Alejandro Rodriguez, 5 urteko kanariarra, entrenatzailearen eta arbitroaren artean.

Bada, helduak tartean sartzen direnean. Hori islatzen du asteburuan minibenjamin-aurreko kategoriako partidu batean atera zuten argazki honek. Irabazteko lehiatzen, elkarrekin beharrean elkarren kontra jokatzen, aurkaria zapaltzen eta jokoaren arauak ez errespetatzen helduongandik ikasten dute haurrek, eta goizegi.

Ikuskizun tamalgarriak izaten dira umeen zenbait partidu –bereziki futbolean, hori ere esan behar da–, gurasoak garrasika –irainka– hasten zaizkionean arbitroari, aurkariei, entrenatzaileari eta, huts eginez gero, baita seme-alabaren taldekideei ere. Eredu lehiakor horren barruan, hobea izateko presio eta gorroto-iturri bilakatzen da kirola txiki-txikitatik, gaiztotutako giro batean.

Hori guztia ezin hobeto atzeman du Rubén López Estupiñán-en argazki-kamerak. Kanariar Uharteetan, haurren arteko norgehiagoka batean entrenatzailea eta arbitroa eztabaida sutsuan ari zirelarik, Alejandro Rodríguez txikiak bien artean jarri behar izan zuen, “aski da, aski da, aski da” oihukatuz. Dirudienez, ordurako giroa bero zegoen kiroldegiko harmailetan, zer eta 5 urteko umeen partidu batean. Haurraren erreakzio naturalak gelditu zuen –ohiko bihurtu den– burugabekeria.

Bai, ezagutzen dugu goi-mailako kirolaren alde iluna, atzean dagoen diru-festa, emaitzen menpe bizi diren kirolariak eta dopinaren itzala. Baina gutxienez haurrak diren bitartean, balore positiboetan hezteko eremu ludikoa izan beharko luke kirolak, zer arraio!

Izan ARGIAko bazkide: astekariko harpidedun edo argia.comen laguntzaile

LOMCE lege-proposamenaren aurkako manifestazioa.

Erreformak EAEk dituen hezkuntza eskuduntzak urratzen dituela edota euskararen estatusaren kontra egiten duela esana du sailburuak, lege-proiektuak “hainbat akats” dituela. Erantzun epelegia dela eta irmotasuna falta zaiola iritzi diote irakasleok, apenas mintzatu dela gaiaz, apenas salatu dituela Madrildik datozen asmoak hedabideetan eta arloko eragileekin. Isilegi dagoela uste dute, eta Wertekin negoziazio jokoan sartu beharrean, ozen esan beharko liokeela ezetz LOMCEri, Kataluniako Gobernuak egin duen moduan, lege-proposamena bere osotasunean deskalabru pedagogikoa delako.

Cristina Uriartek aldiz, eraginkortasunaren izenean defendatu zigun Argian bere jarrera: “Erreforma ez zaigula batere gustatzen argi utzi ondoren, hitz egiteko eta ikuspuntuak hurbiltzeko momentua da eta ahalegin horretan aritu gara orain arte, nahiz eta batzuek gure jarrera kritikatu. Hurrengo eszenatokia Madrilgo parlamentua dugu. Eta bertan ere, nahitaez, LOMCEren edukiaren inguruan eztabaidatu beharko dugu, gustatzen ez zaiguna salatuz eta gure argudioen alde eginez. Arduragabekeria litzateke mahaitik jaiki eta Madrilgo Gobernuak bere gehiengo absolutuarekin egiten duenaren zain geratzea. Gure interesak defendatzen jarraitu beharrean gaude, eta horretarako, hitza erabili behar dugu”.

Bitartean, ezari-ezarian erreforma ari da aurrera egiten, eta halako burugabekeriaren aurrean politikariak bakarrik ez, hezkuntza eragile guztiak, irakasle, guraso eta ikasleak, gizartea oro har, ozen mintzatu beharko litzateke, urtetako lanaren ondorio den hezkuntza eredu propioa aldarrikatu eta LOMCE arbuiatzeko.

LOMCEren erradiografia egin genuen Wert erreforma: Deskalabru pedagogikoa erreportajean.

Izan ARGIAko bazkide: astekariko harpidedun edo argia.comen laguntzaile

Berasaluze aldageletara daramaten unea, Akilesen taloia apurtu berri.

