Piztu Ezazu Argia 970x90

Frankismoak fusilatutako 52 nafartar omenduko dituzte larunbatean

Nafarroako Fusilatutako Senitartekoen Elkarteak 1936an hildako 52 nafartar omenduko ditu larunbatean Cadreitan. Elkarteak “ikerketa serioa” egitea eskatu du, 78 urteren ostean senideen gorpuzkiek desagerturik jarraitzen dutelako.

98 urterekin aurrenekoz frankismoa salatzen epaile aurrean

98 urterekin, Felix Padin CNTko kideak lehen aldiz diktadura frankistan bizitakoa deklaratu du epaile aurrean. Frankismoko krimenen aurka Argentinan abian dagoen kereilaren baitan egin zituen deklarazioak astelehenean Miranda de Ebroko auzitegian.

"Gazte ausartak baino ez ginen izan, egoera sozial baten espoleta"

(Altzola-Elgoibar, 1933). 1958an apaiztu zen. 1968an klandestinitatera pasa zen, ETAko kide liberatua bihurtuz. Mogrovejon atxilotu zuten. Burgosko prozesuan epaitua beste hamabost kiderekin. Zamorako Konkordatu kartzelan zazpi urte eman zituen. 1977an libre geratu zen.

Ataolaztin bada Oriol Solé oroitzen duenik

1976an Segoviako espetxetik ihes egin zuten 29 presoetako bat zen Oriol Solé Sugranyes. Guardia Zibilak hil zuen Ataolaztiko gainean. Militante katalanaren bizitza eta heriotza aitzaki hartuta, gertaera haiek gogoratu ditu The Segovia Big Band dokumentalak.

Espainia 1, Argentina 0

JUSTIZIA UNIBERTSALA kontzeptu zoragarria da teorian, munduan inork nahi duena egin ez dezan, eta jakin dezan mundu mailan delitutzat hartzen dena eginez gero, munduan zehar jazarria izango dela eta, hala badagokio, zigortua. Baina, munduan zer da delitu eta zer ez? Hor dago koska ugarietako...

Servinik Espainiaren geldotasuna salatu eta inputatu gehiago egon daitezkeela esan du

Frankismoko krimenak aztertzen ari den Maria Servini epaile argentinarrak Espainiako Estatuarengandik  “trabarik ez baina bai moteltasuna” jasaten ari dela esan zuen asteartean Donostiako Udaletxean egindako agerraldian.
ETA

Iulen Madariagak bere memoria politikoak argitaratuko ditu

EKIN taldearen sortzaileetakoa izan zen Iulen Madariaga 1952an, ETAren hazia izanen zena. 1950eko hamarkadaren bukaeran sortu zuten ETA, beste hainbat kiderekin batera. Garai hartakoak eta ondorengoak Egiari zor liburuan (Erein) jaso ditu.

Frankismoko krimenak ikertzen ari den Servini epailea Euskal Herrira etorriko da

Maiatzaren 18an Frankismoko krimenak ikertzen ari den Maria Servini epaile argentinarra Euskal Herrira etorriko da, duela lau urtetik irekita dagoen prozedura judizialerako baliagarri izango zaion informazioaren bila.

"Egungo sistema politikoak frankismoari zilegitasuna kendu beharko lioke"

Parlamentaria eta Batzarreko kidea izateaz gain, 1936an Nafarroan fusilatu, hil eta desagerrarazitako senideen elkartean dabil Ioseba Eceolaza (Iruñea, 1979). Oroimen historikoaren berreskurapenak 2014an Nafarroan eman ditzakeen urratsez mintzo zaigu.

Kirol fitxari esker 'Billy el Niño' torturatzailearen argazkia bolo-bolo

Hau da Juan Antonio Gonzáez Pacheco, Billy el Niño bezala ezagunagoa, frankismo garaiko tortura kasuengatik Maria Servini epaile argentinarrak estraditatua izan dadin eskatu duen polizia.

"Billy el Niño" estraditatzearen aurka agertu da fiskaltza

Fiskaltzak ez du onartu Billy el Niño bezala ezagun den Juan Antonio González Pacheco Argentinara estraditatzea. Frankismoaren biktimen nahiak asetzeko, Espainiako Estatuan egindako epaiketak nahikoa izan behar lukeela argudiatu du.

