Colette Capdevielle Baionako diputatu bulegoan. (Arg: Dani Blanco)

Colette Capdevielle elkarrizketatu dugu, Pirinio Atlantikoetako 5. hautes-barrutiko diputatua (PS). Lurralde Elkargoaren aldeko manifestazioaren (Baionan, ekainaren 1ean) ondorengo astelehenean, PSko kide Frédérique Espacnac senatariak Senatuan emendakina aurkeztu zuen. Horren ondorioz, Frantziako Senatuak “Antolamendu eta kooperazio poloa” desmartxa onartu du Ipar Euskal Herriarentzat.

Espacnac-en jokamoldeak Lurralde Elkargoaren alde ari diren sektoreak eta eragileak inarrosi ditu.

Colette Capdeviellek sinpatiaz hartu gintuen, kuraiatsu. Amiñi bat kezkatuta antzeman genuen. Ez zuen barnean zeraman ezinegona agertu nahi.

Hona elkarrizketaren pasarte zenbait:

Ez dut ulertu [Frédérique Espacnacek] emendakina jartzea eta aldi berean manifestazioan egotea. Nire ohorea eta engaiamendu politikoa zalantzan dago, ez nuen uste hori egun horietan gerta zitekeenik. Gertatuak gaitzitu nau. Demagun, ni behartua izan banintz emendakin hori aurkeztera, prentsaurrekoa ostiralean emango nuen, manifestazio egunaren aurretik. Horrela ulertuko nuke, nolabait. (…) Nik kontuan hartu dut aritzeko manera hori, baita Senatuak emendakina jaso duen manera ere. Hala ere, hau ere esan behar dut, Espagcnacek bere jokabidea azaltzeko eman duen prentsaurrekora gonbidatu nau. Ezin izan dut joan laborariekin hitzordua nuelako.

Azken pasarte honi buruzko nire aburua:
Espagnac, Sylviane Alaux diputatua eta Nicole Péry diputatu ohiarekin batera azaldu zen prentsaren aitzinean. Ene irudiko, Capdeviellek alderdikideekiko diferentziak leundu nahi zituen hitz horiekin. Ene aburuz –errepikatzen dut– egoera eta euren arteko harreman “ona” balitz, Capdeviellek laborariekin zuen hitzordua gibelatuko zuen.

Hitzak ontsa neurtuz mintzo zitzaigun diputatu sozialista. Solasaldia amaituta, konfiantza hartu ondoren, Espagnacen jarrerak sortu dion samintasuna adierazi zigun: “Une latza eta mingotsa bizi dut”.  

Horiek eta gehiago adierazi zizkidan amaieran. Ez barnean daramatzan guztiak, bistan da. Off the record ziren.

Geroak erranen du, baina uneon bederen, Lurralde Elkargoaren desmartxari dagokionean, Espagnac eta Alaux-en jarrerak eta Capdeviellenak ez datoz bat. Politikan aritzeko manerak ere ez. Heldu den astean ARGItAratuko dugun elkarrizketan izanen dituzu irakurgai.

Ordura bitarte, hona Capdeviellen printza zenbait:

 – “Neronek ez dakit zehazki zer den Poloa, ez dut uste guretzat ezer berezia denik”.

– “Bakoitzak bere lurralde proiektuen arabera antolatu behar du”.

– “Pays egiturak ezagutua zuen lurraldea. Ezagutza instituzionala eskatu dugu orain”.

– “Frantzia errepublika gero eta zaharkituagoa dago”.

– “Frantziako demokrazia higatuz eta ahulduz doa”.

– “Uste baino kontserbadore gehiago dago Frantzian”.

Azken hiru lerroak, Ezkontza Denentzat legearen aurkako manifestazioaren karietara erranak.

Hendaiako Futbol 7 Txapelketa, Ondarraitzen

Hendaian barrena segitzen dut. Bertako plaza, etorbide, kale eta karrika izenek tematurik. Tokiko hirigunearen (kaskoaren) magalera geratu nintzen maiatzean, Gaztelu Zahar plazan. Hendaiako herribilduaren (bourg-a, azoka-gunea, hiribarnea…) ezaugarriek askorako eman dezakete: Errepublikako plaza, Herriko Etxea, Askatasunaren karrika… Galderak tanpez nagusitu zaizkit ordea: noren errepublika? Zein herriren etxe? Noren askatasuna? (Paroles).

