Pussy Riot taldea Moskuko Plaza Gorrian

Zortzi lagun aurpegiak kolorez estalita Kremlinaren aurrean abesti hardcoreta batekin Vladimir Putin egurtzen. Protesta hori egiteagatik atxilotu zituzten urtarrilaren 20an Pussy Riot taldeko zortzi kide Moskun. Anonymousen estiloa gustuko baduzu hau gehiago gustatuko zaizu: Anonymous da, gehi punk feminista; bonba bat, Plaza Gorrian bezain ondo lehertuko litzatekeena Ajuria Enean –esateko modu bat da, ez nuke nahi Rafael Bengoak noizbait ez-dakit-zer artxibo desagerrarazi izana leporatzea–.

Iazko irailean sortu zen Pussy Riot, Vladimir Putinek herrialdeko presidentzia berriz hartu nahi zuela jakinaraztean; emakumez osatua dago %100 eta ez dute nor diren esan nahi: “Edonor izan gaitezkeela erakusten du” azaldu diote The Guardian egunkariari. Plaza Gorrian egindako ekintzaren aurretik, abenduan ere zeresana eman zuten Errusiako hauteskundeen ondorengo protestetan Alexey Navalny kartzelan sartu zutenean: taldeko hiru partaide espetxeko eraikin baten teilatura igo ziren, modu aski deigarrian:

Bikini Kill taldearen eta Riot Grrrl mugimenduaren inspirazioa aipatu dute egin dieten elkarrizketaren batean: “Amankomunean daukagu lotsagabekeria, politikaz kargatutako hitzak, diskurtso feministaren garrantzia, estandarra ez den emakume-irudia…” azaldu dute; “diferentzia da Bikini Killek musika-aretoetan jotzen zuela eta guk baimenik gabeko kontzertuak ematen ditugula. Orokorrean, Riot Grrrl oso lotua zegoen Mendebaldeko instituzio kulturaletara eta horien parekorik ez dago Errusian”.

Plaza Gorriko ekintzarekin (behean irudiak) mundu osoko hedabideetara iritsi da taldea; ea zenbat denbora pasatzen den diskoetxe multinazional bateko “pentsalari” batek antzeko talde bat aurrefabrikatu baino lehen –edukiz hustuta eta probokatzen, baina pasa gabe, noski–.

Joan den astean itxi zuten Megaupload

Jendea zinema aretoetan sartu ezinda ibili da asteburuan, poliziak agertu behar izan du txarteldegietan bildutako jendetza hitz goxoz eta ferekaz sakabanatzera, eta etxean geratu direnek ere, filmak beste webguneetatik doan jaitsi ordez, txintxo-txintxo jokatzea erabaki dute eta ordaindu egin dute pelikulak ikusteagatik. Sekulako aldaketa eragin du Megaupload itxi izanak, aro berri bat hasi da Interneteko kontsumo kulturalean eta tar, tar, tar, tar, tar, tar, tar. Joan den asteko FBIren polizia operazioaren ondoren, Espainiako medio nagusiek, modu aski susmagarrian, mezu hori eman dute ia aho bakarrez.

• El Mundo: Zineak bete egin dira Megaupload itxi ondoren.
• La Razón: Megaupload web “pirata” itxi ondoren deskarga legalak izugarri igo dira.
• La Vanguardia: Txarteldegiak hazi egin dira Megaupload itxi ostean.
• Antena 3: “Megaupload itxi ondoren, hirukoiztu egin dira legezko edukiak eskaintzen dituzten guneen sarrerak”.

Eta abar.

Eta datu fidagarri bakar bat ere ez, Megauploaden itxiera eta aretoek asteburuan eduki duten ustezko bisita kopuru handia lotzeko –ustezko diogu, albiste batzuen arabera goraka baino, beheraka egin dutelako saldutako txartelen kopuruek Espainiako Estatuan behintzat–. Are gehiago, Megauploaden itxiera da, hedabide horien arabera, balizko igoeraren kausa bakarra eta ez, demagun, George Clooney protagonista duen eta esku bete Oscar irabazteko hautagai den The Descendants filma asteburuan estreinatu izana. Ezta asteburu euritsua atera izana ere. Hori ez. Eguraldiak hauteskundeetan bakarrik eragiten du hedabide handien ustez.

