PSOEren oraingo egoerarekin bat etor daitekeen logotipoa (El Jueves aldizkaritik hartua)
Hauteskundeak esaldi batekin irabazten dira egun, politika yankeea imitatzeko joeraren ajeak. Gantxoa daukan zerbait esan ezazu, iltzatu daitezela lau bost sei berba inkontziente kolektiboan, eta irabaziko duzu seguru. “Ekonomia da, ergela!” zioen Clintonek. “Yes, we can” Obamak. Martxoaren 11ko atentatuen ondoren, Rubalcabaren uppercut dialektiko batek (PPren dorpeziarekin batera) aupatu zuen PSOE boterera: “Espainiak ez du merezi gezurrak esaten dizkion gobernurik”. Bi kontzeptu sinple lotzeari esker irabazi zituen azaroaren 20ko hauteskundeak Mariano Rajoyk: “PSOE” batetik eta “bost milioi langabe”, bestetik. Arrosa petalorik gabe geratu zaie Espainian sozialistatik izena besterik ez duten alderdikoei, dena arantza esku itsuan. Odolik ez da ageri oraindik eskumuturrean, besoan, ukalondoan behera baina etorriko da, etorriko denez, alderdikideak labankatzeko ordua. Otsailerako iragarri dute ofizialki, 38. kongresu federalarekin batera. Bitartean, behingoagatik ez dute eslogan berririk asmatzen hasi beharko Ferrazen, hauteskundeetan erabili dutenak ederki esplikatzen baitu barne istilutan dabilen alderdi baten egoera: “Borroka ezazu nahi dituzun gauzengatik”.
John Mausek aurreko egunean Madrilen jardun zuelarik, denetarik irakur zitekeen sarean hangoaz: “Filosofo honena —filosofia irakaslea da— tamalgarria da, auzo lotsa eragiten du”, “Gauza bat lo-fia da eta beste bat truñoak”, “Kaka zahar hutsa” eta abar. Atzo entzun nuen ere “Este tío lo que es es un jeta”. Azal dezagun laburki, ezagutzen ez duenarentzat, zein den Mausen zuzeneko proposamena. Musika guztia pregrabatua eramaten du eszenatokira, play-ari sakatu eta mikrofono batetik kantaren gainetik abesten, eta nagusiki, oihukatzen du. Playbacketik gertuago dago karaoketik baino. Taula gainean atzera-aurrera ibiltzen da etengabe, oihu, garrasi eta alarauak egiteari gelditu gabe. Tarteka eskuaz bere burua kolpekatu edo ileetatik tira egiten du halaber. Musikalki, zuzenekoa diskokoaren berdin-berdina da hortaz; Mausek gehitzen duena haren gaineko performancea da, ez dago zuzeneko interpretaziorik. Jakina, kontuak bidea ematen du —batez ere morroia filosofia irakaslea dela aintzat hartuz— grabatuaren eta zuzenekoaren arteko aldeaz hausnartzeko, kontzertuetako performancearen eta musikaren arteko erlazioaz, eta abar. Are gehiago gaur egun, non, kontzertu batzuetan grabatuta eramaten denak taula gainean jotzen denak baino pisu handiagoa baitu sarritan.
Poble Nou-ko Casino L’Aliança ramegantean hasi genuen atzoko eguna hiru kontzerturekin, Still Corners, St. Vincent eta Girls-ekin. Kontzertuak eserita ikusteko aretoa da eta iritsi ginenerako aski beterik zegoen lekua. Agerikoa zen batez ere St. Vicent eta Girlsen “tiradizoa”.
