Iratxe Urizar Sare haurra besoetan duela

Ni Iratxe Urizar naiz. Herri honetan jende askok bezala, aspalditik dut espetxearekin harremana, hurbileko lagunak bisitatzen oso gaztea nintzela hasi nintzelako. Azken urteetan, hala ere, nire harremana bestelakoa izan da, nire senarra, Paul Asensio, 18/98 auzian zigortutakoa eta Alacanten preso dago eta. Gure harremana, bera zigorra betetzen ari zela hasi genuen. Bikote harremana kartzelan eramatea biok zer zen jakinda eta hasierako beldurrak pasata, argi izan genuen elkarrekin egon nahi genuela. Hori orain lau bat urte izan zen. Oso ezberdina da lagun bat edo bikotea izatea kartzelan, zentzu batean zure bizitzaren parte bat kartzelan dago eta.

Beste bikote batzuk bezala, guraso izatea erabaki genuen. Esperientzia gogorra eta zoragarria izan da era berean. Gogorra, une askotan faltan botatzen duzulako zure bikotea, eta pena ematen dizulako bera hainbat une berezitan ez egoteak; emaginaren kontsultan umearen lehenengo bihotz taupadak entzutean, lehenengo ekografian, tripan emandako lehenengo ostikoan… eta eguneroko hainbat garrantzi gutxiko baina bereziak diren unetxoetan. Hori pasatu nuen arte garrantzirik ez zutela uste nituen hainbat momentutan.

Dudarik gabe une gogorrak egon izan dira eta badaude egun; bakardadean aurre egiten diogun proiektu komuna da gurea. Sare jaio zen egunean, goizean jaio bazen ere, eguerdiko deira arte haurraren aitak ez zuen jaiotzaren berri izan. Eguerdiko dei horiek markatzen digute eguna; goiza, deia eta arratsaldea. Ondoren, hilabetez egon ginen aita etxera noiz etorri zain. Zalantzarik gabe hau izan zen momenturik latzena, ezagutuko ziren une horren zain egotea, eta etxean egon zen bi ordu horietan ertzainez inguratuta egotea. Gure familiako albuma egun horretara mugatzen da, espetxean ez diote argazkirik ateratzen uzten eta.

Gure lehenengo bis a bisa, Zaballako espetxean zegoela, izan zen unerik bereziena. Kameraz inguratuta bazen ere, elkarrekin pasatzen genuen lehenengo une intimoa izan zen. Segituan eraman zuten Alacantera, eta orduan haurrarekin bidaiak hasi ziren. Ama gisa etengabeko kontraesan batean murgiltzen zara orduan, hainbeste orduko bidaia horren gorputz txikitxoari eginaraztea edota haurra ez eraman eta Euskal Herrian uztea, gu banatuz eta aita umea ikusi gabe egotea. Buruan duzu hori beti. Izan ere, egoera gogorra izan bada, euskal preso politikoen aurkako neurriengatik izan da, kasu honetan eta haur txiki batekin gehiago eragiten dizu; komunikazio guztiak kontrolatuta egoteak, eta batez ere, sakabanaketa politikak. Bidaiak neketsuak eta oso garestiak dira, asteburu osoa ematen dut joan etorrian. Preso dagoenarentzat gainera presio izugarria da, emaztea eta haur jaio berria errepidean dituela pentsatzen du, bidaia ondo joan den edo ez jakiteko aukerarik gabe. Gainera, neurriak gero eta estuagoak dira, ez da Euskal Herritik urrun egotea bakarrik, euren artean ere urruti mantentzen dituzte, kartzela barruan ere sakabanaketa aplikatuz.