Hain oinarri eskasarekin hainbesteko antza duten albisteak publikatzeak erre usaina dauka eta atera daitekeen ondorioetako bat da, Espainiako Estatuan behintzat, industria zaharrak –aurrekoan hitz egin genuen industria zaharraren eta berriaren arteko bereizketaz– kolpe bikoitza eman nahi izan duela oraingoan: batetik polizia operazioaren bidez Megauploaden antzeko webguneen jabeak eta erabiltzaileak izutzea; eta bestetik, propaganda-aparatuaren galdara sutan jartzea, mila aldiz errepikatuz XX. mendera itzuliko garela, agian horrela XX. mendera itzuliko garen esperantzan. Ahaztu dute Back to the future pelikula bat besterik ez dela eta, Megauploadekin ez bada, Bit Torrentekin deskargatu daitekeela.

PS: Pena da goian aipatutako egunkariek ez daukatela eskura 2012ko irailean jaioko diren haurren datua, gainontzean, korrika idatziko zuten halako titularren bat: “Megaupload itxi eta jendea piztiak bezala hasi da larrua jotzen”.

Kim Schmitz, Megauploaden jabea.

Lehenbizi Napster itxi zuten eta ez nuen deus esan ez nuelako Napster erabiltzen. Gero Audiogalaxy itxi zuten eta ez nuen fitsik esan ez nintzelako erabiltzailea. Kazaa epaitegira eraman zuten eta ez nuen ezer esan beste zerbitzu batekin jaisten nituelako artxiboak. Megaupload ixtera etorri zirenerako, ez zen inor geratzen ezer esateko. Edo bai, itxaron, mundu guztia ari zen Megauploaden itxieraz hizketan, batek esango luke III. Mundu Gerraren atarira iritsiak ginela –ez da hiperbolea, Twitterren asko zabaldu den mezu batek dio: “Aitona, aitona… nola hasi zen III. Mundu Gerra? Ba begira, egun batean FBIk Megaupload itxi zuen eta…”.

Ados, koraje handia dauka XX. mendeko industria kulturalak halako sorgin-ehizak bultzatzeko XXI. mendeko industria kulturalaren kontra. Artxiboen elkartrukea errazteak ez luke delitu izan behar; argitaletxeek, diskoetxeek, egile-eskubideak kudeatzen dituzten mafiek, agintari politikoek eta zakurrek ulertu behar lukete –bai, zakurrek ere badute gauzak ulertzeko ahalmena poliki esplikatuta–, jokoaren arauak behin betiko aldatu zituela Internetek eta ezin dutela euren negozio-eredu amarrategiarekin jarraitu profezia Maia bete eta mundua txikimila egin arte.

Baina kontuari perspektiba apur batekin begiratzea ere komeni da, Megaupload itxi eta berehala zabaldu baitira sare sozialetan kulturaren aldeko aldarri –nola esan inor ez mintzeko, a, badakit, ironia erabiliko dut– ilustratuak. Artikulu hau janzten duen fotoan Kim Schmitz daukazue, Megauploadeko nagusia, eta daukan posean antzematen zaio, betidanik eduki duela Alexandriako bibliotekario izateko bokazioa –ironiko izaten jarraitzen dut, badaezpada–.

Esan nahi dudana da –orain serio– bi industria kulturalen arteko gatazka dela ikusten ari garena: Interneten erabilera unibertsalizatu aurretik bere negozio-eredua ezartzea lortu zuen industria, batetik; eta gaur egungo teknologiak erabiliz aberasten dena, bestetik. Eta aurrenekoaren diskurtso eta praktikek naftalina usain jasangaitza edukitzeak ez du justifikatzen bigarrenarekin maiz edukitzen dugun akritizismoa. Ze, ordainduta edo gabe, inoiz eztabaidatzen ez dena zera da: pelikulak, kantak, liburuak… Horiek denak produktuak direla eta kontsumitzeko eginak daudela. Erraza da kontsumo logika horrek kulturari dakarzkion ondorioak zehaztea, kontsumituko bada gustagarria behar du, ergo erosoa, ergo erraza. Eta beraz kultura identifikatzen da forma estandarizatu batzuekin, ez dira inoiz arauak hausten, eztabaida bakarra da pagatu behar ote den ala ez.

Ba, ez zait eztabaida interesatzen, Gil Scott-Heron gaur egunera ekarri eta zera bakarrik gehituko dut: iraultza ezin da SeriesYonkisen deskargatu.