Iraganeko hamaika ezaugarrik osatzen dute herri baten hiribildua. Etorkizunean nola-halako taxua eman ahalko diegu jakin-min horiei, nolabaiteko erantzun edo argipenik geure buruari. Ene eleok, egunen batean, Errepublikaren, Herriaren eta Askatasun hitzei zentzuren bat emanen dioten esperantza gorde dut maiatz euritsuan. Ekainean ekiak bestelako eleak ernatuko dituen esperantzan. Araiz! (Paroles).

Iragan urruneko arrastoetan baino iragan hurbilean bizitakoak dabilzkit buruan (kaskoan) orain. Ekain honetako lehen ebiakoitzean, Bidasoaz iparraldera bizitako bi gertakarien oihartzunak.

Lehena Hendaian: Futbol 7 Txapelketa. Ondarraitz estadioko zelaietan jokatua. Euskal iheslari eta preso politikoen aldeko hamargarrena. Hamaika bide eta bilakabide hartu duen txapelketa: hamaika futbol talde, Euskal Herriko hamaika tokitik jinak, hamaika polizia kontrol iraganda. Santiago zubian izan ohi dute azken kontrola: ¡Santiago y cierra, España! han San Jacques et ouvre la France hemen. Bidartean. Zein izen hartuko luke zubiak, herri honek Errepublika eta Askatasuna irabaziko balitu? Bidasoko Bidartea. Araiz! (Paroles).

Bigarrena Baionan: Euskal Herriari ezagutza aitortuko dion marko juridiko-politikoaren aldeko manifestazioa. Hamaikagarrenez. Batera plataformak eta tokiko hautetsiek deiadar ozena berretsi dute Lurralde Elkargoaren bidean. Parisek menderik mende Euskal Herria (Pays Basque) izan denari Pays izendapena aitortzen diola diosku orain. Euskal Herria onartu gabe, XXI. mendean Pays garela aitortu ere.

Parisera eta Madrilera begira segitzen dugu euskaldunok, bidez bide, bide nabarretan, bidartetan. Iraganean preso erori direnen askatasunaren xerka deiadarrez. Honantz eta harantz, herribilduaren peskizan. Baionaren eta Hendaiaren bitarte, Bidarte. Herria, bide artean. Bidartetan atzeman ahalko dugu geure izanaren ezagutzaren norantz eta bermea. Araiz!

Polita dituzu Bidasoa nahiz Ondarraitz, polita ere Bidarte. Neronek askatasun aire antzematen diet (h)ondarretako h(a)itzari, baita Bidasoa Bidarteko zubiari. Eta zuk? (Galderak. Paroles).

Lurrralde Elkargoaren aldeko manifestazioan. Baionako Herriko Etxearen aitzinean, ekainaren 1ean.

Lurralde Elkargoaren aldeko manifestazioan (Baionan, ekainaren 1ean) egonezina sumatu zen hastapenetik: “Jendea ez da usaian bezala heldu”. Bati galdetu besteri galdetu, baikortasun aire bat antzeman zitekeen alabaina.

Manifestazioaren biharamunean galdera bat jalgi zen: zein izan da ohi baino jende gutxiago bildu izanaren arrazoia? Datu ofizialaren arabera bildu ginen 6.000 lagun beharrean, ohiko 10.000 lagun izan bagina, ez litzateke horrelako galderarik jalgiko.

Egonezinak galdera, ihardespen eta burutapen zenbait iradoki zizkidan:

– Deialdia inoiz baino eragile politiko gehiagok egina zen, gizartearen sektore guztiak zeuden inplikatuak. Alta, beharbada, horregatik berarengatik, orain arte eginak izan diren helburu bereko manifestazioen antolaketa ez da beti bezala bururatu. Tokian tokiko herri elkarteen inplikazioa ez da aski barneratu izan. Eragile politikoen zeregin soila bailitzan agertu da ekitaldia. Argazkiak eite instituzionalegia ote zeukan, naski.

– Iparraldeko instituzioaren aldeko borroka, politikagintzaren mirail bihurtu da hegoaldekoen begietara. Azkenaldion, abertzaleek politika egiteko mirail gisara aipatzen dute; ezker abertzalekoek bereziki. Alta, ezker abertzalekoek –guztiek– beren burua eroso ikusten al dute frantses banderola paparrean daramaten politikarien ondoan?