Bestalde, esperientzia zoragarria izan da. Paulentzat zirraragarria izan da prozesu guztia; nire tripa nola handitzen zihoan ikusten joan da hilabetez hilabete, izena aukeratzeko barre eta eztabaidak… Berak urruntasunetik bizi izan badu ere esperientzia guztia, egia da horrelako esperientzia berezia espetxean bizi behar izateak intentsitate handiagoa ematen diela une guztiei. Elkarrekin pasatzen dugun momentu bakoitza, bai bisitan, bai telefono deietan, intentsitate osoz bizitzen dugu, hori da gure harremanean dugun komunikazio tartetxoa eta sentimendu guztiak momentu horietan kontzentratzen dira.

Haurdunaldi oso ona izan dut eta hori zalantza gabe abantaila bat izan da, hasierako nire beldurra zen haurdunaldi bukaerarako bisitak ezin egin izatea, eta ez zen horrela izan. Haurra jaio baino hamabost egun lehenago egon ginen aitarekin. Bitxikeria moduan kontatu dezaket bidaia horretan beste bi presoren neskalagunekin joan nintzela bisita egitera. Horietako bat erizaina izandakoa zen, eta badaezpada zilbor-hestea mozteko guraizeekin joan zen. Izan ere, gerta zitekeen zerbait zen! Benetan alde polita da nagusi guzti honetan, oso pozik bizi izan dugu bai haurdunaldia, bai haurraren jaiotza, baita bere lehenengo urtea ere.

Kartzela politika krudel honetan senide eta lagunen artean sortutako babes sarea oso indartsua da, zer esan esaterako Mirentxin-go gidariez eta haien umoreaz! Hori izan da bereziki haurdunaldian eta haurra izan nuenean gauzarik bereziena eta hunkigarriena. Une oro sentitu naiz guztiz babestua. Ni eta gizonaren familia eta lagunak hor egon dira makaltsu ikusi nautenean animatzeko eta behar nuenean laguntzeko, baina espetxean ezagutu ditudan Paulen kideen senideak eta neskalagunak ere hor egon dira. Bizipen gogorrak zituzten, eta hala ere, hor egon direla sentitu dut, beti galdetu didate laguntzarik behar nuen bisitetarako edo behar zenerako… Bikotea espetxean izan eta ama izan direnak eta umea nagusitzen ari zaienak indartsu ikusita, edo haurra bera espetxean izan eta hor daudenak ere kementsu ikusita, pribilegiatu bat naizela sentiarazten dut.

Sakabanaketa eta presoen aurkako salbuespen egoeraz jositako espetxe politika guzti honek eragiten duen guztiaren barruan pribilegiatu bat naiz. Izan ere, gizona maiatzean aterako da espetxetik eta horrek ezberdintasun garbia markatzen du egoerari aurre egiteko garaian, atzerako kontaketan sartuta gaude dagoeneko, eta kalean egon eta familia fase berria hasteko desiratzen!

Pili eta Izadi Villena

Ni Pili Villena naiz, nire semeak Izadi du izena, eta bikoterik gabe izan nuen. Ama izatea da bizitza osoan hartu dudan erabaki onena. Bizitza gozatzeko dela pentsatu izan dut beti, eta nahi eta ahal izan dudana egin dut momentu oro. Gaztea nintzenetik izan dut haur bat izateko grina, bikote bat izan nuen hamabost urtez, eta harreman hori amaitu zenean ere ideia bera nuen buruan. Nire desioa bikotearekin edo gabe ama izatea zen.

Urteak pasa ahala ideiak nire buruan jarraitzen zuen. Hasiera batean adopzioa izan zen nire lehen aukera. Baina arazo asko izan nituen lortzeko, eta bigarren aukerari heldu nion ‘in vitro’ bidezko ernalkuntzari. Horretan ere zailtasunak izan nituen. Saiakera asko egin nituen.

Hasieran, bost saiakera egin nituen, Logroñora (Espainia) joan nintzen anaia bisitatzera eta han beste saiakera bat egin nuen, baina ez nuen lortu. Sei hilabetez lasai egotea, eta gehiago ez saiatzea erabaki nuen. Oso sentibera nengoen ormona asko nituelako gorputzean, eta garbiketa bat egitea zen onena. Ondoren, berriro saiatu nintzen, ama izateko beharra nuelako. Beste bi saiakera egin nituen, eta azkenean lortu nuen.