[ARGIAren 2.308. zenbakian argitaratzekoa]

'Facing the chair'-en gaztelaniazko edizioaren azala

Urgentziaz idatzitako liburua da John Dos Passosen Facing the chair, 1927koa, Sacco eta Vanzettiren epaiketa bidegabearen aurrean izandako erreakzioa. Eta orain arte gaztelaniaz publikatu gabe zegoen, argitaletxeak behar baino gehiago azpimarratu duenez. “Esta importante obra” eta “conforma sin duda un texto apasionante” eta… Zer kontatzen du ba liburuak hainbeste gabonez kanpoko girlanda merezi izateko? Bada, ezer gutxi, kasu horri buruz zer edo zer irakurri duenarentzat. Sentsazio hori izan dut liburua bukatzean, ez dagoela gaizki alderdi dokumentaletik, baina nekez hartuko zuela XXI. mendeko gaztelaniazko edozein editorialek hura itzuli eta argitaratzeko lanik, egilea Dos Passos izan ez balitz.

Eta ez edozein Dos Passos, ez pareta ukitzeraino eskuineko egin zen hura, ez letra-juntalari hasiberria, ez: Manhattan Transfer publikatu berri, AEBetako letretan norbait izaten hasia zen idazlea baizik. Baina bi anarkista italiar-amerikarren aurkako gehiegikeria judizialaren kontaketa honi zerbait –beharbada gauza asko– falta zaiola esango nuke. Izan nahi luke liburu bat, AEBetan jaiotakoei xamur esplikatu nahi liekeena etorkinak american way of lifera zein ondo egokitu diren; izan nahi luke aurreiritzi xenofoboak orokorrean auzitan jarri gura lituzkeen arrazoi sorta; izan nahi luke beldurraren kontrako manifestua, beldur hori erabili baitzuten hobenik gabeko bi lagun aulkian frijituta garbitzeko; baina izan, da, epaiketaren kronika periodistiko ez oso landua, lerro batzuetan bai, idazlearen estilo printzak erakusten dituena, baina presak jaten duena epaileek justizia jaten duten modu bertsuan.

[ARGIAren 2.306. zenbakian argitaratzekoa]

Diskoa: Animalia lotsatuen putzua, Lisabö.

'Animalia lotsatuen putzua', Lisabö

“Argi dagoena zera da: egunen batean pentsatzen badugu ez dugula gaindituko aurretik grabatutakoa, orduan, utzi egingo dugula, beti kanta bera jotzen aritzea ez baita itxurosoa”. Lisabö taldeak 2002an La Factoría del Ritmori emandako elkarrizketan gauzak oso argi zeuzkan, bide berriak urratzea da inportanteena, ez X urtero disko berriak publikatzea. Tarte handiak hartzen dituzte diskotik diskora, baina estudiora iristen direnean zimenduak dardarka jartzeko izaten da. Ez dut Irungo taldearen azken lana entzun, baina aurreneko kritikak eta komentarioak irakurri, eta taldea ezagututa, ez dut eskapatzen uzteko asmorik.

Liburua: Twist, Harkaitz Cano.

'Twist', Harkaitz Cano

Antzekoa esan liteke Harkaitz Canori buruz: sei urte pasa dira Neguko zirkua ipuin liburua argitaratu zuenetik eta isil antzean egon da geroztik; tira, esateko modu bat da, Zinea eta literatura. Begiaren ajeak saiakera, Piztia otzanak nobela grafikoa, gurean publikatutako Hipotesiak gordinkeriaz, ziento bat artikulu, hitzaldi, irratian egindako kolaborazio… Baina nobela berri baten irrika genuen, gauza jakina zen bazebilela 1980ko hamarkadan girotutako istorio batekin. Eta iritsi da. Soto eta Zeberioren istorioa da, Lasa eta Zabalaren trasuntuak, bahitu, torturatu, hil eta desagerrarazitako bi lagun, eta hirugarren adiskide bat, Diego Lazkano idazlea, geroztik lagunei gertatutakoa burutik uxatu ezinda dabilena. Berriz ere komentarioez fidatuko naiz, Canoren nobela onena dela esaten duenik bai baitago jada.

Eta bonus track modura…

• Estankona, Borja Estankona: pop disko zaindua Arean taldeko abeslari eta gitarra-jotzaileak bakarka atera duen aurrenekoa, gardentasuna eta abstrakzioa, neurri zehatzetan banatua. Irakurri (nahi baduzu noski!) ARGIAn egin genion elkarrizketa.

• Egarri egunak portualdean, Koldo Izagirre: 1977ko gazteen inkonformismoa, prosa inkonformistan. Nobela laburra da orri kopuruan, baina geruza ugariko istorioari esker berrirakurketa asko eskainiko ditu. Blog honetan duela gutxi izan genuen mintzagai.