Binakako pilota txapelketaren lehen partiduak ikusita, inork gutxik esango zukeen Berasaluze eta Albisu finalera iritsiko zirenik. Gorabeheratsu aritu dira eta ozta-ozta igaro ziren finalerdietara, Titin eta Merinori sailkapenean aurre hartuta. Baina egoerari buelta ematen ohituta dagoen pilotaria da Pablito, eta ataundarraren laguntzaz, finaleraino iritsi ziren.

Jendez lepo zegoen atzo Bizkaia frontoia, Berasaluze-Albisu eta Irujo-Zabaletaren arteko norgehiagoka ikusteko. Lehiak gutxi iraun zuen, ordea. Lehenengo tantoek partidu estua iragarri arren, Akilesen tendoia apurtu zuen Berrizko jokalariak eta orduantxe zapuztu zen finala. Zaleek txalo zaparradarekin hartu zuten pilotari lesionatua eta haien babesa “bihotzez” eskertu zuen Pablok. “Gaur zaleek askoz gehiago merezi zuten, oso triste nago”, adierazi zuen, hunkituta eta kasik ahotsik gabe.

Sei-zortzi hilabete eman ditzake frontoietatik kanpo. Baina bai, egoerari buelta ematen ohituta dagoen pilotaria da Pablito. Hiru urteko depresioari aurre egin eta frontoietan lehenengo lerrora itzultzeko gai izan da. Aitaren bat-bateko heriotzaren ostean, “behera etorri nintzen guztiz eta bizpahiru urte txar pasa nituen. Antsietate krisia jasan, depresioan sartu eta psikiatra eta psikologo artean igaro nituen urte haiek (…) Momentu zailak izan ziren, medikamentu asko hartzen nuen eta pilotan horrela jokatzea ezinezkoa zen (…)  txispa barik ateratzen nintzen frontoira, ia gogo barik. (…) Horrela jokatzeko eta sufritzen egoteko, hobe da uztea, pentsatzen nuen, baina momentu gogorretan ere jarraitzea erabaki nuen, (…) baxu egon naizenean fuertea izan naiz eta aurrera egin dut. Zaila egin zitzaidan hortik irtetea, baina medikamentuak utzi eta sakrifizio eta entrenamendu askorekin, lehenengo mailara bueltatzea lortu nuen. Lortu nuen gauzak beste modu batera ikustea”, kontatu zigun duela gutxi.

Urte gogorren ostean, une gozoa bizi zuen Berasaluzek: “Azken sei-zazpi urteak pilotako politenak izan dira, asko disfrutatu dut eta momentu onean aurkitzen naiz, gauzak ondo egiten eta oso kontent. Topera nabil entrenatzen, astean zehar egunero, azken finean hori da nire lana eta gauzak ondo irteten ari dira, baina atzetik lana dago”. Zoria, baina, ez du aldeko izan. Berriro ere sakrifizio eta entrenamendu asko beharko du Berasaluzek, osatu eta indarberritzeko; pilota da bere bizitza, eta frontoietara itzultzea izango du lehentasun. “Trankilitatearekin hartu beharko da, berriro lan egin, eta ea ateratzen garen, hori da inportanteena”.

Pablo Berasaluzeri Argian egindako elkarrizketa: “Sakrifizio eta lan askorekin, lehen mailara bueltatzea lortu nuen”

Izan ARGIAko bazkide: astekariko harpidedun edo argia.comen laguntzaile

Nola asmatu erdaldunei gure ikuspuntua helarazten? (Irudian, ‘Breakfast at Tiffany’s').

Zine klasikoa berreskuratu du Donostiako Trueba aretoak ostegunetan (jatorrizko bertsioan, gaztelaniazko azpidatziekin). Joan den astean, Breakfast at Tiffany’s filma ikustera gerturatu zen lagun bat, eta gaztelania hutsean egin zuten aurkezpena. Hori ikusita, aurrean zuen ikusleetako batek hartu zuen hitza.

– Barkatu, baina euskarazko hitz batzuk eskertuko genituzke hainbatek, inguruan entzun dudanagatik euskaldun ugari gaude aretoan, eta gainera zu –aurkezleari– euskaraz hitz batzuk esateko adina moldatzen zarela badakit.

Eta segituan, bi ikusleren erreakzioa:

– Pues yo no entiendo euskera.

– Sí, ¿para qué repetir lo mismo? Mejor una sola vez, y así lo entendemos todos.