Bitarte horretan amore ematea ere pasa zitzaidan burutik. Haurdun nengoela esan zidatenean ezin nuen sinetsi, izugarria izan zen. Bi haur nituen barruan, bikiak. Baina medikuarengana lehenengo aldiz joan nintzenean abortu bat eragin zidaten eta haur bat galdu nuen. Horregatik, ordura arteko guztia Quironen egin banuen ere, haurdunaldia Osakidetzak eta Quironek kontrolatu zuten, bietara joaten nintzen, umea galtzeko beldurrez.
Badakit jendeari gogorra irudituko zaiola haurra bakarrik izatea, prozesu hori guztia bakarrik pasa eta haurra bakarrik heztea. Baina ez naiz inoiz bakarrik sentitu. Izadi jaio zenean lagun batekin egon nintzen, beraz, erditzean ere babestuta nengoen. Beso artean jarri zidatenean negarra besterik ez nuen egiten. Beti izan dut jendea alboan, maite izan naute, eta Izadi maite izan dute.

Izadiren aitona beretzat bere aita da, harekin bizi da eta. Galdetu izan dit zergatik ez duen gainontzeko haurrek bezala aita, baina behin soilik izan zen, bere adinera egokituta azaldu nion guztia, eta lasai geratu zen. Haurrak lau urte ditu eta zoriontsu da. Bikotea ez izatea traba bat izan daiteke haurrak beti zurekin egon behar duelako, ezin duzulako beste pertsona batekin kontatu haurraren kargu egiteko. Baina nik lagun eta senideen babesa dut eta horrela oso ondo nago.

Gurasoen etxera itzuli nintzen bikotearekin harremana hautsi zenean. Nire asmoen berri eman nien eta hasieran ez zuten ulertu. Helduak dira eta urte askotan ikusi naute harreman batean haurrik izan gabe, espero ez zuten zerbait izan zen. Baina, azkenean ulertu zuten. Eta haien babesarekin errazagoa da dena.

Jendeak urte hauetan erakutsi didana ez dut inoiz ahaztuko. Emakume heldu baten etxean egiten nuen lan garai hartan, emakumea bikotekiderik gabea zen. Haur bat izan nahi nuela esan nion, eta egun batean etxera heltzean nire izena zuen gutun-azal bat zegoen mahai gainean. Medikuarenera joan eta ernaltzeko dirua zen. Berak egin ahal izan ez zuena nik egitea nahi zuen. Hori bizitza osoan eskertuko diot.

Bikoterik gabeko ama izateagatik ematen didaten diru laguntzarekin egiten dut aurrera. Orain Izadi zaintzea da nire lehentasuna, diru gehiago behar dudanean hasiko naiz lanean. Gauden moduan oso ongi gaude, ez dugu gehiago behar.

Gaur egun gurasoekin bizi naiz, Izadi da haien poza, eta haurrarentzat ere babesa dira haiek. Ezin naiz ezertaz kexatu. Nire semearekin pasa nahi dut ahal bezainbeste denbora. Bera da nire bizitzako erdigune, eta berak egiten nau zoriontsu. Badakit bera ere zoriontsu dela, eta bere irribarreak ikustea bezalakorik ez dago. Horregatik, haurra izan nahi eta bikoterik ez duten emakumeak nik egin dudana egitera animatuko nituzke. Beldurrik ez izateko esango nieke, ama izatea gauza ederra delako.

Ekaitz Ibero donostiarra.

Ni Ekaitz Ibero naiz. 25 urte ditut eta autobus bat erre izana egotzita otsailaren 4an, beranduenez, kartzelara aurkezteko agindu didate. 2007ko urriaren 30ean atxilotu ninduen Espainiako Poliziak. Astebete lehenago jarraika nituela sentitu nuen, baina ez nion garrantzirik eman. Atxilotu aurreko gauean, aldiz, jarraika nituela ohartuta oso urduri iritsi nintzen etxera, senideek ere esan zidaten urduri nabaritzen nidutela.

