Boterea salbu, dena da ilusio

Atalak: Historia, Politika

Esaldi hori iltzaturik geratu zitzaidan Josep Fontanarekin izandako elkarrizketan. Minutu dezente generaman boterea eskuratzeko moduez hitz egiten, marxismoaren eta anarkismoaren praxiez, goitik edo behetik sortutako eraldaketa sozialaz… Eta azaldu zigun Perun izan zenean –Sendero Luminosoren garai gogorrenetan– estribillo iraultzaile horixe kantatzen zutela Limako presoek Warszawiankaren doinupean: “Nahi duzuen usaina izan dezake horrek, baina hausnarketarako balio du: oso zaila da gauzak behetik aldatzea”, esan zigun maisuak. Gurean chino mentiroso  kantatzen genuen bitartean, Perun beste erritmo baten airera ari ziren. Ikusi segidako bideoa 3:00 minututik aurrera:

Salvo el poder todo es ilusión / asaltar los cielos / con la fuerza del fusil dio zehazki estribilloak. Antza, Leninek esan omen zuen “boterea salbu, dena da ilusio”, eta Sendero Luminoso gerrilla maoistak bere egin zuen esaldia 1980ko hamarkadan. Sendero Luminosoren historian egia eta gezur ugari daude (milaka hildako tartean, pentsaera dogmatikoak, narkotrafikoarekin ustezko lotura…), baina bistan da zapalduta zeuden nekazarien erregaia erabili zuela Fujimoriren erregimena ia kiskaltzeko. Gaur egun eskualde oso zehatzetan baino ez omen dabiltza ihesean gerrillariak, nahiz eta antza, hura jaio zen tokian, Limako unibertsitateetan, berriz ere iraultzarako haize komunistak badabiltzan. Movadef alderdiaren sorrerak ere hautsak harrotu ditu nonbait. Perun sekulan ez da ahaztu “boterea salbu, dena da ilusio” leloa, onerako eta txarrerako.

Limako Canto Grandeko presondegiko emakume horien ahotsa sendo entzuten da bideoan –Peruko Alderdi Komunistaren barruan emakumeek garrantzia berezia izan zuten, dirudienez–. Ez didazue esango nolabaiteko zirrara pizten ez duenik, langile borrokaren doinu klasikoetako batekin lagunduta.

Warszawianka edo “Varsoviarra” 1893an idatzi zuen Waclaw Święcicki poeta poloniarrak, tsar inperialisten kontrako gerran kartzelaraturik zegoela. Iritzi nagusiaren arabera, herri doinua du jatorri, eta laster zabaldu zen langileen artean. Konposizioaren bertsio ugari zabaldu izan dira –Espainian anarko-sindikalisten ereserki izan zen 1936ko gerran ¡A las barricadas! goiburuarekin– eta horietako bat da Peruko Alderdi Komunistak erabiltzen duena.

Baina aukeratzen hasita, Errusiako Aleksándrov koroak, mundu osoan “Armada Gorriaren Koroa” gisa ezagutzen denak interpretaturikoa ere entzun liteke. Musika kritikari batek hobeto esplikatuko du teknikoki konposizioa nola den. Niri, bertako ahotsak inurritegitik ateratzen diren inurriak iruditzen zaizkit, isilik, instrumentuen konpas laburren pausuan, eta azkenean masa erraldoi haserretua bilakatzen da koro osoa, behetik gorako iraultza, alegia. Baina tira, irudimena askotarako iristen da:

Bideo hori Madrilgo Helga de Alvear galerian dago ikusgai eta bi artistek egindako Los encargados erakusketaren parte da. Performanceak duen kritika sozial eta politikoa ukaezina da. Bestalde, sarean daukagu , baita ere, Ctutchi Zamarra aktibista eta kantariak MOC talde antimilitaristaren laguntzarekin osatutako bideo hau. Badirudi herritarren eta langileen egoera larritzen denean, Święcicki poetaren melodia sakonago iristen zaigula.