EUSKADI TA ASKATASUNAREN AGIRIA EUSKAL HERRIARI

ETAk, Nazio Askapenerako Euskal Erakunde Sozialista Iraultzaileak agiri honen bidez eta beste ezeren aurretik, Euskal Preso Politikoen Kolektiboak aurrera daraman borro- kaldi gogorra agurtzen du eta Euskal Herriaren alde daramaten borrokan bere adore eta indar guztia eskaintzen die. Euskal gerla-bahituekiko elkartasun adierazpen oro eskertzen dugu, presoen eskubideen alde daudenei borroka honetan indar guztiz, eta gehiagoz, aritzera dei eginez.

Agiri honen bidez ere gure gain hartzen dugu 2000ko otsailaren 22an, Gasteizen, Fernando Buesa Blanco PSOEko buruzagi eta Euskal Herriaren etsaiaren aurka lehergailuz burututako ekintza, zeinaren ondorioz hilik gertatu zen, bizkartzain lanetan zebilen Jorge Diez Elorza poliziarekin batera.

Gurea da urtarrilaren 21ean Madrilen Espainiako armadaren aurka lehergailuz buruturiko ekintzaren erantzukizuna ere, zeinaren ondorioz Pedro Antonio Blanco Garcia teniente koronela hilik gertatu zen.

Horrekin batera jakinarazten dugu 1999ko abenduaren 20an Aragoiko Calatayud inguruan Goardia Zibilak intertzeptatu zituen 940 kiloz eta 740 kiloz osatuta ekintzarako prest ziren ibilgailu-bonbak ETArenak zirela.

Gure gain hartzen dugu halaber 1999ko azaroaren 18an Eibarren auto-matrikula espainiarrak egiteko tresneria eskuratzeko hornidura ekintza.

Euskal demokrazia debekatuta eta oztopatuta dagoenean eta Euskal Herriaren defentsa kartzelaz eta heriotzaz zigortuta dagoenean, Espainiako indar armatuen babespean «demokrazia espainiarraren» defentsa egitea ez da inoiz zilegi izango. Horretan aritzen zirenetakoa zen Fernando Buesa PSOEko buruzagia. Bere karrera politiko guztia Euskal Herriaren gorroto eta zanpaketaren gainean landu zuen. «Euskal» aurrizkia zuen ororen etsai amorratua izanik, PNVk eskaini zion Hezkuntza kontseilaritzaren bidez ikastolei eta euskarari zien gorrotoa ederki asko erakutsi zuen bere garaian euskal gizartearen aurrean. Eta Euskal Herriari zion herra hori bereziki nabarmentzen zitzaion ezker abertzalearen aurkako bere ekimenean. Espainiar indar armatuen itzalean aritu den politikari profesional horrek, euskal gazteak atxilotu, torturatu eta kartzeleratzeko deiak errepikatu izan ditu (azkena otsailaren 18an bertan); antolakunde desberdinen legez kanpo uztea aldarrikatu izan du Espainiako Barne ministerioa eta Guardia Zibilen xaxatze lana burutuz, orain guztiek «euskal demokrata paregabe eta imitagarri» gisa agertzen duten horrek Espainiaren aldeko lan etengabea burutu izan du Arabako gotorlekutik, gatazkaren edozein irtenbide negoziaturi uko eginez eta GAL berriak sortzeko deia luzatuz.

Horrezaz gain, ondorengo hausnarketa eta adierazpen hauek helarazi nahi dizkiegu euskal gizarteari:

Euskadi Ta Askatasunak 1998ko irailaren 18tik 1999ko abenduaren 3a bitartean mantendu duen ekintza armatuen etenaldiarekin Euskal Herriak Espainia eta Frantziarekin duen gatazka armatua gainditu eta marko juridiko-politiko berri eta demokratiko batera abiatzeko duen borondatea argia azaldu du. Halere, gogorarazi nahi dugu ekintzen etenaldia aldebakarrekoa izan zela eta Espainiaren eta Frantziaren aldeko indar armatu, ekonomiko, politiko, juridiko eta mediatikoek beren zanpaketa lanean jarraitu dutela etenik gabe, Euskal Herria eta euskal herritarrak zigortuz.

Ekintzen etenaldiak aukera paregabea eskaini zuen gatazkaren gainditzean aurrerapausoak egin eta Euskal Herrian egoera zinez demokratikoa lortzeko bidean zutabe sendoak jartzeko (ETAren ekintza gabe «guztia posible» izanen zela eztarria urratu arte oihuka aritutako politikari profesional eta sasi-intelektual guztiek, orain ETAri «behin betikoa» eskatzea baino, autokritika eta zentzu gehiago erakutsi beharko lukete). Eta denborak aurrera egin ahala hastapeneko lehen urratsak usteldu eta, egoera politikoa berriro ere ohiko parametro «baskongadista-nabarristetan» blokeatu bazuten ere, ekintza armatuen etenaldiak sortutako egoera berria Euskal Herriarentzat onuragarria izan delakoan gaude.