Donostiako hainbat gazteri gertatu zitzaien bezala, urriaren 30eko goizeko ordu txikitan etorri ziren ni atxilotzera. Begiak ireki orduko poliziak pistolak eskuan zituztela nire gelan ikusi nituen, nire inguruan zeuden. Lau egun inkomunikatuta pasa nituen, oso gogorra izan zen. Torturatu egin ninduten eta une oro gutxiesten ninduten. Azkenean, galduta nengoen. Gero espetxeratu egin ninduten eta bertan ere beste bost egun inkomunikatuta pasa nituen, modulura eraman ninduten arte. Guztira bederatzi eguneko inkomunikazio aldia izan zen.

Hamazazpi hilabete pasa nituen kartzelan eta jende jatorra ezagutu nuen. Madrileko bi espetxetan egon nintzen. Hasieran, Valdemoron eta, ondoren, Alcala Mecon. Ondoren, amak minbizia zuenez baimen berezi bat eman zidaten etxera bisitan joateko. Hiru egunez etxean bis a bis moduko bat egin genuen.

Espetxean izan nuen amaren gaixotasunaren berri, eta hori oso gogorra izan zen. Kristaletik nabaritzen nuen ez zegoela ondo. Berez da gogorra gaixotasuna eta kartzelan are gehiago. Ez nekin zer egin. Oroitzen dut behin aitarekin telefonoz ari nintzela eta deiaren amaieran ama oso gaizki zegoela esan zidala. Aste horretan ez nuen inorrekin hitz egin nahi izan eta irakurtzen pasa nituen egunak, ezinegona sentitzen nuen.

Bi epaiketa izan ditut. Lehenengoa 2010eko ekainaren 28an hasi zen. Donostiako hainbat gazteri Segi erakundeko kide izatea egozten ziguten eta fiskalak seina urteko kartzela zigor eskaera egin zuen. Polizia etxean eta epailearen aurrean egindako deklarazioak zituzten gure aurka, besterik ez. Horrez gain, gure aurkako frogak gure etxebizitzetatik hartutako kamiseta, boleto eta zapiak ziren.

Epaiketa lotsagarria izan zen, gezur asko entzun genituen. Une batean epaileak gela hartatik irteteko aukera eman zidan oso urduri negoelako, torturatu ninduen gizonetako bat aurrean nuelako, deklaratzen eta gezurrak esaten.

Epaiketa Espainiako Auzitegi Nazionalean izan genuen eta auzitegi hark hamabosti seina urteko kartzela zigorra ezarri zigun. Ondoren, Auzitegi Gorenera jo genuen eta aurreko ebazpenak baliogabetu zituen. Orain, Gorenean otsailaren 13an aztertuko dute berriro epaia.

Bigarren epaiketa iaz izan nuen, urtarrilean. Donostian autobus bat erre izana leporatu zidaten. Hasieran epaitutako lau gazteentzat zortzina urteko kartzela zigorra eskatu zuen fiskalak. Eta, azkenean, besteak absolbitu egin zituen epaileak eta ni zigortu. Lau urte eta hiru hilabeteko kartzela zigorra ezarri zidan hark. Epaimahaieko epaile bat ebazpenaren aurka zegoenez boto partikularra egin zuen. Hartaz baliatuta Gorenera jo genuen baina hura aztertzea ukatu egin zuten. Beraz, lau urte eta hiru hilabeteko espetxe zigorra bete beharko dut.

Abuztutik nago atxilotze agindua jasotzeko zain. Hiru aldiz beste etxe batera joan dira agindua ematera, ez dut ulertzen. Eta azkenean joan den asteartean, hilaren 22a, jaso nuen agindua. Orduan adierazi zidaten paper hori jaso eta hamar egunera nire burua espetxean aurkeztu beharko nuela.