Aurkezleak zerbait esan zion belarrira Pedro Usabiaga argazkilariari (filmari buruzko hitzaurrea eskaini behar zuen, hau ere dena gaztelaniaz) eta ikusleengana zuzenduz bukatutzat eman zuen aurkezpena:

– Lo dicho, os dejo con Pedro Usabiaga.

Filma bukatu zenean, euskarazko hitzik ez, baina barkamen eskaera modukoa prest zuen aurkezleak:

– Sobre lo de antes, lo siento, pero es que no controlo el euskera lo suficiente.

Gezurra dirudi oraindik ere betiko “argudio” eta aitzakiak entzun behar izatea. Zertarako errepikatu euskaraz, denek gaztelaniaz baldin badakigu? Zertarako, euskaraz ez dakiten horiek baztertzen ariko bagara? Erasoa, inposaketa da gure hizkuntza. Gainera, barkatu, sentitzen dut, “lo siento“, baina apalegia da nire euskara maila, hori bai, errespetu osoa diot. Eta beste behin, hutsean geratzen da aldarrikapen linguistikoa, errealitatea baita oso erosoa dela Euskal Herrian erdaraz bizitzea, eta euskaraz bizitzea aldiz, hainbatetan benetan gaitza.

Sikiera ikusleetako bat ozen mintzatzera ausartu zen, sarri lotsagatik edo euskararen taliban gisa ez etiketatzeagatik (edo errazkeriak, nekeak, eztabaidarako gogo ezak, gehiengoak… tentatuta) isiltzen baikara. Beharbada bigarren urratsa ematea dagokigu baita ere, eztabaida lasaian gure ikuspuntua helarazten asmatzea ahots ezkor horiei, gure eskubidea ulerraraztea. Nola egin gure errealitatearekin enpatizatu dezaten? Aldarrikapen, amorru eta purrustadatik harago, ondo prestatuta joan behar dugu euskaldunok, zer erremedio, argudio sorta ederrarekin, horrelako egoeren aurrean modurik eraginkorrenean erreakzionatzen jakiteko.

Izan ARGIAko bazkide: astekariko harpidedun edo argia.comen laguntzaile

Ivan Vergara medikuak (irudian) berretsi digunez, “etorkinen taldea gehienbat lanera etortzen den jende gazte osasuntsua da eta bertako herritarrek baino gutxiago erabiltzen dituzte baliabideak”. (Argazkia: Enrique Baigorri)

Euskal Herrian ez omen gara arrazistak eta xenofoboak. Ea hurrengo baieztapenetatik zenbatekin egiten duzun bat.

Etorkinek prestazio sozialak eta diru-laguntzak kentzen dizkigute. Azterketa guztien arabera, etorkinek jasotzen dutena baino ekarpen handiagoa egiten diote Gizarte Segurantzari. Aintzat hartzekoa da gehienak gazteak direla –lanerako adinean, beraz– eta erregularizatua dutela beren egoera –Euskal Herriko etorkinen %80-85ak erregularizatuta du bere egoera eta egoitza-baimena du–, eta ondorioz zergak ordaintzen dituztela, gainerakoon moduan (Espainiako Estatuan iaz argitaratutako Inmigración y Estado de bienestar en España txostenaren arabera, bi edo hiru aldiz handiagoa da egiten duten ekarpena, sortzen duten gastua baino). Gainera, ez dago atzerritarrentzat propio pentsatutako inongo prestazio edo diru-laguntzarik; norberaren egoera pertsonalaren eta betetzen dituen baldintza ekonomiko eta sozialen arabera jasotzen dira laguntzak. Euskal Herriko datu zehatzik ez dagoen arren, “ongizate baldintza onenak ditugu, eta beraz, prestazioen atzetik baletoz, Euskal Herrira etorriko lirateke, baina etorkin kopurua handiagoa da Espainiako Estatuko beste zonaldeetan, batik bat Valentzian, Murtzian, Andaluzian… Nekazaritzan, turismoan edo (orain arte) eraikuntzan aritzeko aukera hobea dutelako han”, diosku Gorka Moreno soziologo eta Ikuspegi Immigrazioaren Behatokiko zuzendariak. Alegia, joerek erakusten dute lan merkatuagatik mugitzen direla etorkinak, eta ez diru-laguntzek erakarrita.