– Euskal preso politikoen aldeko manifestazioa herritarrak hunkitzen dituen deiadarra da. Gai bakarra. Estatuek presoen eskubideak bete ditzaten egiten da aldarri, legearen araberako espetxe politika ezartzeko aldarrikatu ohi da. Gisa berean, AHT-ren aurkako edo euskararen aldeko deialdiek bestelako erakarpena daukate. Hots, oraingoan, deialdiak edota deiaren zioak ez du aski zirrararik eragin populuaren baitakoan. Bestalde, Hegoaldeko jende multzo zabala heldu ohi da. Manifestazio honek tokiko jendea bildu zuen.

Horiek horrela, manifestazioaren ondoren beste egonezin bat ere zabaldu da. PSko senatari Frédérique Espagnac-ek sortu du nahigabea. Lurralde Elkargoaren sustatzaile honek Senatuan emendakin bat aurkeztu du bere kasa. “Antolamendu eta kooperazio polo” egitura galdetzen dio Gobernuari Iparralderako. Estatuaren Deszentralizazio ministro Marylise Lebranchuk adostasuna ekarri(ko) bide dio Espagnac-en asmoari.

Manuel Valls Barne ministroaren oniritzia baino ez zaio falta proposamenari. Boterearen ahalmena mugagabea da. Inongo politikaren miraila zartatzeko ahalmen infinitua du Estatuak. Aro politiko berria heldu omen da gurera. Edo zaharrak berri ote Euskal Herrian?

Filipe Bidart (IK-ko kide ohia).

Colette Capdevielle (PSko diputatua  Parisko Asanblea Nazionalean).

Pepela Mirande (Zuberoako kontseilari nagusia, Modem-eko kidea, zentrista)

Jean-Michel Galant (Garazi-Baigorriko Herri Kontseiluko presidentea).

Zumaiako Alondigan egin zen hitzaldi publikoa. Argazkia, Axier Lopez

LOMCE (Hezkuntza Kalitatea Hobetzeko Lege Organikoa) edota Wert erreforma delakoa hizpide hartu dugu ARGIAn, berriz ere. Heldu den astean ARGItAratuko dugu artikulua.

Eusko Legebiltzarreko lau alderdi nagusiak gonbidatu ditugu mahai-ingurura, alabaina, PPren aldetiko ezetza jaso dugu.
EAJko Jone Berriozabal, EH Bilduko Juanjo Agirrezabala eta PSE-EEko Juanma Aramendi izan ditugu hizlariak.

Hemen duzu entzungai solasaldi osoa. Amaiera aldean, solaskideei egindako galdera/erantzuna ekarri dizut. Gogoetatzeko baliagarria zaizulakoan.

– Bake eta normalizazio prozesua dela eta, orain LOMCE dela eta, euskal PP delakoa ez ote dago urduri Madrilgo PPk hartu duen jarrera eta bidearengatik? Euskal PP ez al dago Estatuko PPk harrapatua, nolabait? Eusko Legebiltzarrean ez da halakorik sentitzen?

Jone Berriozabal: Nik ez dut sentitzen ez urduritasunik, ez gurekiko hurbiltasunik. Iñaki Oyarzabalek LOMCE egitasmo zoragarria dela adierazi du Eusko Legebiltzarrean, lege berriaren emaitzak bikainak izango direla denontzat, esan du. Euskal PPren aldetik ez dut sentitzen gaiaren inguruan kezkarik ere, euskarari dagozkion kontuetan erdibideko puntu bat aurkitzea zaila baita. Dena dela ere, euskal hezkuntza sistemaren gaiaz gain, PPri Gernikako Estatutuaren defendatzaile sutsua dela entzun diogu behin baino gehiagotan. Bada, une honetan Estatutuaren urraketa aurkeztu zaigu Espainiako Gobernuaren aldetik. LOMCEk eragin zuzena izango du hezkuntzan, hizkuntzan, baita bizikidetzan ere. Nola ez ote du euskal PPk ezer esaten Madriletik planteatzen ari zaigun politikaren aurrean?