Still Corners poparen eta shoegazearen artean mugitzen den taldea da, estreinako diskoa —Creatures Of An Hour— aurten argitaratu du. Kantariaren aingeru-ahotsa lagun, taxuz ibili ziren; nire gusturako, hobeto dezibelioak igo eta gitarrak saturatzen zituztenean. Nahiko harrigarriro, tartean Bruce Springsteen-en I’m On Fireren bertsioa jo zuten gitarra elektrikoa eta ahotsaren laguntza bakarraz. Ordu erdiko atsedenaldiaren ondoren taularatu zen St. Vicent. Annie Erin Clark musikari amerikarraren bakarkako egitasmoak hartzen duen izena da eta orain arteko hiru diskoek harrena ona izan dute; batez ere azkeneko biek; indie musikako webgune erreferentziala den Pitchforkek, esaterako, 9koa jarri dio aurten plazaratu duen diskoari, Strange Mercyri. Ez ninduen diskoan sobera betetzen eta zuzenekoak ere ez zidan iritzia aldarazi. Clarkek ahots ederra duela ezin ukatu, gitarra ere abileziaz jotzen duela eta taula gainean aire bereziz mugitzen dela, baina abestiek ez didate deus apartekorik esaten. Gitarra-erasoaldi bortitzak gora-behera, kontzertuko zati handitan nahiko aspertu nintzen. Pare bat ordu beranduago joko zuen The Pop Groupen abesti baten bertsioak asebete ninduen gehien; noski, ez da seinale onegia kontzertuko abesti ederrena bertsio bat iruditzen zaizunean. Girls San Franciscoko taldea izan zen Casino L’Aliançan atzo agertu zen azkenekoa. Datozen urteetako lehen lerroko taldea bihurtzeko dena dauka taldeak: bi disko borobil —Album eta Father, Son, Holy Ghost—, abesti bikainak —Lust For Life adibidez, zeina euskal musika zutabegile ilustre baten esanetan “azken urteotako pop abesti onena” baita—, eta atzo ikusi ahal izan genuenez, taxuzko zuzenekoa halaber. Taldearen berezitasunetako bat da halako belus zantzuko pop klasikoaren oihartzunak jasotzea bere doinuetan; Beach Boys-ak aipatzen dira maiz beren eragin gisa, baina atzerago jotzea ere egokia litzateke agian —The Platters-eraino, esate baterako—. Udan itzuliko direla iragarri zuten, “nahiz eta ez den oraindik ofiziala”, eta beraz, adi egon beharko; taldea festibaletako ordutegi estuetatik kanpo ikusteko gogoa geratu baizitzaidan atzokoan.
Bigarren jardunaldian hiru kontzertu ikusi genituen: Spectrals, Sleep Over eta R. Stevie Moore. Egun indartsuenen atarian, bigarren eguna lehenengoa baino eskasagoa atera zen, guk egindako ibilbidean behinik-behin.
Spectrals Louis Oliver Jones-ek gidatzen duen talde britainiar gaztea da —21 urte baino ez ditu Jonesek—. Arctic Monkeys-ekin konparatu izan dituzte inoiz; egia esan, Jonesen eta Alex Turner Arctic Monkeyseko kantariaren ahotsak aski antzekoak dira, baina Spectralsek egiten duen musika finagoa da. Punk eta rock azkarrera baino gehiago gerturatzen da popera eta melodia sotilagoetara. Barçaren kamiseta soinean agertu zen Jones eszenatokian, eta hasierako minutu apur bat urdurien ondoren emanaldi txukuna eskaini zuten. Abesti batzuk hobeto borobiltzea falta zitzaiela iruditu zitzaidan, baina gerokoak ikusita, eguneko proposamen interesgarrienetakoa izan zen.
Izan ere, Sleep Over-en emanaldia desilusionagarria izan zen. Ez nuen taldearen ezer entzuna aurretik, baina besteak beste Cocteau Twins taldearekin konparatzen zutenez, proposamen interesgarria izan zitekeela iruditu zitzaidan. Sintetizadoreen soinuak gidaturik, gauza guztien erdibidean geratu ziren. Kafeinarik gabeko eta sakarinadun musika. Eta handinahia gainera. Gauzak horrela, beren emanaldia 30 minututara ez iristea albiste on bihurtu zen sumingarri bainoago. Hurrengo kontzertuaren esperoan kaña lasai bat hartzeko denbora uzten baitzigun behintzat.
Abiatu da beste urte batez Primavera Club festibala, maiatzeko Primavera Sound jaialdi ezagunaren anaia edo arreba edo ahizpa txikia. Madrilen asteartean hasi zen eta Bartzelonan, ostera, atzo. Bartzelonako emanaldien berri emango dizuegu datozen egunetan.
Apolo aretoaren alboko taberna berrituan botatako iazko Primavera Soundari buruzko dokumental batekin, Barcelona en Florekin (sic) hasi da aurtengoa. Lekua jendez lepo eta inguruetaran ere pertsona andana, akreditazioak, kontzertuetarako sarbidea ematen duten pultserak eta enparauak jasotzen. Lehenengo egunetan kontzertu gutxi izaten dira, egun nagusienekin (ostirala eta larunbata) alderaturik. Atzo bost zeuden programaturik, eta asteburuan eguneko hogei kontzerturen bueltan ibiliko gara. Aperitibo gisa, hortaz, ondo egon ohi dira hasierako emanaldiak, besterik ez bada, festibaleko eguneroko errutinara ohitzeko: ilarak, areto batetik besterako ibilaldi bizkorrak, kontzertu konbinazio ezinezkoak, eta egunaren amaierarako, talde eta musika arteko anabasa majoa buruan.