Etorkinak laguntzera bideratutako gastu publikoak are gehiago hondoratzen gaitu, krisi garaian. Egia esan, hainbatek (sustatu) duen pertzepzio faltsua da gehiegizko gastu publikoak eraman gaituela krisi ekonomikora. Politika neoliberalak areagotzearen ondorioz, 1990eko hamarkadatik babes sozialerako neurri eta inbertsioek behera egin dute Europar Batasunean, eta zehazki Espainiako Estatuan, duen aberastasun mailarekin legokiokeena baino askoz gutxiago inbertitzen da gizarte-ongizatean. Espainia da, hain zuzen, herritar bakoitzeko inbertsio publiko gutxien egiten duen Europar Batasuneko Estatua.

Osasun zerbitzuak gainkargatzen dituzte. Gezurra. Ikerketa guztiek diote atzerritarrek oso gutxi kontsumitzen dituztela zerbitzuok. Ivan Vergara mediku nafarrak berretsi zigunez, “etorkinen taldea gehienbat lanera etortzen den jende gazte osasuntsua da eta ikerketa pila bat ditugu argi uzten dutenak bertako herritarrek baino gutxiago erabiltzen dituztela baliabideak”. Osasun zerbitzuak batez ere adineko jendeak kontsumitzen ditu, eta hori hala dela jakinik, Gorka Morenok azaldu du EAEn 65 urtetik gorako etorkinak %2 baino ez direla. Atera kontuak. Espainiako Estatuan, Osasun Medikuntzako Espainiako Elkartearen ikerketek diote bertakoak baino %50 gutxiago doazela medikutara atzerritarrak.

Lana kentzen digute. Soziologoaren esanetan, ikerketek frogatu dute bertakook utzitako zuloak edo hutsuneak betetzen dituztela etorkinek. Eusko Jaurlaritzak duela bi urte egindako azterketaren arabera, etorkinen artean lan sektore garrantzitsuena etxeko lan eta zaintzarena da. Oro har, lanpostu prekarioak eta soldata baxuak dituzte, eta oso sistema duala da EAEkoa: “Bertakoen gehiengoa ongi bizi garela erakusten dute datuek, eta kanpotik etorritakoen gehiengoa berriz, egoera prekarioan”.

Baina krisi garaiotan, gure konpetentzia dira. Aurreko ildoari lotuta, egunetik gauera etorkinak konpetentzia bilakatu direla dirudi, lana bilatzeko orduan adibidez, eta gaizki begiratzen ditugu. Horren adierazgarri dira Talaiaren arabera aldatzen da pertzepzioa erreportajeko hitzok: “Bertan jaiotakoen egoera ekonomikoa zenbat eta hurbilago egon etorkinenetik, orduan eta okerragoa da atzerritarrenganako pertzepzioa. Lan prekarioak dituztenak, langabezian daudenak, gizarte-laguntzak jasotzen dituztenak… agertzen dira ikerketetan immigranteak begi txarrenez ikusten dituztenen artean, lehiakidetzat dituztelako”. Bada, batetik, Eusko Jaurlaritzak 2012an kaleratutako EAEko datuen arabera, krisiaren eraginez pobrezia egoeran dauden bertakoen portzentajea %3,3 da, eta immigranteena %39,9. Eta bestetik, benetan konpetentzia balira, zilegi litzateke, ala ez dituzte gure eskubide berak merezi?

Gaizkileak dira. Espainian iaz Carlos III unibertsitateak egindako ikerketaren arabera, azken urteetan etorkin gehiago iristeak ez du delinkuentzia areagotu. Beste gauza bat da kartzelan etorkin gehiago egotea, zigor-sistema zorrotzago jasaten dutelako bertakoek baino. Ez dago Euskal Herriko datu zehatzik, baina Morenok dio abiapuntua argi izan behar dugula: lanera datoz etorkinak. “Lapurtzen dutela? Ez behintzat horretara datozelako, baizik eta bazterketa eta pobrezia askoz handiagoa delako etorkinen artean”. Hedabideek, sarri, ez dute gehiegi laguntzen, delituak jatorri atzerritarrarekin lotzen baitituzte maiz.

Analfabetoak dira. SOS Arrazakeriak egindako azterketen arabera, Ekialdeko Europatik eta Latinoamerikatik etorritako jendeak guk baino ikasketa maila altuagoak ditu, batez beste. Maila altuagoa izan arren, ordea, lan okerragoak lortzen dituzte.