Juanjo Agirrezabala: Ezin da inolaz espero euskal PP Madrilgo PPrengandik aldenduko denik. Oyarzabalek esan duenez, LOMCEk “euskal egoera linguistikoa errespetatzen du, familien aukera linguistikoaren aukeraketa bermatzen du”. “Emaitza onak eta abar” ekarriko omen ditu dio PPk. Euskal PPrekin ezin da ere kontatu, ez diolako begiratzen herri honek duen nahiari. Entzungor egiten dio hezkuntza komunitate, sindikatu eta gizarte eragile sozialengandik datorren eskaerari. Hitz batez, Madriletik datorrena defendatzen du. Oso da kuriosoa entzungor egitea. Besterik ez bada, ez esatea, hemengo eskolaren errealitatea eta Estatukoarena ezberdinak direla. Emaitzak eta datuak hor daude, ezagutzen dituzte, euskal PPk errealitateari bizkar emanda segitu nahi du.

Jone Berriozabal: Wert ministroak berak aitortu izan du euskal hezkuntzako datuek ez dutela zer ikusirik Espainiakoekin, esportatzeko eredugarriak izan daitezkeela. Hortaz…

Juanma Aramendi: Niri zaila egiten zait euskal PPkoek zer egin lezaketen pentsatzea [ironikoki ari da], Aznarrek bueltatuko ote den esan baitu berriki. Hori, bromaz esanda. Serio esanda: nik kezkaz hartu ditut PPk eman dituen pausoak. Eta ez orain. Aspaldi da, Zapateroren Gobernuko hezkuntza ministro Gabilondok kontsentsuaren aldeko saiakera egin zuela [Mari Dolores de] Cospedal anderearekin. Cospedalek ez zuen guztiz onartu egitasmo hura, baina adostasuna, nolabait, erdi bideratuta zegoenean PPk kontsentsu posible hura hankaz gora ipini zuen, hauteskundeak zetozelako, nonbait, akordio posible batek emaitza elektoraleetan eragin zezakeelako. Beraz, oso egoera larrian gaude PPrekin kontsentsua lortzeko. Kezkagarria da. Hurrengo urteetan egin beharreko bidea ez da leuna izango hezkuntza sisteman. Hezkuntza komunitatearen mobilizazioak hor daude, Estatuko Hezkuntza Kontseiluak berak atzera bota du LOMCE proiektua nolabait. Indar kontserbadoreek gaina hartu dute PPren baitan, eta nekeza egiten zait bestelako irteerarik ikustea euskal PPren aldetik.

Horiek horrela, mahai-ingurua jaso eta laburtzen duen artikuluari lerro-buru hau  ipini diogu:

 Oposizioaren kontsentsua edo
planto egiteko modua ezbaian

PS: Irakurle hori, euskal hezkuntzaren egoeraren juzkua  –eta egoera politikoari juzkua orobat– ateratzeko zure txanda da orain.

Neronen juzkua, zera… Oposizioaren zera… Oposizioa zertu ez den bitartean, PP gotortua.

Kasik (PPko) Francoren kontra hobeto zertzen genuen. Oposizioa, zera, ezko, trinkotzen eta izeki ez den argizaria.

Itxaro Borda, Maddi Oihenart eta Jeremy Garat-en artean, Jean-Pierre Artola-ren begietan

Hendaiako Mediatekan, maiatzaren 18an, Literaturaren menturan taldearekin (Akelarre elkartea) mintzatu zen Itxaro Borda, bere poesiaren karietara. Eta segidan jende multzo baten aitzinean hamazazpi poema errezitatu zituen Maddi Oihenart kantariak eta Jeremy Garat musikariak lagundurik. Itxaroren beraren poemen hitzez beste lau kantu emanik, osatu zuten ekitaldia.

