Piztu Ezazu Argia 970x90

Artikoa, atzera bueltarik gabeko puntuan

Groenlandiako izotzaren urtze azeleratuaren albistea munduko hedabide askok jaso ostean, Carlos M. Duarte ozeanografoak El País egunkarian analisia idatzi du. Bertan dio albisteak harridura sor badezake ere, ez dela gertaera isolatua. Artikoaren urtze fasea atzera bueltarik gabeko puntuan egon litekeela dio. Ondoren zenbait pasarte hautatu euskaratuta.

Groenlandia sekula baino gehiago urtu da

Groenlandia ia osoa (%97) estaltzen duen izotz geruza lau egunetan urtu da bero masa batek erasanda, NASAko zientzialariek jakinarazi dutenez. Ezohiko gertaera honen aurrean, hasiera batean neurketa-sistemaren akats bat zela pentsatu zuten ikerlariek, inoiz horrelako datuak jaso gabe zeudelako. Beste urteetako datuen arabera udan izotz kapa osoaren erdia urtzen da.

Groenlandiako marrazoa, harrapari mantsoa baina eraginkorra

Groenlandiako marrazoek zazpi metroko luzera izaten dute, eta 500 metroko sakoneran bizi dira. Oso mantso mugitzen dira, ez baitute 0,34 m/s-ko abiadura gainditzen, baina euren sabeletan txipiroiak eta fokak topatu dituzte. Zientzialariek ez dute ulertzen hain mantso mugitzen den animaliak nola...

2010. urtea oso beroa izan da munduan

Europan udazkenaren amaiera ohi baino hotzagoa izaten ari bada ere, Meteorologiaren Munduko Erakundearen (OMM) arabera, aurtengoa 1850. urtetik izandako hiru urterik beroenen artean izango da. Abenduaren 2an argitara emandako txostenean aurtengo urtarrila eta urria bitartean munduko batez...

"Inuitek hiru belaunaldi eskasetan aurrehistoriatik globalizazioaren arora egin dute jauzi"

[Ander Izagirre donostiarrak Mikel Essery bidaia kontakizun lehiaketa irabazi du Groenlandia cruje (PDF) lanarekin] "Orain dela 100 urte munduan bakarrik zeudela pentsatzen zuten inuitek, eta orain etxe prefabrikatuetan bizi dira, Internet daukate, berogailua eta turismoa ezagutu dute. Inuitek...

Ozeano Arktiarra santutegi bilakatu dute?

Izenburu hori topatu dugu zientziari buruzko hainbat hedabidetan, baina guk galdera ikurra erantsi diogu. Maiatzaren 28an, Ipar poloa inguratzen duten bost herrialdetako ministroek (Norvegia, Errusia, Kanada, AEB eta Groenlandia) elkarlanean aritzea eta eremua babestea erabaki omen dute. Bilera...

Klima aldaketak ekarriko duena

Azken urteotan klima aldaketaren arazoa gero eta larriagoa dela entzun da behin eta berriz, eta gero eta kontzientziatuago dago gizartea aldaketa horrek suposatuko duenaz. Aditu asko ordea, ez dago klima aldaketarekin hain konbentzituta, nahiz eta ikerketa ugarik argi azaldu duten atmosferako zein ozeanoetako tenperaturak igo egin direla azken urteotan.

Groenlandia: izotz azpian eremu berde fosildua

Groenlandia ez da beti zuri izan. Orain 450.000 urte egun Suedian edo Kanadan dauden basoen antzekoak zeuden. Kopenhage-ko unibertsitateko Eske Willerslev ikerlariak 400.000 urte zituzten mamut eta bisonteen ADNak landu izan ditu orain gutxi arte. Horrelako ikerketa batean ari zela Groenlandiako izotz-geruzako ADNa aztertu zezakeela otu zitzaion eta horrela hainbat lagin hartu. Grenobleko CNRS laborategira eraman zituen, han azter zitzaten.

INUITAK LEIHOTIK BEGIRA

Munduko hizkuntzen aniztasunari eusteko beharra nabarmentzen duen liburu esanguratsua da Claude Hagège-ren «Halte à la mort des langues» (Éditions Odile Jacob, 2000). Oraintsu ezagutu dugu eta, egia esan, zer pentsatua eman digu liburuak. Lehen zatian, hizkuntzen eta bizitzaren arteko harremana du...

NUNAVUT, KANADAKO INUITEN TRADIZIOAREN GORDELEKU

Lurralde Autonomoa sortuko da, Ipar-mendebaleko Lurraldeetako inuitei autonomia emanez. Amerika osoan indigena komunitate batek izandako lorpenik handiena da honakoa.
INFORMAZIO OROKORRA

Groenlandia (groenlandieraz: Kalaallit Nunaat) munduko uharterik handiena da. Ozeano Atlantikoaren eta Ozeano Artikoaren artean dago, Amerikako kontinentean. Administratiboki, Danimarkaren esku dagoen lurralde autonomoa da. Haren azaleraren % 81 baino gehiago izotzez estalita dago. Groenlandiera da bertako hizkuntza eta independentzia prozesua abiatu dute, daniarrak uhartera iritsi zirela 300. urteurrenean erreferenduma egiteko.

Iturria: Wikipedia.

Gaian sakontzeko

Liburuak

Multimedia

2012-11-30  |  Groenlandia

Groenlandieraren egoera

Groenlandian hizkuntza ofizial bakarra groenlandiera da, 2009ko ekainaren 21az geroztik. Hori baino lehen koofiziala zen, danierarekin batera. Groenlandian inuitak bizi dira eta denek hitz egiten dute groenlandiera, alegia, 56.000 biztanleek. Hiru dialekto dituzte. Kalalisut da dialekto nagusia...

2012-06-01  |  Groenlandia

Groenlandia: independentziaren erronka

Groenlandiak bere historiako erronkarik handiena du parez pare. Independentziaren aukerak geldiezina dirudi, baina biziraupen ekonomikoa bermatzeko izotz azpiko petrolioa ustiatu beharko luke, eta hala, aldaketa klimatikoa azkartu. Erronka handia herri txiki batentzat.

Kazetaritza independentea eta profesionala egiten dugu, euskaraz eta euskaldunontzat.

HARPIDETU ORAIN


Ametzagaiña Argia Antza iametza Adur Luditoys