• Haria, Berri Txarrak: eboluzionatzen jarraitzen du Gorka Urbizu buru duen taldeak. Aspaldiko pasarte bortitzenak ditu disko berriak; kontrastean, alderdi melodikoa ere inoiz baino argiago erakutsi dute. Duela aste batzuk hitz egin genuen beraiekin.

• Azken garaipena, Iban Zaldua eta Julen Ribas: Naziek II. Mundu Gerra irabazi dute eta 2052ko Berlinen gaude; polizia hilketa misteriotsu batzuk ikertzen ari da. Abiapuntu interesgarria du komiki honek, ez esan ezetz.

• Montoiaren mundu miresgarria, Xabier Montoia: instrumentazio gutxi, apenas txelo bat, gitarra klasikoa, teklatua eta ahotsa; ez da gehiago behar kantak onak direnean. Eta disko honetakoak badira. Montoiak berak azaldu zizkigun diskoaren barne-bideak joan den astean.

• Hilabete bat Montalbanorekin, Andrea Camilleri: Igela argitaletxearen itzulpenak beti dira oparia irakurlearentzat. Aurten publikatu dituztenetatik edozeinek merezi du, ziurrenik, baina bat hartzekotan, Montalbanoren 30 kasu biltzen dituen hau, pertsonaiaren munduan murgiltzeko egokia oso.

PS: Gomendiorik egin nahiko bazenute, hor behean erantzunen leiho bat dagoela gogorarazten dizuet. Denak eskertuko dira bihotzez (diruz ez, oraingoz behintzat).

Liburua: Suite frantsesa, Irène Némirovsky (Itzultzaileak: Mikel Garmendia, Jose Antonio Sarasola).

'Suite frantsesa', Irène Némirovsky

2004an eman zen argitara Irène Némirovskyren Suite frantsesa, eta Renaudot saria irabazi zuen urte hartan bertan. Horrela amaitu zen ia 50 urtez ezkutuan egondako liburuaren historia: Némirovskyk bukatu gabe utzi zuen Auschwitzen hiltzera eraman zutenean; alaba nagusiak gorde zuen eskuizkribua, zer zen jakin gabe. Ez zuen irakurri nahi izan urtetan, pentsatuz amaren egunerokoa zela eta gogorregia egingo zitzaiola. 1990eko hamarkadan koadernoa zabaldu eta, txingurri-letraz idatzitako nobela deskubritu zuen. II. Mundu Gerra gertatu bitartean fikzionatzeko saioa da Némirovskyren obra hau, momentuaren intentsitatez kontatzen ditu Frantziaren okupazio alemana eta herritarrek horren aurrean hartzen dituzten jarrerak, hoztasunez, sentimentalismorik gabe.

Diskoa: Matxura, Matxura.

Matxura taldearen izen bereko diskoa

Talde berria da Matxura baina partaideen izenak leitu eta ezagunak egingo zaizkizu: Mikel Kazalis, Fer Apoa, Aitor Abio eta Txarly Diaz elkar hartuta dabiltzala jakinda, etorriko den egurraren parte bat imaginatzen ahal du edonork. Kazalisek 1990eko hamarkadan Izaskun Forcadarekin sortu zuen 2 Kate talde industrialaren tankera hartu diot Matxuraren diskoari, Ministry-ren eta Atari Teenage Riot-en arteko zerbait, gitarra astunak, elektronika eta abiadura, gainera datorkigun kaos ekonomiko, politiko eta sozialean ozen entzuteko. Eman bolumena Suizidio herrikoia kantari eta presta zaitez Mad Max barregarri utziko duen garairako.

Diskoa: Pleistozenoko astelehenak, Jupiter Jon.

'Pleistozenoko astelehenak', Jupiter Jon

Jupiter Jon du izena (gaur egun: garai batean Gabon Caligula izenarekin ere operatu zuten) Bidehuts faktoriak plazaratu duen azken taldeak. Diskoa labetik atera berri iritsi dira Durangoko Azokara eta bihar bertan kontzertua dute Lisabörekin Plateruenan. Aukera paregabea, Aida Torresen bateria-erritmo ezohikoetan oinarritutako talde honekin gozatzeko. Bandcampean dauzkaten bi kantak entzun ditut eta duela bi aste Gazteszenan egin zuten kontzertua; Egiako aretotik gazteren bat Euskal Soinu Berriari buruz hitz egiten atera zen eta, besterik ez bada ere, balio dezala gomendio honek broma-giroan sortu zen etiketa hori serio hartzen hasia naizela baieztatzeko.