Medearen iratzartzea eta beste poemak

Itxaro Borda idazlearen obra literarioa erreferentziala da Iparraldea ezagutzeko. Hiru hamarkada joan dira Basilika plazaratu zuenetik. Tokiko gizartearen zutabeak inarrosi zituen nobela harekin. Nobelagile oparoa bilakatu da harrez gero. Amaia Ezpeldoi pertsonaia ezaguna da euskal nobelagintzan, Boga boga nobelan (Susa) berriki berragertua.
Borda, poeta gisa, Bizitza nola badoan liburuarekin jalgi zen plazara. Halaber, 30 urtera, Medearen iratzartzea eta beste poemak (Maiatz) liburuan bere poesiaren antologia bildu du. Eta gutxi bailitzan, antologiako poema horiek nahiz bestelakoek Poesiaren (hitz)ordua poesia-musika-emanaldia apailatzera animatu dute.
Bere poesia lirikotasunaren irudiz abiatu zuen poetak ekitaldia, Gogoan poema oroituz, bizitza nola badoan iradokiz: Begiratzen dut gogoan/ memoriaren gozoan / arin doan haize ona,/ogien uhain horia/ zeru urdinen sakona eta larrosen loria.
   Itxarok Oragarre herria gazterik utziz gero, Zuberoan, Lapurdin nahiz munduan gaindi bide luze egin du. Medearen iratzartzeaz gatibaturik, bere iratzartzea xerkatu zuen luzaz. Andreak bidelagun, Louise Bougeois ekarri zuen errezitaldira. Zakur (Dog’s life) bizitza da Itxarorena: Xanpa egin nezake, dei mutu isila/ Munduari luzatuz, odola hain bare/ Nork inarrosiko du ene bihotz hila?
Sorterria eta familia gogoan, Otsozelaiko harpean ehortz dezaten nahi du poetak. Alta, bizirik ehortzea nahi du, hil aitzin, tribal soinuz (Tribal Song) lagundurik.
Itxarok muga anitz zeharkatu ditu, mitologia zaharren bideetan eraikitako hormak deuseztatu ditu, eta bidenabar, Blues again poemaren melodiaz, haurrak esportatu dituen herri bateko alaba dela gogoratu digu. Umezurtz agertu zaigu, eta Lasturko Milia heroinari birbisita (Milia Lastur revisited) egin ondotik aitzina joan badoa, desertuetan (Desertuak) ibiliz, esperatzen ohituta eta desesperatzen zailduta.
Goldea poeman (K.rentzat eskainia) agertutako espirituaz goldatu ditu basamortuak, eta Credo baten bitartez, bere poesia basamortuan oihu bat baino ez dela erran ere: poesia a-soziala dela berea. Segidan, Anselm Kieferen margo irudiak, basamortuaren (Wüeste) irudiak, eskaini dizkio Evryko Shifari, baita entzuleei ere.
Parisetik Madrilera bide egin eta Llorando eskaini digu. “Ez duzu Madrile ikusi…” erran digu. Luisa Villalta poeta galiziarrari eskainia: Madrilgo 2004ko martxoaren 11ko atentatuak Nunca Mais deiadarrez, Gernika bat gehiago legez ekarri digu Madril. Poemak armonia edota sesioa sorrarazi digu Literaturaren menturan taldeko kideoi. H-rik gabeko armonia.
Bartzelonako adiskideei eskainitako Be my woman eta Eixample poemaren bitartez poeta eta andrea, nor den nor, azaltzen entseatu da Itxaro Borda. Goenkale telesailaren mundua ere berea dela erranez, andreak laket dituela gogoratuz; Dublinen edota  Elantxoben dabilela:“Larderiatu naute eta burua apaldu dut. Isildu arazi naute eta mihia irentsi dut (…). Sekula ez dute ordea, alde batekoek zein bestekoek, ene barne kalipua itzali ahal izan”.

I wish you were here (Zu hemen ez egotea arrangura dut) izan dira Itxaroren hondarreko hitzak.

Maddi Oihenart eta Jeremy Garat zuberotar musikari-kantarien ekarpena entzun gabe ezin duzu gozatu arestian idatzitakoaz. Nago gainera, hirukoteak emanaldi gehiago eginez gero saioak irabaziko duela harmonian. H-dun harmonian alegia. Horra irakurle, Itxaro Bordaren poesiaren entzule nahi izatera, eraman zure herrira eta, naski, poesiaren eta musikaren bertuteen batasun harmoniatsua zeureganatuko duzu.

Araiz eta agian! Gure ekialdekoen gisan!

Izan ARGIAko bazkide: Astekariko harpidedun edo webgunearen laguntzaile.

Jean-Michel Galant laboraria eta politikaria, Dani Blancoren begiradan

Jean-Michel Galant egindako elkarrizketa heldu den astean izanen duzu irakurgai ARGIAn. Euskal Lurralde Elkargoaz eta Herri Elkargoaz mintzatu gara bereziki.

Laboraria da. ABko eta ELBko kidea. Azkarateko auzapeza, eta Garazi-Baigorriko Herri Elkargoaren presidentea. Kontseilari nagusia izana da ere Paueko Kontseilu Nagusian.
Alabaina, duela 30 urte, informazio eremuan jardun zuen. Herriz herri astekariaren kudeatzailea eta kazetaria izan zen. Horixe gogoratu diogu solasaldian.