ETAk abiarazitako ekimenaren ondoren Euskal Herriak bizi duen gatazkaren eta konponketaren elementu guztiak argi eta garbi daude zintzotasunez begiratu nahi duen ororentzak:

Gatazkaren konponketarako oztopo eta gainditu beharreko gako nagusiak Espainia eta Frantziaren itxitasun arrazoigabea alde batetik, eta, bestetik, PNV, EA eta bestelako eragile politiko eta sozialen Euskal Herriaren aldeko ausardia eta erabaki falta dira.
Euskal Herri osoak bizi duen zanpaketari bere osotasunean eta erarik demokratikoenean erantzungo dion soluziobidea hartu behar da.
Hartara, PNV-EAk, «Espainiarekiko konfrontazio demokratiko» xumeenaren aurrean ere agertzen duten ikara eta epelkeria alde batera uztean, Espainiarekiko agertzen duten menpekotasuna modu argi batez haustean eta Euskal Herri osoa kontuan hartuko duen ikuspegi demokratikoa bereganatzean datza gatazkaren konponketaren gako nagusietariko bat. Zentzu horretan, Euskadi Ta Askata- sunak 1999 uztailean egin zien proposamenari, deskalifikazio arrazoigabetuez gain, oraindik erantzun zuzen eta zehatzik ez diote eman; horixe izan zelarik ekintzen etenaldia bertan behera geratzeko arrazoia. ETAk ez du astebeteko epean konpon daitekeen ezer eskatzen, Euskal Herria bere etorkizunaren jabe izatera eramango duen prozesu zehatz, erabakior eta demokratiko baten aldeko konpromiso eta urrats argiak baizik.

PNV-EAk urte eta erdiz prozesua moteldu, usteltzera utzi, eta beren interes partidisten arabera jokatu dute. Ekintzen etenaldia emanez gero Euskal Herriaren alde agindu ziguten «erretzen jarri beharreko okela guztia» hamalau hilabeteotan erakutsitakoa bada, ez dago urrutira joaterik horrelako laguntzarekin: herri honetan Euskal Herriaren aldeko borroka armatua eta armarik gabekoa ere beti berberei egitea egokitzen baitzaie!

Ibarretxe, EAEko lehendakariak eta Espainiak Nafarroan Urralbururen ordez jarri duen txotxongilo berriak, Sanzek, beren zinezko aurpegia erakutsi dute ETA ekintzak burutzen hastearekin bat. Lehena, ezker abertzaleari esker eskuratutako aulkian eserita dagoela ahaztuz, ezker abertzalearekiko jarrera lotsagabea mantentzen ari da, kuartelillo eta komisarietako «polizia onaren» lana eginez. Bigarrena, «Nafarroa Espainia da» leloa helburu duela, inkisizio eta zentsura frankistaren oinordeko leiala dela agertuz.

Ibarretxe, Euskal Herria zatitzen duen administrazio egitura instituzional baten presidentea besterik ez izan arren, Euskal Herriko lehendakaritza «usurpatzeko» Ardanzaren jokabidea, tamalez, bereganatu du: Madrilera iazko irailaz geroztik egindako hainbat eta hainbat bidaiaren ondoren erabat kutsaturik agertzen da, bere joan-etorri horietan proposatu, adostu edota sinatu duena noren izenean egin duen ez du argitu, gizarteari galdetu ez eta ondoren ere gizarteari kontuak ez dizkio azaldu. Azken finean, iaz bere Gobernuaren balorazioa egiterakoan huts egin genuen, ustez agortutako marko autonomikotik marko juridiko-politiko berri baterako kudeakuntza egiteko egokitzat jo genuen osatu zuen taldea: kudea- tzaile fina da, bai, baina ez Euskal Herriaren interesentzat, Espainiak Araba, Gipuzkoa eta Bizkaian dituenentzat baizik. EAEko egituraketa administratiboa Euskal Herriaren berreraikuntzarako lagun- garri baino oztopo gisa ari den heinean, Ibarretxe bere ere oztopo gisa agertzen da. Partizioaren instituzioak agortuta eta «hilda» egoteaz gain, gatazka gainditzeko abiapuntu izateko ezina ere agertu dute, eta ondorioz gatazka bera elikatzen jarraitzen dute.

Gatazkaren mamia Euskal Herriak jasaten duen inposizioa denez, soluziobidea ez datza espainiar edota frantses legedia errefor- matzean edota, PNVk nahi duen antzera, legedi berberori egokitu edota berritzean. Subirotasuna ezin da ezkondu PNV-EAk garatzen duten Espainia eta Frantziaren sendotzea dakarren politikagintza interesatu eta partidista- rekin. Euskal Herriko hauteskunde libre eta demokratiko batzuen alde lan egin ordez, PNV-EAk nahiago dute Espainiako hauteskunde eta abantaila partidisten banaketan parte hartu, horrela Euskal Herriaren aurkako zanpaketa berriro ere zilegiztatzen badute ere. Amaitu behar dute Espainiarekiko menpekotasunezko kolaborazio gune eta itun guztiek, gure herria politikoki eta ekonomikoki menpeko mantentzen duten isilpeko azpi-tratuek.