Etorkin-oldea etorri da. Araba, Bizkaia eta Gipuzkoako herritarren %6,9 dira etorkinak, eta Nafarroako %10,7. Bestalde, daukagun ongizate maila mantendu nahi badugu, ikuspuntu demografiko batetik, ezinbestekoak dira etorkinak, Morenok azpimarratu duenez.

Ez dute integratu nahi. Soziologoak azaldu digunez, meskitekin izan diren polemikak polemika, etorkinen artean egindako inkestek diote Euskal Herrira etorri direla hemen geratzeko eta bizitzeko asmoz, eta integratuta sentitzen direla.

Tira, krisiarekin arrazakeriak eta xenofobiak gora egin ohi duen arren –adibide garbia dugu Grezian sortu den Urrezko Egunsentia alderdi ultra-eskuindarra–, gure kasuan baikorra da Gorka Moreno soziologoa. Krisiak ez omen du immigranteenganako jarrera ezkorra areagotu, eta krisiaren biktimatzat ditugu gehiago, eragile baino. Nabarmendu du, gainera, Euskal Herriko politikariek oro har –”eta salbuespenak salbuespen”– arduratsu jokatu dutela eta ez dutela immigrazioaren erabilera alderdikoirik egin, “eta hori oso garrantzitsua da, arrisku faltsuak ez sortzeko”.

Izan ARGIAko bazkide: Astekariko harpidedun edo webgunearen laguntzaile.

Zergatik du feminismoak hain prentsa txarra?

Taberna honetan ez da onartzen feminista ez den inor edo antzeko zerbait zioen Iruñeko tabernako kartelak, eta talibankeria iruditu zitzaion lagunari, tabernara sartzeko baldintzak jartzea. Nik aldiz, pentsatu nuen, nola da posible jendeak oraindik ez jakitea zer esan nahi duen feminista izateak?

Bestela ez da ulertzen emakume ugarik oraindik esatea “ni ez naiz feminista”, bere buruari harriak jaurtiz, edo lagunak gaizki ikustea feminista ez denari tabernan sarrera ukatzea. Onartuko al genuke eskubide berdintasunaren kontra dagoen arrazista, xenofoboa, homofoboa, sexista? Nola egon daiteke norbait emakumeak gizonen eskubide eta aukera berberak izatearen aurka? Ez gehiago, ez gutxiago, berberak. Ezjakintasuna da arazoa? Beldurra? Hain txarto asmatu du mugimendu feministak bere borroka helarazten, hainbatek muzin egiteko? Ala beharbada, egungo ereduari eustea komeni zaion ikuspegi androzentristak lortu du feministen irudi ezkorra eta desprestigio kanpaina zabaltzea? Izan ere, muturreko estereotipoaren arabera feminitatea gorroto duten emakume zakar eta histerikoak dira feministak. Beste kausa batzuen alde egiten dutenak, baina, ez dira histeriko, ez dira bizi gorrotoan. Zergatik du feminismoak hain prentsa txarra?

Lagunari zera esan nion, kartelean jarri izan balute giza eskubideen aurka dagoen inor ez dutela onartzen, ondo irudituko litzaiokeela. Askoz gehiagorako ez zuen eman eztabaidak. Tira, bestelako debateetan murgilduta daude feminismoaren diskurtsoak, baina kezkagarria da, gaur egun oraindik ere oinarri-oinarrizkoa gaindituta ez izatea eta jendartean –gizon nahiz emakume– “ni ez naiz feminista” entzutea.

Izan ARGIAko bazkide: Astekariko harpidedun edo webgunearen laguntzaile.

Hezkuntza eragileek lehengo astean aurkeztu zuten LOMCEren aurkako agiria (Luis Jauregialtzo/Argazki Press)

Wert erreformaren kontra eta euskal hezkuntza sistema propioaren alde daude denak, baina ez bat eginik. Euskal Herriko hezkuntza eragileek agiria kaleratu zuten, LOMCE legearen zentzugabekeria salatuz. EHIGE, BIHE, Sarean, Ikastolen Elkartea, Erkide Irakaskuntza, Sortzen-Ikasbatuaz, Kristau Eskola, Bidelagun, Ikasle Abertzaleak, EIB, Eliz Barrutiko Ikastetxeak, Ikasgiltza, Hetel, Ikaslan, Euskararen Gizarte Erakundeen Kontseilua, Hik Hasi eta CCOO eta UGT sindikatuek egin dute bat. ELA, LAB eta EILAS sindikatuek, ordea, beste bide bat hautatu dute.