Segoviako ihesean hil zuten Oriol Soléri buruzko dokumentala aurki ikusgai

Gemma Serrahima 1976ko Segoviako ihesean hil zuten Oriol Soléren iloba da. Ihesa eta testuinguruari buruzko informazioa bildu ditu, Joan Rossellekin batera, The Segovia Big Band: Protagonistekin elkarrizketak dokumentalean.

Muñecas torturatzaileak bi galderari baino ez die erantzun bere estradizio saioan

Jesus Muñecas Guardia Zibileko kapitain ohia Espainiako Auzitegi Nazionaleko Zigor Aretoan eseri da ostegunean Frankismoan egindako torturengatik. Argentinara estraditatu dezatela eskatzen ari dira, herrialde horretan Francoren diktadurako krimenak aztertzen ari den auzia dela-eta.

Gasteizko autobus geltokiari Adolfo Suarez jartzea "probokazio hutsa" da martxoaren 3ko biktimen ustez

Javier Maroto alkateak Gasteizko autobus geltoki berriari Adolfo Suarez izena jartzea erabaki izana kritikatu dute martxoaren 3ko biktimek: “Adolfo Suarezek ez du omenaldirik merezi Gasteizen”.

Frankismoaren arkitekto kutuna

Pedro Muguruza arkitektoa (Elgoibar, 1893-Madril, 1952) aholkulari nazionala, gerraosteko Arkitektura zuzendari nagusia, Falangeko buru eta Espainiako Gorteetako prokuradorea izan zen diktaduran. Valle de los Caídos, eta Donostia nahiz Bilboko Jesusen Bihotzen egilea dugu, besteak beste. Elgoibarko seme kutuna da eta kale batek bere izena du oraindik. Hondarribian adopzio-semetzat dute.

Paris Match, 1976: Suárez, Falangea eta euskara

Espainian 1976ko uztailean boterea hartu bezain fite, uda hartan Adolfo Suárez presidenteak elkarrizketa egiteko aukera eman zion Philippe Ganier-Raymond kazetariari. Bere hitzak Paris Match astekarian karrikaratu ziren, 1976ko abuztuaren 28an.

Frankismoaren biktimek Europan bilatuko dute babesa

Frankismoko biktimen senide eta elkarteek Bruselan aurkeztu dituzte Francoren erregimeneko krimenen aurkako salaketak.

Bilboko alkate frankisten koadroak ikusgai mantenduko dituzte

Bilboko udaletxeko alkate frankisten koadroak beste espazio munizipal batera eramango dituzte, gainontzeko alkateenekin batera. Koadro bakoitza testuinguru historikoan kokatuko duten elementuak ere izango dira bertan, “Bilboko Udalaren historia ulertzen laguntzeko”.  Horixe da EAJ eta PSEren aldeko bozekin gaur goizeko udalbatzan onartu dena. EH Bilduk eta PPk kontra bozkatu dute.

Bilboko alkate frankisten koadroak Udalean geratuko dira

Bilboko udalbatzak, EAJ eta PSEren aldeko botoekin, erabaki du alkate frankisten argazkiak Udalean mantentzea. Beste objektu batzuk ere jasoko dituen leku batean paratuko ditu koadroak, "testuinguru" historiko baten adierazle gisa. EH Bildu eta PP kontra azaldu dira.

Inpunitate frankista salatzeko elkarretaratzea ostegunean Bilboko udaletxean

Iñaki Azkunak Bilboko udaletxean dauden alkate frankisten erretratuak kentzeari uko egin zion pasa den astean, eta erreakzioak askotarikoak izan dira. Sare Antifaxistak elkarretaratzea egingo du ostegunean, Bilboko udaletxearen atarian.

Bilboko alkate frankisten erretratuak lekualdatzea proposatu du EAJk

EAJk erdibideko posizioa hartu du eta "Bilboko alkateen interpretazio-galeria" izeneko ganbera sortzeko proposamena egin du hiriburuko alkate guztien erretratuak ikusgai jartzeko, Francoren diktadurak ezarritakoak barne.

Akaba itzazue basapiztia guztiak!