Liburua: Post mortem scripta volant, Itxaro Borda.

Umore beltza datsegit eta klabe horretan idatzi du Itxaro Bordak azken liburua (uler bedi “orain arteko azkena”, jarraian ohar honi buruzko esplikazioak). Maiatz aldizkarian argitaratu ditu azken urteotan, “telenobela gisa” egilearen esanetan, orain bat eginda aurkezten zaizkigun obra honen kapituluak. Istorioaren protagonistak ez du nahi hil ondoren bere idatziak nolanahi publika ditzaten eta horregatik ekingo dio zendu ostean argitaratzea nahi duen liburua idazteari, ironia handiz egin ere. Bi kapitulu solte irakurrita, Bordaren lehen eleberria etorri zait gogora; osorik leitu behar Post mortem scripta volant hau Basilikaren ahizpa ote den jakiteko. Idazle politikoki inkorrekto berdina dute ama biek, eta hori bada nahikoa berme liburu batentzat.

Liburua: Mea culpa, Uxue Apaolaza.

'Mea culpa', Uxue Apaolaza

Euskal “gauza”-ri buruz (“gatazka” hitz erabiliegia da honezkero) asko idatzi da eta gehiago idatziko, liburu on, erdipurdiko, txar, ugari denetatik ere, baina nik leitu ditudanen artean gutxik jartzen dute fokua Uxue Apaolazaren Mea culpako protagonista bezalakoetan. Ez da “biktima zuzena”, baina bai (espresio gastatuekin segitzeko) “kolaterala”. Nerabezaroan ezker abertzalekoa, gero herriko girotik urrundu eta Madrilera bizitzera joana, nobela bat idazten ari da orain Lur; Landetara abiatu da obra bukatzeko; bidean iraganarekin egingo du topo, lagunak, ezagunak, herriko jendea… Eta haiek hiltzen hasiko da. Apaolazak atzamarra min egiten duen lekuetan sartu du nobela honetan, bati baino gehiagori arrunt deserosoa egingo zaio irakurtzea. Baina liburuetan autokonbentzimendutik haragoko gauzak bilatzen baldin badituzu, gustatuko zaizu Mea culpa.

Diskoa: Patta ta Sendaezinak, Patta ta Sendaezinak.

Patta ta Sendaezinak, 'Idem'

“Euskal poparen aro loriatsua iritsiko da!” zioen duela gutxi Leire Lopezek Berriako zutabe batean, “Euskal Rock Erradikalaren jardueraren behin betiko amaitzea bezainbeste desiratzen dut”. Hemen “iritsi dadila behingoz” diogu; eta gehituko dugu: “iristen den bitartean goratu ditzagun bide horri ekin zioten ausartak”. Jesus Sudupe Patta adibidez. Jotakie taldearen sortzaileetakoa, 1980ko hamarkadan pop-rock euskalduna posible zela erakutsi zuten, denak ez zuela zertan punk izan. Bada, urte mordoska baten ondoren bueltan da, Gaztelupeko Hotsak-en eskutik argitaratu duen diskoa besapean. Soinu otxenteroa du Patta ta Sendaezinak-en diskoak, ukaezina da hori, baina produkzio kontuak gorabehera, kanta sorta polita osatu du hemen entzun dezakezun Aspertuta singlea lekuko.

Diskoa: Lehertarazi edifizioak, Napoka Iria.

'Lehertarazi edifizioak', Napoka Iria

Zuzeneko diskoa ala estudiokoa? Biak batera, bitxia bada ere: Miren Narbaizak eta Ander Mujikak osatzen duten taldeak Bergarako Zabalotegi aretoan grabaketa estudioa muntatu zuten urtarrilean eta publikoari ateak zabaldu zizkioten bi egunez. Gero, grabatutakotik hamar pieza aukeratu eta Bonberenea Ekintzak zigiluarekin publikatu zuten irailean. Gitarra elektrikoz eta akustikoz osatua da kanten oinarria; horien gainean nahi bezala moldatzen da Narbaizaren ahotsa, Negua kanta entzutea besterik ez dago jabetzeko. Sorpresen artean, Su Ta Garren Zure atzetik kantaren bertsioa, euskal heavyaren klasiko bat oso bestelako erregistrora molda daitekeela erakusten duena. Eta ez dugu gehiago kontatuko, honezkero diskoa entzuten egon beharko zenukete-eta.