Ekaitz Ibero

Gaur urtarrilaren 28a da, astelehena. Datorren astelehenean, beranduenez, kartzelara aurkezteko agindu didate. Indartsu nago, zalantzarik gabe, motxila pisutxua da, baina, azken finean, bizitzako beste fase batera noa eta burua horretara egin behar dudala badakit. Euskalduna naiz eta euskaldunok badakigu zer dagoen, ezberdinak gara. Baina, egia da, egunak aurrea doazen heinean urduritzen ari naiz. Lau urte eta hiru hilabeteko kartzela zigorra dut betetzeko, eta Gorenaren ebazpenaren arabera, agian hamar urte bete beharko ditut barruan.

Baina jendeak animo asko eman dit. Kalean geratzen nau jendeak animoak eta besarkada bat emateko. Ezagutzen ez nauen jende asko ere nor naizen jakitean berehala etortzen zait babesa ematera. Mugikorrean lagun eta ezagunen mezuak jasotzen ditut, baita sare sozialetan ere. Egia esan, hunkigarria izan da; oso eskertuta nago, benetan. Herri bat atzean dugula sentitzen dut eta horrek indar handia eman dit. Adibidez, joan den urtarrilaren 19an, Donostian, Euskal gazteria libre eta legala lelopean egindako manifestazioan espetxeratzeko arriskuan gauden gazteok jendearen babesa eta berotasuna jaso genuen, eta horrek aurrera egiteko indarra eman zigun.

Luis Iriondo berak marraztutako “El Cristo de Gernika” irudiaren aurrean

Ni Luis Iriondo naiz. 89 urte ditut eta Gernikako bonbardaketa bizi izan nuen. Hamahiru urte nituen orduan. Ama, aita eta hiru anai arrebekin bizi nintzen familia umil batean, aitak ikaztegia zuen eta amak altzairu denda.

Gerraren berri hondartzan izan nuen lehen aldiz. Hori gertatu eta denbora gutxira jakin genuen Gernikatik hurbil zeuden herri batzuk bonbardatu zituztela, besteak beste, Durango. Horrek eragina izan zuen herritarrengan, berehala, badaezpada, babeslekuak eraikitzen hasi ziren. Denon ahotan zegoen. Apirilaren 25ean, esaterako, nire lagun Ciprik esan zidan bazuela babesleku bat bonbardaketa baterako prestatua, eta gertatzen bazen korrika hara joateko.

Hurrengo egunean bankura joan nintzen, eta bertan nengoela kanpai soinua entzun nuen. Hegazkinen abisua zen, gertu zeuden, agian gainean. Hala zen, herriaren gainean zeuden. Laster alde egin nuen bankuko langile batekin babesleku bila. Merkatua egiten zen gunea pasa bezain laster hasi ziren eztandak. Jendea korrika oroitzen dut, oihuka. Eraikitako gune haiek lur azpian zeuden,  eta horietako batean sartu ninduten, bultzaka. Sabai baxua zuen eta bero handia egiten zuen, horren ondorioz, minutu batzuen buruan arnasa hartzea ere kosta egiten zitzaigun. Makurtzeko esan zigun bertan zegoen gizon batek, behealdean oxigenoa hartzea errazagoa zelako, eta hala egin genuen. Cipri, nire laguna, oroitu nuen han egon nintzen denbora osoan; hegazkinak ikusten ariko zen aurreko egunean esan zidan txokoan, inbidia ematen zidan hori pentsatzeak. Hurrengo egunean eskolara joatean berak ikusitako guztia kontatzeko aukera izango zuelako nik ez bezala.

Eztandak amaitu zirenean kalera irten ginen, baina berehala hasi ziren berriro ere. Jendea korrika zebilen batetik bestera leku seguru baten bila. Gero eta gertuago entzuten zen bonben soinua. Eztanda bat entzun orduko haize beroak laztantzen gintuen. Errezatzeari ekin nion, baina hegazkinek alde egingo ez zela zirudien.