Hona, elkarrizketako pasarte bi:

Atzoko eta egungo informazio moldeei buruzko ikuspegia:

Herriz herri aldizkaria astean behin agertzen zen bost kantonamenduetan. Egun ez dut haren antzeko astekari bat egiterik posible ikusten. Garai hartan, astekari baten bitartez helarazten eta trukatzen genuen informazioa.

Lehen, beharbada, informazioa tipiagoa, mugatuagoa edota zerratuagoa zen, baina pentsamendua zuzenagoa zen, argiagoa, gogoetatzen zen. Gaur informazio sobera dago.

Komunikazioa oso zaila bilakatu da, nahiz eta sekulan izan ez diren tresnak baditugun, gero eta gaizkiago komunikatzen da. Ni gaur egun pixka bat galdua naiz. Internetek gauza onak ditu, ados, baina, nola eta zerekin egiten du bat Internetek, zein ideien inguruan? Aitzina egin beharrean, nork baino nork fiteago, informazioaren puska batzuk bakarrik helarazten dira, eta jendeak pentsaketa ahazten du. Horrek arranguratzen nau biziki. Interneten bidezko informazioa kontrola ezina da. Baditu gauzak onak, baina…

Hollandek eta alderdi sozialistak botere hartu ondoren:

Ez da deusetan sinesterik. Ez da bakarrik sozialistengan, jendeak ez du sinesten politikan oro har. Jendeak ez du politika segitu nahi edonor izanik ere boterean, ez baitakigu funtsean haien egitasmo politikoak zertan bilakatuko diren.

Ezkerrak ez du aldaketa handirik ekarri jendearen eguneroko bizitzan. Ene esperantza handiagoa zen. Asmo onak zituen, partekatzen nituen zenbait, baina praktikan ez dut ikusten aldaketa ekarri duenik. Krisiak ez du lagundu, baina horrek ez du estakurua izan behar.

Halaber, arranguratua naiz Lurralde Elkargoaren eskaera ez baitoa aitzina. Euskara ez delako ezagutua. Parisek ez gaitu entzun nahi.

Ene oharra:

Jean-Michel Galanten mezu ez da baikorra –ez da bere hobena, bistan da–, alabaina, bederen, aro berriaren argazki erreala bada.

PS: Argazkiko bere begirada ere ez da baikorra. Paperezko bertsioan begirada alaiagoa, eta mezua baikorragoa naski, kausituko dituzu haatik.

 Izan ARGIAko bazkide: Astekariko harpidedun edo webgunearen laguntzaile.

Allée des anciens combattants/Gudari ohien bidea (Hendaian)

Hiribideetan eta herri karriketako paretetan ageri da giza historia. Joan diren gizaldietako gertakarien agerbideak irakurgai ditugu berauetan. Historiaren gorabeherak toki izenen –eta izen-abizenen– gibelean daude. Funtsezkoa da historia ezagutzea. Erran nahi baita, ongi arakatzea. Haatik, memoria historikoa ongi ezagutzea ez da aski memoria kolektiboa eraikitzeko.

Memoria, oroitzeko gaitasuna bezala ulertu behar da. Memoria ulertzeko berau lantzea komeni zaigu. Memoria kolektiboa memoria historikoaren gainean eraikitzen dugu. Hitzak ez dituzu neutroak, ordea. Hitz bakoitzak berezko adiera dauka. Historia ongi adierazi beharra dago, memoria kolektiboa ongi taxutuko badugu.

Hara, saiakera eite hartu dute sarrerako hitz horiek. Leiho honetara ekarri ohi ditudan hitzak sinpleagoak izaten dira, ene ustez. Karrikaz karrika nabilela izan ohi ditudan burutapenak jasotzen dituzu zuk, irakurle bidaide hori.

Pellot biribilean geratu nintzen apirilean. Pellot kortsarioari Euskal Azeria deitu omen zioten. Frantziako Itsas Armadako ontzi-mutila izatetik komandante izatera heldu omen zen. Napoleonen armadan sartzeari uko egin zion pirata, hara. Halaxe oroitua da, bederen. Euskal erresistentziako partaidea izan ote zen? Naski!

