Bideoren egilea: Maialen...
Gehiago kargatu

Kazetaritza independentea eta profesionala egiten dugu, euskaraz eta euskaldunontzat.

HARPIDETU ORAIN


Ametzagaiña Argia Antza iametza Adur Luditoys