“Hori baino hobeto egin dezaket nik” esan omen zion bere buruari Shelagh Delaneyk, Terence Rattiganen Variations on a theme antzezlana ikusi ondoren eta 18 urte besterik ez zituela lehenbiziko obra idatzi zuen, A taste of honey, agian distiratsuena, teatrorako, telebistarako eta irratirako egin zituen testu ugarien artean. Igandean hil zen minbiziak jota 72 urte bete gabe.
Blog honetan ez dugu sekula gehiegi maitatubiopic generoa, baina datorrenak marka guztiak hautsiko dituela ematen du: Margaret Thatcher Erresuma Batuko Lehen Ministro ohiaren film biografikoa estreinatuko dute urtarrilaren 12an; The iron lady du titulua eta Meryl Streep protagonista. Thatcher da, noski, filmeko heroia, eta mota honetako lan gehienetan bezala, hagiografia egin diote, halako batean —Budak ez dezala nahi— hilko balitz, argi geratu dadin ona, ona, oso ona izan zela hankak bero zeuzkan artean.
Eguerdian irratiak sortutako ezuste batek bideratu nau Lars von Trieren film hau ikustera. Astelehenetan tertulia izaten dute Angel Erro eta Markos Zapiainek Euskadi Irratian. Haien tartea hasteko Richard Wagnerren Tristan eta Isolderen pasarte bat hautatu zuten. Iragarkiak dekoratzeko ez bada –eta musika jantziari bideratutako irrati publikoetan salbu– zaila da musika klasikoa deitzen duguna entzutea uhinetan. Oso segundo gutxirako parada izan zuten Isolderen uluek, segidan hasi ziren gainean hizketan. Filmak dituen 130 minutuetan hamaika alditan zituen Errok kontatu Wagnerren operako preludioaren agerpenak. Neronek ez dut aritmetika ariketa errepikatu.
Filma ikusi ahala lotutako kontu batzuk ekarriko ditut jarraian. Inolako intrusismo borondate barik, Melancholiak eta Wagnerren munduak dituzten –eta antzeman ditudan– kontuak aipatzera mugatuko naiz.
Goizean Twitterreko mezuen artean notizia, eguraldia bezain txarra, udazkenean ez dela Sautrela saiorik egongo Durangoko Azokari buruz egingo duten programa berezia salbu. Literaturari buruz Euskal Telebistan geneukan programa bakarra gabe geratu gara beraz, horrela, batere zalapartarik gabe, zizpuru batean, orain bai eta orain ez. Galdera: inori pasa al zaio burutik zer gertatuko zen, Sautrela ordez igandeko futbol saioak edo ostiraletako pilota partiduak kenduz gero?
Narrazioa. Ipuina. Kontakizuna. Istorioa. Prosa eta poesia. Bertsoa, balada eta kanta. Eleberria, elezaharra, pasadizoa, parabola eta alegia. Anekdota. Kronika. Kronologia. Zurrumurrua eta esamesa. Eta satira eta parodia eta ukronia eta distopia eta tragedia eta komedia. Pikareska. Melodrama. Aforismoa. Mikroipuina eta nanoipuina. Haikua. Antinobela. Autobiografia. Ez-fikziozko nobela, nobela biografikoa, nobela paraleloa, nobela korala. Gidoia, eskaleta, dialogoa, monologoa, dekalogoa. Eta erromantzea. Eta epika eta lirika. Mitoa. Fantasia. Diarioa, gutuna, bitakora kaiera. Esaera zaharra, atsotitza, zahar-hitza eta errefraua. Apologia, sermoia, homilia. Eta gelditu egingo naiz eta galdera bat egingo dut: zein arraiori, zein kristori, zein demoniori okurritu zaio “errelato” hitza erabiltzen hastea? Dei diezadala, mesedez. Euskaltzaindiaren Literatura Terminoen Hiztegia oparitu nahi diot, liburukote horrek daukan pisu guztiarekin buruan danba eman ondoren, betiere.
PS: Gai beraz hitz egin du Luistxo Fernandezek duela ez asko. Biziki gomendatzen dizuet irakurtzea.