Dirudienez, murrizketen gaia da desakordioen arrazoi nagusia. LOMCEren kontrako aldarrian hezkuntzari egindako murrizketa ekonomikoak ere kontuan hartzea nahi zuten sindikatu nagusiek, baina bi gai ezberdin direla hobetsi zen agiri bateraturako negoziaketetan. Ondorioa? Herritarron harridura eta nahasmenerako, sindikatu abertzaleek sinatu ez duten agiria batetik, eta sindikatu horiek deitutako manifestazioa bestetik. Denak ildo bertsuan doazela baina “irakurketa propioa” egin dutela erantzun du ELAk, eta hezkuntza eragileen agiria “irakurketa teknikoa eta partziala” dela gaineratu du LABek.

Elkar harturik indar handiagoz mobilizatzeko aukera galdu izana pena da, zalantzarik gabe. Kurioski, batzuk zein besteak hezkuntzari ezarritako –eta ezarri nahi zaizkion– murrizketen aurka daude, eta funtsean, denak daude Espainiatik inposatutako hezkuntza eredu atzerakoi, baztertzaile, adoktrinatzaile, elitista eta zentralizatzailearen kontra. Bat egiteko ezintasuna gailendu da baina.

Gael Garcia Bernal aktorea, “No” filmeko protagonista.

Baina gazte txiletarrek, Augusto Pinochet militarraren irudia telebistan edo zineman ikusterakoan, barre egiten dutela esan du Pablo Larrain zuzendariak: “Ez dute gaizkile erreal gisa ikusten, baizik eta komikietatik ateratako pertsonaia kasik barregarri gisa, Gargamel edo Darth Vader bailitzan. Arrotza zaie, oso urruneko norbait”. Bada, hezur-haragizko diktadore ankerra izan zela gogoratuz, pelikula arras gomendagarria egin du zinemagile txiletarrak: No.

Zehazki, diktaduraren azken hilabeteak berreskuratu eta modu originalean kontatu ditu Larrainek. 1988an plebiszitua egin zen herritarren artean, Pinochetek agintean jarraitu edo ez erabakitzeko, eta erregimen militarraren aurkariei telebista kanpaina egiten utzi zieten lehen aldiz, 15 minutuko saioa egunero. Kanpaina hori abiapuntu hartuta, modernizatzen ari den herrialdea erakutsiko digu zuzendariak, ekonomikoki indartsua azalean, itxuraz aurrera doana, baina atzealde zikina, askatasunik gabea eta krudela ezkutatzen duena. Trantsizioaren konplexutasuna bere osotasunean azaltzeko asmorik gabe, adar bati heldu eta zertzeladak ematen dizkio ikusleari, orduko gizartea eta giroa arnastu ditzan. Lanak maisuki uztartzen ditu artxiboko irudi errealak eta pelikularako errodatutakoak. Bide batez, fribolitatez kutsatutako publizitate kanpainen erretratu interesgarria egiten du filmak: nola “saldu” herriari demokrazia? Nola “saldu” Pinochet? Horra publizisten erronka. Ikusle bat baino gehiago kanpainako lelo arrakastatsua kantatzen aterako da zine-aretotik: “Chile, la alegría ya viene…”.

Diktaduraren hasieraz mintzo den Post Mortem eta une bortitzenei buruzko Tony Manero lanen ostean, Pinocheti eskainitako trilogia ixten du No-k. Hego Euskal Herrian gaur estreinatuko da, baina Donostiako Zinemaldian ikusi ahal izan genuen eta oso harrera ona izaten ari da publiko nahiz kritikarien artean. Sari ugari irabazi ditu eta Oscarretarako dago izendatua.

No
Zuzendaria: Pablo Larrain
Aktoreak: Gael Garcia Bernal, Alfredo Castro, Luis Gnecco, Antonia Zegers.
Txile, 2012, 116 min.

Pelikularen trailerra:

Click here to view the embedded video.

Ez ote da izango egungo gizarte eredu eta erritmora egokitutako haurrak ditugula, eta ez haur hiperaktiboak?

Horixe hezkuntza arloko jendeak helarazitakoa: irakasleak arduratuta daudela, gero eta haur gehiagok duelako Arreta Gabeziaren Hiperaktibitate Nahasmendua delakoa, kopuru kezkagarrietara iristeraino. Eta hori entzunda, gogora etorri zait Diagnostiko okerren ondorio kaltegarriak erreportajean genioena: konplexua da hiperaktiboa “dena” eta hiperaktibo “dagoena” bereiztea, baina funtsezko desberdintasuna dago atzean.