Amaitu eta kalera irten nintzenean beldurtu egin nintzen. Herri osoa sutan zegoen eta zerua hodei ilun batek estaltzen zuen. Ez nekien betiko amaitu ziren bonbardaketak ala ez, eta lasterka joan nintzen Lumoko errepidera. Gernika osoa sutan ikusi nuen bertatik. Cipriren txokora iritsi nintzen baina ez zidaten pasatzen utzi.

Etxeko guztiak aurkitu nituen denbora batera, eta aita gure etxea nola zegoen ikustera joan zen. Guztia suntsituta zegoen. Gernikatik alde egin genuen orduan, Bilbora eta ondoren Frantziara. Gure herrira itzuli ginenean jakin nuen Cipri nire laguna bonbardaketan hil zela.

Ezkerretik eskuinera: Asier Olano, Iñigo Alzelai, Ekhi Oñate, Antton Zabala, Txaber Zabaleta, Ekaitz Telleria, Jon Ezeiza, Aitzol Arrieta eta Egoitz Balerdi. Azpian Mikel Garcia.

Ni Aitzol Arrieta naiz. Hernaniko gazte auzipetu bat. Nire amesgaiztoa duela ia lau urte hasi zen. Zehazki, 2009ko martxoaren 31ko goizaldean. Egun hartan Hernani eta Urnietako zortzi gazte atxilotuak izan ginen. Bost egun inkomunikatuta eta torturapean pasa nituen, eta ondoren espetxera eraman ninduten. Bertan hamar hilabete pasa nituen eta 2010eko otsailaren 2an geratu nintzen aske, 40.000 euroko bermea ordainduta. Zortea izan nuen horretan, nire koadrilako bat nirekin batera espetxeratu zutelako, eta esperientzia garratz hori lagun batekin pasatzeak pittin bat lasaitzen duelako. Ondo joan zen espetxealdia.

Ingeniaritza ikasten ari nintzen garai hartan, baina espetxean ezin nuen jarraitu bertan UNED-eko ikasketak bakarrik egin daitezkeelako, eta gainera letretakoak direlako egin daitezkeen bakarrak. Beraz, hilabete haietan Zuzenbidea ikasten hasi nintzen. Irtetean ere nire kabuz horretan jarraitu nuen, ikasturtearen erdian itzuli nintzelako etxera. Ondoren, Ingeniaritzarekin jarraitu dut.

Kalera irten nintzen 2010ean, baina kontrol batekin jarraitu dut. Geroztik astero epaitegira joan behar izaten dut sinatzera, eta bi astean behin Ertzaintzaren polizia-etxera. Hemen egon arren buruan beti hori duzu beraz, helduta zaude. Espainiar estatutik irtetea debekatuta dut. Lau urte hauek horrelakoak izan dira.

Epaiketa irailean izan genuen. Dena oso mantso doa. Orain epaiaren zain nago. Gauza ezberdinekin eguna betetzen badut ez dut gehiegi pentsatzen horretan, baina presente beti dago. Badakit edozein momentutan iritsiko dela epaia, aurkakoa edo aldekoa, baina iritsiko da. Beste kasu batzuk ikusten ditut gainera, besteen artean Errenteriako gazte auzipetuena, eta horiei begira zaude, eurekin zer gertatuko den zain, badakidalako horien epaiaren ostean gurea etorriko dela. Beti zaude hori begiratzen, zuk ere zure burua egoera horretan ikusten duzulako.

Ez dakit noiz arte luzatuko den hau, eta zer den hobea epaia ahal bezain laster jasotzea edo aurkakoa. Askotan pentsatu dut zigortu behar banaute onena zela atxilotu ninduten unean bertan jasotzea zigorra, dena jarraian. Garai hartan 19 urte nituen, eta zain nago oraindik, hau ez da amaitu, lau urteak horrela pasa ditut, ez aurrera ez atzera. Hobea al da horrela egon eta 30 urterekin espetxera joatea? Beti presente dut edozein momentutan iritsi daitekeela epaia, horrekin bizi naiz eta ez da erraza.