Ohitura Basatien Ezabaketarako Nazioarteko Elkarteak txosten bat idazteko eginkizuna utzi zuen Kurtz jaunaren gain, Afrikan Europako zibilizazioaren sartzea azter zezan. Dokumentuaren amaieran, posdata gisa, azken zuriunean, Kurtzek lau hitz gaineratu zituen: “Akaba itzazue basapiztia guztiak!”.

Historia ezagutu, interpretatu eta erreparatu egin behar da, Azkuna jauna

Iñaki Azkuna Bilboko alkateak ez du udaletxean dauden alkate frankisten koadro bat bera ere kenduko. “Historia errespetatu egin behar da, molestatu arren”,  esan du. Espainian eskuinak Francoren diktadurarekin erabili duen argudio bera da: gertatu zena gertatu zen eta...

"Antifrankistoi bizkarra eman zigun Castrok"

Iraultza kubatarraren hasi-masietan Castro eta Che Guevararen taldeari lagundu zion 50eko hamarkadan Mexikon. Franco diktadorearen aurka huts egindako atentatua antolatu zuen 1962an Donostian. Egun, Octavio Alberola Suriñach anarkistak (Alaior, Balear Uharteak, 1928) castrotarrak gogor kritikatzen ditu eta oroimen historikoaren defendatzaile sutsua da.

Salvador Puig Antich anarkistaren heriotza: bertsio ofiziala gezurtatu dute

Erregimen frankistak hildako azken presoetako bat izan zen Salvador Puig Antich anarkista kataluniarra eta oraindik argitu gabe daude haren exekuzioaren inguruko hari-mutur asko. Jordi Panyella kazetariak  Salvador Puig Antich, cas obert liburua plazaratu berri du, bertsio ofiziala ezeztatuz.

"Eusebio Osa idazle morala eta kontsekuentea izan zen"

Eusebio Osa. Belaunaldi baten lekuko liburua (EHUren argitalpena) kaleratu du Pako Sudupe idazleak. Eusebio Osaren (Bergara, 1936-Gasteiz, 1993) pentsamendua bildu du. Egungo Euskal Herria ezagutzeko ezinbesteko belaunaldia da gasteiztar bilakatu zen bergararrarena. Eusebio Osak pentsamendua eta praxia uztartu eta elikatu zituen.

El Diario Vascoren azal frankistak Donostiako paretetan

El Diario Vascok “Saludo a Franco: ¡¡Arriba España!!” zioen 1937an tropa frankistak Euskal Herrian sartzen ari zirela. Frankisten garaipenak badakigu zer ekarri zuen gurean: milaka errefuxiatu, fusilatzeak, espetxeratze masiboak, milaka preso politiko kontzentrazio eremuetan sartzea, haurren bahiketa, euskaldunon hizkuntza desagerrarazteko neurri genozidak…

Fusilatuen senitartekoek
350 hilotz lurpetik ateratzeko eskatu dute Nafarroako Parlamentuan

1936an 3.400 nafar hil zituzten gerra fronterik ez izan arren. Horietatik 350 fusilaturen gorpuak lurpean daude oraindik 52 hobitan; berreskuratu ez daitezken kasuak kontuan hartu gabe. Fusilatuak lehenbailehen ateratzeko eta sinbolo frankistak kentzeko exijitu dute Nafarroako fusilatuen senitartekoek.

Franco lotsarazi zuen fusilatzea

Pedro Barroso, Euskadiko Gerrillari Erakundeko komandantea, Hego Euskal Herrian sartu zen lehen euskal maki taldeko burua zen. 1945eko udan epaitu zuten Donostian, eta Franco eta nazioarteko diplomatiko asko bertan zirenez, Gasteizera eraman zuten fusilatzera, eskandalua saihesteko. Irailaren 11 zen.

Carrero Blancoren hilketaz zer esan zuen oposizioak?

1973ko abenduaren 20an hil zuen ETAk Carrero Blanco almirantea Madrilen. Diktadurako aparatuarentzat eta burgesiarentzat ustekabeko kolpea izan zen Francoren ondorengotzat jotzen zenaren heriotza. Oposizio antifrankistak atentatu hartaz iritzi ugari plazaratu zuen. Batzuk kritiko agertu ziren, beste batzuek ordea, “eutsi ezinezko poza” adierazi zuten.
Multimedia

2014-08-11  |  Frankismoa

Euskal mendizaletasuna frankismoaren garaian 1939-1960

Donostiako Bagera elkarteak antolatutako hitzaldia, Antxon Iturrizaren eskutik.