Hiperaktiboa denak arazo neurobiologikoa du lobuluan, eta hiperaktibo “dagoenak” beste arrazoiren batengatik jokatzen du horrela: adibidez, gehiegizko estres edo antsietateagatik; edo mugarik jartzen ez diotenez nahi duena egitera ohituta dagoelako; egunez ezaugarri hiperaktiboak izan ditzake insomnioa duelako (esaterako amigdala handiegiak ditu eta gauez ez du arnasa behar bezala hartzen); ariketekin frustratzen da… Kontua zera da, jokabidearen nahasmendua dela hiperaktibitatea, umearen jokabide-pautak aztertuz antzeman beharrekoa, eta gaizki ebaluatutako eta gaindiagnostikatutako kasu asko dagoela.

Hortaz, pertzepzioak gora egin badu nabarmen, ez ote da izango gaur egungo gizarte eredu eta erritmora egokitutako haurrak ditugula, eta ez haur hiperaktiboak? Gabriela Dueñas psikopedagogoak uste du estimuluz betetako, arrakasta errazera ohitutako eta gurasoen antsietateaz kutsatutako haurrak sortu dituela egungo gizarteak. María López neurobiologoaren hitzetan, “denek estresatuta bukatzen dugu azkenean, eta muturrera eramaten dutenei diagnostikatzen zaie hiperaktibitatea, inguruak ez duelako lasaitasuna bultzatzen. Hamabi orduko jardunaldiak dituzten seme-alabak ditugu, goizean eskolara bidali eta gaueko bederatziak arte etxera itzultzen ez direnak!”. Eta hori ez da hiperaktibitatearekin nahastu behar. Erritmo zoro horrek haurrengan izan dezakeen eraginari aurre hartuz, yoga eskolak ematen hasi dira zenbait ikastetxetan, umeek kontzentratzen eta lasai egoten ikas dezaten.

Ondorioa: behar ez diren botikak
Arazo neurobiologikoa herritarren %2-3k du (mutilen %5ak eta nesken %1ak), baina askoz ume gehiago dago hiperaktibitateagatik medikatuta: Hego Euskal Herrian, %10-15 artean, eta AEBetan esaterako, haurren %25, hainbat daturen arabera. Seme-alaba bare izateko pilulara jo aurretik, bi aholku: 6 urte bete aurretik ez litzateke nahasmendua diagnostikatu behar; eta behar bezalako ebaluazio konpletoa ezinbestekoa da.

Gaian sakontzeko, irakurri aipaturiko erreportajea.

Izan ARGIAko bazkide: Astekariko harpidedun edo webgunearen laguntzaile.

Finlandiako ikasgela bat (unmundoperfecto.blogspot.com.es)

Irakaskuntzan eredu dira finlandiarrak eta munduko emaitzarik onenak lortu ohi dituzte neurgailuetan. Hona Finlandiako hezkuntza sistema arrakastatsuaren gakoak, gaian aditu den Xavier Melgarejori Eldiario.es-en egin dioten elkarrizketatik aterata:

Irakasleen hautaketa. “Batxilerrean eta errebalidan 10etik 9 baino nota altuagoa eskatzen zaie irakasle izan nahi dutenei”, argitzen du Melgarejok, baina garrantzitsuena: “Fakultate bakoitzak test eta elkarrizketa pertsonalak egiten dizkie, eta errendimendua neurtzeaz gain sentsibilitate maila ere neurtzen dute. Ikaslea oso azkarra izanagatik, aisialdi talderen batean ez bada inoiz egon edo adibidez inoiz ez bada boluntario izan etorkinak laguntzeko sareren batean, ziurrenik ez dute aukeratuko”. Gurean, selektibitatea eta baxoa dira karrerarako sarbidea, edukiak baino neurtzen ez dituzten azterketa teorikoak, kontuan hartu gabe irakasle izateko beharrezkoak diren beste hainbat balore eta ezaugarri.

Irakasleen prestakuntza. Finlandiako Magisteritza karreran “askoz ere kreditu gehiago dituzte. Gainera, tesina bat eta praktikak egin behar dituzte, irakasle onenak dituzten kalitate goreneko ikastetxeetan”, dio adituak. Praktikak, horra puntu garrantzitsuetako bat, gurean irakasle ikasketak oso teorikoak direla azpimarratu baikenuen Irakasle gogoetatsuaren premia mahai-inguruan. Eduki teorikoetatik harago, bere lanaz hausnartzeko eta horri esker egunerokoan aritzeko, gaitasunak lantzeko eta alternatibak bilatzeko gai den irakaslea prestatzea ezinbestekoa da.