Alta, badago izen bereko beste Pellot bat, pirataren osaba zena. Auzapeza bata, kortsarioa bestea. Biak ala biak –Etienne edota Ixtebe– izen bera, baina ezin bera izan. Hendaiarrak izaki, biak nahasita ageri dira herriko agerbideetan. Horra hor nahasmena.

Charles de Gaulle hiribidera heldu naiz, Bidasoaren ibiraino. Maiatzak zortzigarren eguna bete du gaur. Ba al duzu gogoan, 1945eko maiatzaren 8a? 8 mai 1945 delakoa. Zer da baina, Maiatzaren 8a mundu historian? Hauxe: tropa aliatuek Alemaniako armada garaitu, eta II. Mundu Gerra amaitutzat eman zen Europan.

Txingudi badiaren zilarra ezin ederragoa ageri da nagoen tokitik. Omen, herriko gaztelu zaharra zegoen hondakinen gainean nago. Neronek gazteluaren arrastorik ez dut ezagutu. Izen bereko Pilota plaza bai. Frontisean Gaztelu Zahar 1914 ageri. I. Mundu Gerra hasi zen urtea gogoratzekoa.

Gerretako biktimen gorazarreko monumentuan nago: Morts pour la patrie ageri da. Allée des anciens combattants irakurri dut, baita euskaraz irakurri ere: Gudari ohien bidea (sic).

Berriki, Anjel Figueroa eta Xabier Lopez Peña euskal preso hil berrien omenez pintadak agertu dira Hendaiako karriketan. Gudariak zioten pintadek. Gudari ohiak hauek ere. Memoria kolektiboa gauzatzerik ba ote?

 Izan ARGIAko bazkide: Astekariko harpidedun edo webgunearen laguntzaile.

Rafaela Romero Dani Blancoren begietan, Gipuzkoako Juntetxeetako sarreran

PSE-EEko Rafaela Romero abokatua da. Arrasatearra. Gipuzkoako Batzar Nagusietako presidente ohia. 1995etik dihardu Junteetxetan, talde sozialistako bozeramailea da egun. Laugarren legealdia du oraingoa.

Luze eta zabal jardun dugu Rafaela Romerorekin. Emakumeari buruz, etxe-gabetzeari buruzko legeaz, fiskaltasunaz, hondakinen bilketa sistemaz, bake eta normalizazioaz…

Datorren astean ARGItAratuko dugun elkarrizketaren zati batzuk dituzu jarraian, aurrerapen modura. Pasarte asko paperezko bertsiotik kanpo geratu dira, horietako batzuk ere aldatu ditugu hona:

Bakeaz eta bizikidetasunaz

– Juntetxeetako presidentea nintzela ezker abertzaleari behin eta berriz eskatzen nion gu laguntzeko. Gure egoera larria ulertzeko eta onartzeko. Ez nien eskatzen terrorismoa kondenatzeko eskaera penal legez, giza eskaera gisa baizik. Batasunaren munduak onartu behar du, berak ere lagundu zuela gu ez onartuak izaten eta gizartetik kanpo uzten.

– Liderren eta proiektuen faltan gaude, konpromisoa eta esperantza ematen dituzten indarren eta ekimenen eskas. Jesus Egiguren gelditzeko etorri zen politikara, liderra da, historia egingo du. Maitasun anitzak jaso ditu jendartean, eskola sortu du, Arnaldo Otegik bezala. Une batez belaunaldi berrien alde egitea erabaki zuten, modu emankorrez. Beren akatsekin, jakina, inor ez baita perfektua.

– Arnaldo Otegi ez dut ezagutzen. Kartzelara joan naiz bera bisitatzera, Jesusen bitartez. Otegik badu bere iragana, nik ez dut justifikatuko. Hala ere, ezker abertzalean bera da gehien egin duena gauden egoeran egoteko. 2003an Egigurenekin eseri zen eta odoluste hura geratzeko konpromisoa hartu zuen.

– ETAk jakin behar du ezin duela politika tutelatu, ez Euskal Herriaren ez gizartearen, ezta ezker abertzalearen izenean ere. Egin dezakeena da bere desegitea errazteko neurriak hartzea, bake eszenatokia egonkortzeko urratsak ematea. Espainiako Gobernuak, berriz, biktimen memoria egokiro bideratzeko bestelako jarrera hartu behar du, eta espetxe politikan ere aldaketak eta aurrerapausoak eman behar ditu.