2014-06-16  |  Frankismoa

Frankismoak atxilotutako emakumeen testigantzak

Frankismo garaiko Ordena Publikoaren Auzitegiaren bortizkeria eta errepresioa jasan zuten emakumeei Urrezko Domina eman die Gipuzkoako Foru Aldundiak, aitortza moduan. Egoera horretatik pasatako hiru emakume zaldibiarren testigantzak bildu ditu GoiBerri aldizkariak.

2013-07-12  |  Frankismoa

Udazkena oraindik

1936ko Hernaniko fusilamenduak gogora ekartzen dituen dokumentala, 2006an egindakoa. Zuzendaritza eta gidoia: Sabin Egilior Produkzio exekutiboa: Carlos Juárez Argazki zuzendaria: Jon D. Domínguez Muntaketa: Haritz Zubillaga Dokumentazioa: Jimi Jimenez Zuzeneko...

2013-05-10  |  Frankismoa

Frankismoaren itzal luzea Espainian

Grup de Periodistes Ramon Barnils eta Mèdia.cat hedabideen behatoki kritikoak 2012an, hedabide ohikoetan gutxi edo batere agertu ez diren gaiak jorratu dituzte. Gai hauetako bat da: Francoren ministro izandako bederatzi pertsonen ibilbidea azaltzen duen bideoa. Azken 30 urteotan kargu...

2013-04-26  |  Frankismoa

Zerutik sua dator

Espainiako Gerra Zibilean Bizkaiak jasan zituen bonbardaketa ugariei eta haien ondorioei buruzko dokumentala. Esperientzia hura bizi izan zuten pertsonen lekukotzak jasotzen dira. Iturria: eitb.tv

2012-11-30  |  Frankismoa

Egunez hiltzea

Transiziotik gaur egun arteko Kataluniako historia bere alde izkutu batetik begiratuta: heroina. Kontrakultura eta giro politikoko pertsonai garrantzitsuenetarikoen agerpenak Pau Malvido, Mercè Pastor, Pepe Sales edota Juanjo Voltes adikzioak markaturik dagoen bizi baten erronkaz mintzo...

2012-02-10  |  Frankismoa

Isiltzen ez den isiltasuna

"Oiartzuarren lekukotasunak josatzeaz gainera, Euskal Herrian ikus-entzunezko formatuan estreinakoz bildu den gertaera bat erakusten digu erreportaje honek: bost fusilatuen gorpuzkinak zituen hobi komun baten bilatze eta hobitik ateratze prozesua zuzen-zuzenean eta irudi zirraragarriz...

2012-01-31  |  Frankismoa

Frankismoaren biktimei Gipuzkoako Aldundiak egindako omenaldia

Gipuzkoako Aldundiak frankismoaren biktimei iazko abenduaren 14an eskeini zien omenaldia osorik. Malko haiei esker, orain itsasoa gara izenburupean, Gipuzkoako Batzar Nagusietan egin zen ekitaldia. Bertan Pako Etxebarria Aranzadi elkarteko kideak, Josu Chueca historialariak, Eñaut...

2010-12-01  |  Frankismoa

Haizea eta sustraiak

“Txiki”-ren bizitzaren bidez frankismoaren azken fusilamenduetan sartuko gara. Bere bizitza, bere historia, bere lagunak eta bere askatasunaren ametsak. Batzuk, argia eta oroimena heltzen ez diren hobi komunean ahanstura lurperatzen duten bitartean, bere senide, lankide eta...

2009-05-28  |  Frankismoa

Gose greba gotzaindegian

1969an bost abadek itxialdia eta gose greba egin zuten Bilboko Gotzaindegian. Horren ondorioz espetxeratuak izan ziren, baina handik ihes egiteko zorian ere izan ziren. Beren hitzak bildu ditugu.
Gehiago kargatu

Kazetaritza independentea eta profesionala egiten dugu, euskaraz eta euskaldunontzat.

HARPIDETU ORAIN


Ametzagaiña Argia Antza iametza Adur Luditoys