79. km-an jada ikusgai dugula, 3,5 km aurrerago Oiartzunen sartuko gara, laster enparantzaren ondotik pasatu, bidegurutze hirukoitzean erdiko bidea hartuz zeharkatuko duguna.

ARTIKUTZA

Artikutzara joan nahi baduzue, hortik 2 km-tara ezkerrera jo behar duzue, Iturriotz-Altzibar norabidean, eta hortik aurrera beti zuzen jarraitu, oso bide polit batetik barrena, Oiartzungo azken bidegurutzetik 14 km-tara Bianditzeko Lepoa harrapatu arte. Hortik aurrera Artikutzako inguruaren sarrera den baserriraino 1,5 km. besterik ez zaizkizue faltako. Hori bai, bertan sartzeko Donostiako Udalaren baimena eskatuko dizuete.

Bianditz Gaina baino km bat lehenago ezker aldetik beherantz Oianlekuko harrespilak bisitatu eta Bianditzeko gailurrean bista politak ikusteko aukera izango duzue. Artikutzako inguruan (Nafarroako lurretan kokatua, baina 1919an Donostiako Udalak erosia) pagadi ederren artean haritz franko ere ikusiko duzue, Udalak jarritako beste zuhaitz mota askoren artean. Bestalde, errekatxo garbiek zeharkatzen duten baso ederra hainbat animalia ezberdinek populatzen dute, basurdeek esaterako.

Berriz ere Oiartzungo bidegurutzean (117. km.), zuzen jo eta 700. metrotara ezkerretara abiatuko gara (Alcampo hipermerkatuaren ondotik), bertatik 8 km ingurura Sagardoaren hiriburu ospetsura iristeko, hots, Astigarragara. Sagardotegiez gain, herrian monumentu baliotsuak ditugu, hala nola, Jasokundeko Andre Mariaren eliza (XIII. m.), atxikiriko Murgia Jauregia (gotorleku eta dorretxe izandakoa) edota Plaza Etxe, Goikoetxe, Bortaene eta Artola jauretxeak.

GOIZUETARA BIDEA

Herritik irten eta errepide nagusia ezkerrerantz hartuz, Ergobia pasatu ostean, Hernaniko ateraino ailegatuko gara, baina bertan sartu aurretik, beste “eskapadatxo” bat proposatzen dizuegu, ezkerretara Goizuetarako bidea hartuz.

Urumea ibaiaren eskuinaldearen ondotik doan errepide polit honetan zehar lehenbizi Fagollaga auzoa igaroko dugu, eta berehala Ereñotzu (bi burdinolen aztarnak eta dorretxe-baserri bat). Azkenik, Nafarroan sartu aurretik pasatuko dugun Hernaniko azken auzunea Pagoaga izango da.

140. km-an Nafarroan sartzearekin batera, paisaia are ederragoa eta basatiagoa bihurtuko da, Organbideko Benta eta Izkibi Kanpina atzean utziz Goizuetaraino ailegatzen garen arte (155. km). Alde guztietatik baso ederrez inguratua, herri atsegin honek erakusteko moduko hamaika xehetasun ditu: XVI.-XVIII. mende bitarteko etxe zahar dotoreak, Santa Maria eliza gotikoa, erdi aroko zubiak eta dorretxeak, ermitak... osotasun bikaina eratuz. Errepide beretik atzera itzuliz (ez zaituzte aspertuko), oraingoan bai, ondare zabala erakutsiko digun Hernaniko herrian emango diogu amaiera ibilbide honi.

HERNANI

XIII. menderako jadanik hiri izendatu zuten Hernaniko herriak kale eta monumentu interesgarriak gordetzen ditu bere alde zaharrean, eta honetatik kanpo Donostiara bidean ireki berri duten Txillida leku museo interesgarria bisitagai dugu.

IKUSTEKOAK

Alde Zaharrak eta Plaza inguruak (Gudarien Enparantza, San Joan Parrokia eta Udaletxea), monumentu-multzo ederra osatzen dute. Esaterako, Udaletxearen aurrealdetik irteten den kalea lorez beteriko balkoi eta etxe bilduma ederrez jantzita aurkituko duzue sarritan. XVI. mendeko San Joan elizak barneluzego bakarra du, gurutze latindar plantan egina.

Barnean aldare nagusiko sagrarioa eta gurutzeria zaila dira nabarmentzekoak. Udaletxea XIX.ekoa da, aurrekoa II. Karlistadan suntsitu zutelako. Bere arkupea azpimarra dezakegu. Hiria mendean hartzen duen Santa Barbarako gotorlekua II. Karlistadan altxatu zuten, bertan dugun ermita berriagoa bada ere.

Beste eraikin interesgarri batzuk Jentilen Dorrea, San Agustin Monasterioa eta Leokako Garbileku-Iturria ditugu. Azkenik, ezin dugu ahaztu Hernaniko sagardotegiek ere ospe handia dutela.

Azkenik, aipatu dugun moduan alde zahar interesgarri honetatik irtenez Txillida artista donostiarraren lanak ikusgai izan ditzakegu Txillida leku museoan.

Goizueta