– Jakina da, ezker abertzalearen kide batzuek lan egin dute egungo eszenatokira iristeko, biolentzia eteteko –Arnaldo Otegi horien artean–, eta ordainetan kartzela zigorra ezarri diete. Ezker abertzaleak ETAk armak entregatzea nahi du, ETA desegitea, noski. Gatazken ebazpenean adituek diotenez, desarmea egiaztatzeko, armak nola entregatzen diren eta erakundea nola desegiten den bi aldeak mahai baten inguruan eseri behar dira. Alegia, ETAk esan behar du nire burua desegiten dut publikoki, bestela ezin da aurrera egin.
Nik ez dut frogarik noski, baina, omen, ETA prest egon da armak entregatzeko, bere burua desegiten duela adierazteko, baina, omen, PP, eta Espainiako Gobernua ez dira eseri armak hartzeko. Ez dute eseri nahi izan.

 Izan ARGIAko bazkide: Astekariko harpidedun edo webgunearen laguntzaile.

Hendaiako bas-quartierren dago Pellot biribila, Belzenia inguruan. Argazkia, iragan mendekoa, naski.

Aizpurdi karrikatik Beheko auzora arribatu nintzen martxoan. Beheko auzoa deiturik, inork gutxik daki non nabilen. Euskaldunok ere Bas-quartier deitu ohi dugu eta. Auzo zahar honetan, Arrizabaleta omen zeritzan alderdi honetan, erdarak dira nagusi, frantsesa zein gaztelania. Alta, auzoak baditu ukan bere-berezko ezaugarriak.

Pellot biribilean gaude. Biribila edo Biribilgune erranik ere, hitza arraro samarra zaigu. Euskaldunok, Hendaian ere, Errotonda esaten baitiogu Rond-point delakoari. Pellot biribila, Pellot karrika erdian dago, non bestela? Izan ere, hiri bideetako errotondak ez ote dira bada gure munduaren epizentroa? Metropolietako ibiltari motordunak bilakatu gara, errotondatik errotondara mugitzen garen automatak.

Berezitasunak berezitasun, Pellot biribilean amaitzen den karriketako bat Rue des fermés deritza. Euskaraz: Baserrietako karrika. Kontraesanak ezagutzen ditut, eta horixe ere mundiala! Xabier Amurizaren Kalera noa ihesi kantua gogoratzen zait! Iraganaren eta orainaren arteko uztartze bitxia Baserrietako karrika delakoa. Marijo Okindegia duzu alderdi horretan, eta horren parean baratze bat, polit antzean landua; Hendaiaren eta munduaren epizentroan, iraganaren lekuko eta baserritarren gorazarre. Hendaiarrok ere karrika eta baserria bertatik bertara ditugu!

Txingudi badiara doan Pellot karrikan aitzina egin eta Belzenia pilotalekua dugu. Belzenia izenak adierazten duenez, alderdia “beltzen etxea” izan zen behiala. Kanpotar edo arrotzentzat “egokitutako” txokoa. Belzenia inguruan itsas portua zegokeen behiala. Herri muinoaren bestaldean beste portu bat ere bazegoen. Portu karrika horren lekuko. Portuak portu, karrikak karrika, baserriak baserri, horra pasadizo bat:

1990eko urteetan, Euskal Herriko Bertsolarien Txapelketaren lehenbiziko kanporaketarik bat Hendaian izan zen; Belzenian. Bi auto heldu dira Pellot errotondara, bi autoetan datozenak bertsozaleak izaki. Lehena goitik dator, De Gaulle etorbidetik. Bigarrena berriz, Pellot karrikatik. Azken honen autoaren matrikulak 64 zenbakia du bereizgarri. Besteak: SS. Gazteak datoz honetan, ziztu bizian. Leihoak irekita dakartzate, burrunba izugarria entzuten da inguruan. Pellot karrikatik datorrenak du lehentasuna, alabaina (garai hartan errotondak eraikitzen hasiak ziren Hegoaldean) aurrenak bigarrenari aurrea hartu dio lotsagabeki. SS autoko gidari gaztea oihuka oldartu zaio 64 autoko gidariari: “Hi gabacho, noa ua? Ez al dek oaindik xeda-el-paso iten ikasi ala?!”.

 Izan ARGIAko bazkide: Astekariko harpidedun edo webgunearen laguntzaile.