Liburua: Heldu den matxinada, Batzorde Ikusezina (Itzultzaileak: Zigor Garro eta Oier Gonzalez).

'Heldu den matxinada', Batzorde Ikusezina

Ugaritzen ari dira azkenaldian saiakera politiko labur eta freskoak; Hesselen Haserretu zaitezte! izango da beharbada fenomeno editorial horren erakusgarri nagusia, baina nire irudiko, puskaz interesgarriagoa da Txalapartak aurten argitaratu duen Heldu den matxinada. Sistema kapitalistaren antolamendua aztertzen du zazpi zirkulutan, ondoren horren kontrako matxinada nola egin proposatuz, antolakuntza eredu komunalen bidez, borrokatzen den eredua mimetizatzea kosta ahala kosta saihestuz. Situazionistak gogora ekartzen dituen estilo bizian idatzia, ezkerreko militanteentzat borroka moldeen inguruko eztabaida baterako abiapuntu interesgarria izan liteke.

Koldo Izagirre eta Gorka Arrese atzoko aurkezpenean (argazkia: Hitzen Uberan)

“Laguna hausten den hilobiak leher egiteraino zurruta kantua egin litekeen mahaia izan behar luke, zer axola plastikozko lore zikin hauek dardaraka ontzi jausi zartatuaren lepoan, zer axola gure mozkorraldiaren puskailak aldare profanatu batean, zer axola du, bizitza hau ez da edangarria”. Koldo Izagirreren Egarri egunak portualdean nobelakoa da esaldia, aurrenekoa, apustu formal baten erakusgarri. Donostiako San Jeronimo kalean (going underground) aurkeztu zuen atzo eta han bildutako gehienok aldez aurretik irakurria genuen liburua, ezohiko abiapuntua ezohiko aurkezpenarentzat.

1977ko giro politiko eta sozial nahasi, biolento, apasionantea angelu ugaritatik erretratatzen du istorioak: klase gorrotoa, sexu grina,sindikatuen sorrera, poliziaren errepresioa, feminismoa, heroinaren lehen zamalkatzeak eta egarria, alkoholarena, gizarte berri batena. Aurreneko irakurrian Sua nahi, Mr. Churchill? liburuko ipuinen ildoan kokatuko nuke estilo aldetik, baina oraingoan apustua erradikalagoa da, elipsia gehiago, narrazio linealaren haustura gehiago; eta kontakizunaren kadentzia markatzen dute etengabe hirunaka tartekatzen diren esaldi laburrek, pintaketa horiek.

Grabagailuak 40 minututik gorako hizketa erregistratu du eta inpresionista ez, brotxa lodikoa beharko blogeko sarrera honek. Ñabardura gutxi, zuzenean interesatzen zaidan puntura: Nerea Azurmendik egindako galderak ekarri zuen, nire ustez, erantzun mamitsuena. Nobelaren idazkeraz galdetu zion, zenbait elementu gramatikali uko egin ote dion jakin nahian.

Izagirrek erantzun: “Prosa ulergarri bat idatzi beharraren beharrez, euskalgintzaren izenean, azkenean prosa administratiboa idazten da, oso pedagogikoa; eta niri ez zait irteten. Ez dut laborategi bat muntatu estilo bat sortzeko, ez naiz ibili baliabide gramatikalak kentzen estilo bat lortzeko. Ezinezkoa iruditzen zait esplikaziotan aritzea, ‘alegia’, ‘zeren’… Horrelakoak oso esplikatiboak egiten zaizkit eta ez zait batere gustatzen. Hor sortzen da, seguru asko, zuk diozun uko egitea, zenbait elementu gramatikal edo sintaktiko alde batera uztea. Horrek ez du lehenbizikoan ulermena errazten, baina nik uste dut horren bitartez belozidade desberdinak ematen dizkiodala testuari eta niretzat inportantea da. Ez dakit hurrengo batean horrela idatziko dudan edo ez, baina honetan behintzat apustu hori egin nahi izan dut, uste nuelako behar nuela saio bat egin fondoaren eta formaren arteko batasuna lortze aldera”.

Kontu periferikoekin entretenituta ibiltzen gara maiz kulturaz idazten dugun kazetariak eta poztu nintzen aurkezpenean literaturaz hitz egin zelako, alegia formaz, estiloaz, hautu estetikoei buruz. Halako kontuen inguruko eztabaida serioak ugarituko balira, bestelako egarriak laztuko liguke eztarria.