Prestigio soziala. “Irakasle lanbidea oso ondo baloratua dago. Finlandian, ohorea da irakasle izatea”. Hemen aldiz, desprestigio soziala jasaten dute maiz, batik bat azkenaldian, eta batik bat politikarien ahotik (Irakasle zaren horri)

Adostasun politikoa. “Legeek askoz gehiago irauten dute, parlamentuaren bi herenek onartu behar dituztelako. Gutxi gorabehera 30 urtean behin ukitzen dituzte. Ez badago Estatu akordiorik, hezkuntza krisian dago, irakasleak nahasi egiten direlako”. Gurean, ez dago alderdien arteko gutxieneko akordiorik eta horren emaitza behin eta berriz sufritzen dugu: gobernura iristen den alderdiak nahieran moldatzen du hezkuntza eredua aldiro.

Pertsonalizatua. “Ikasgela bakoitzeko 15 edo 16 haur daude. Eta ikasleren batek arazo larriak dituenean, autismoa adibidez, 10 baino ez daude gelan, eta ikasle horrek gainera laguntza berezia dauka. Haur batek zailtasunak dituela ikusten badute, baliabide guztiak bideratzen dizkiote: logopedak, psikologo espezializatuak…”. 30 ikasle inguru dira EAEko ikasgeletako ratioak, eta José Ignacio Wert Espainiako Hezkuntza ministroak Estatuko ikasgeletako haur kopurua %20 igotzeko neurria aurkeztu zuen iaz.

Deszentralizatua. “Finlandian oso handia da deszentralizazioa: curriculumaren %90 udal mailan antolatzen da. Edukiak egokitu behar dituena komunitatetik gertuen dagoen jendea izan behar dela uste dute. Baina horretarako irakasleak prestatu behar dituzu, edukiak sortzeko gai izan daitezen. Eta konfiantza izan behar duzu haiengan. Finlandian ez dago ikuskaririk”. Bestelakoa da Espainiako nahiz Frantziako estatuek hezkuntzan duten ikuspuntu zentralizatzailea eta Euskal Herri mailan ere, ikastetxeek autonomia handiagoa eskatzen dute edukiak antolatzeko.

Irakurketa ulerkorra. “Finlandiarrentzat zutabe funtsezkoa da, eta horretan familiak asko laguntzen du. Denek irakurtzen dute etxean. Biztanle bakoitzeko liburu eta liburutegi gehien dituen herrialdea da munduan, eta familien %80 astean behin liburutegira doa irakurtzera. Komunitate guztiak bultzatzen ditu haurrak irakurketara. Esaterako, marrazki bizidunek ere azpitituluak dituzte telebistan (…) Egungo korronte askok dioenaren aurka, finlandiarrek uste dute arrazoi neurologikoengatik irakurketa eta idazketa hobeto ikasten direla eskolan sartzen diren adinarekin, 7 urte ingururekin. Eta 9 urterekin dagoeneko munduko lehenak dira irakurketa ulerkorrean” (Irakurketa ulerkorraz idatzi zuen Estitxu Eizagirrek ARGIAn).

Komunitate irekia eta inplikatua. “Ikaskuntza komunitatea da Finlandiakoa: ikastetxe guztiak publikoak dira eta komunitateari zabaltzen zaizkie, haren zerbitzura daude. Gurasoek parte har dezakete, prestakuntza jaso dezakete laguntzeko, eskolaz kanpoko ekintzak antolatzen dira… Ikastetxeko ateak irekita daude. Hemen, aldiz, ateak itxita daude”.

Laguntza publikoak. “Konparaezina da han dituzten laguntzak. Finlandian ez daude jangela-bekak, mundu guztiak jan dezakeelako eskolan eta Gizarte Ongizate Sailak ordaintzen du. Eskolako materiala eta liburuak ere doakoak dira”. Eta irakaskuntza pertsonalizatuaren atalean aipaturiko baliabideak lortzeko ere, diru-laguntzak beharrezkoak dira, ezinbestean.

Izan ARGIAko bazkide: Astekariko harpidedun edo webgunearen laguntzaile.