Zentzu horretan, oroitarazi nahi dugu Euskal Herriaren etorkizuna ez dagoela Araba, Bizkaia eta Gipuzkoa biltzen dituen ente baten autodeterminazio eskubidean, ez eta EAE, Nafarroa eta Akitaniako erregioa bilduko lituzkeen gune batean ere, Euskal Herri osoa bere baitan hartzen duen egituraketa libre eta demokratikoa eraikitzean baizik.

Definizio garaia iritsia zela genioen 1998ko irailean ekimena abiarazterakoan. Eta definitze horrek orain artean mantendutako hainbat eta hainbat kontraesan gainditzea eskatzen du ezinbestez, hauetariko bat espainiar inposizioak sortutako instituzioekin behin betiko amaitzea ere eskatzen du. Aurrean dugun fase politikoan, beraz, Euskal Herriak, bere osotasunean, muga autonomiko eta estatalak gaindituz, subirotasuna eskuratzeko zutoinak jarri behar ditu. Horrela gaur egun bizi duen gatazka armatua ere gainditzebidean ezarriz. *

Euskadi ta Askatasuna, 2000ko otsailean

Adierazpena

Bizi dugun egoera politikoa eta arestiko hausnarketak kontuan hartuz, hona Euskadi Ta Askatasunaren adierazpena:

• ­ Euskal Herria inoren eta ezeren zain egon gabe eraiki: Madril edo Parisen balizko deklarazio edota erabakien zain egotea denbora galdu eta dugun gaitasuna indargabetzea da. Euskal herritarrek bi estatu horien aitzinean indar egin behar dugu gure eskubideak eta martxan jarriko dugun prozesua errespetatu dezaten. Baina ez dezagun espero estatu horietatik borondate oneko keinurik, are gutxiago oniritzi edota laguntzarik. Beraiei dagokiena Euskal Herriaren erabakia errespetatzea da, eta beraiek ikusi beharko nola egin duten, neurriak hartuz ala geldirik egonez.
• ­ Euskal hiritarrok geure kabuz egin behar dugu bidea: euskal demokrazia euskal hiritarrok, kanpoko esku-hartze eta txantajerik gabe, burututako prozesu baten bidez eraiki behar dugu. Espainia eta Frantziak ez digute deus dohainik emanen, euskal hiritarrek eraiki eta garatu behar dugu Euskal Herria.
• Ildo honetan, Martxoaren 12rako deituak diren hauteskunde espainiarren aurrean abstentzio aktiboaren bidez desobedientzia praktikan jarri behar da. Espainiako agintariak hautatzea ez baita euskal hiritarroi dagokigun eskubidea ez eta zeregina ere; esperientziak irakatsia digu, gainera, Espainiako edozein agintarik Euskal Herriaren zanpaketa mantentzea duela helburu.
• Euskal hiritarrok ez dugu ezer irabazteko hauteskunde horietan parte hartuz, Espainiako gobernua nork osatu behar duen espainiar hiritarrek erabaki beharko dutelako. Euskal Herri aske batean, espainiar hiritarrek, interesa ez ezik, bozkatzeko eskubide ere balukete, noski; baina atzerrian dauden hiritarrek beren herriko hauteskunde batzuetan parte hartzeko duten eskubide berbera. Eta gaur egungo zanpaketa egoeran Euskal Herrian espainiar hauteskundeak antolatzea ez da zilegi, inposizioa da.
• ­ Euskal Herri osoaren parte hartzea: Euskal Herrian prozesu demokratikoa martxan jarri eta bururaino eraman nahi bada, ezin dira Historian zehar egindako akatsak errepikatu. Euskal Herriko prozesu demokratikoan herrialde guztiek ere parte hartu behar dute: Araba, Bizkaia, Gipuzkoa, Lapurdi, Nafarroa eta Zuberoak.
• Historia hurbilean 36ko Estatutuan dugu adibide bat. Izan ere, Espainiarekiko gatazkari soluziobidea eman nahian Euskal Herriko lau herrialdetarako estatutua proposatu eta errefrendora eraman zen. Galdera horixe izan zen: «Araba, Bizkaia, Gipuzkoa eta Nafarroako herrialdeak bilduko lituzkeen estatutua nahi zen ala ez». Lau herrialdeetan baiezkoa izan zen erantzuna. Ondoren, Nafarroan bigarren biltzar batean azpijokoen bidez kontrako iritzia gailentzea lortu zuten. Beste hiru herrialdeetan berretsi egin zen Estatutuaren aldeko joera. Ondorioz, ez nafarren ez arabar, gipuzkoar eta bizkaitarren hitza errespetatu gabe hiru herrialdeak biltzen zituen prozesu estatutarioa jarri zen martxan. Baina inork ez zuen hiru herrialdeetarako estatuturik eskatu.
• Frankismoaren erreforma jaioberria zenean akats bera errepikatu zen, akatsa izan zela esatea gutxiegi bada ere, PNVk onartutako saldukeria izan baitzen. Espainiako hauteskunde ez-demokratikoetan aukeratutako hautetsiekin (ezker abertzale independentistak ez zuen parte hartu hauteskunde horietan!) osatu zen «Consejo General Vasko» deiturikoa, non Euskal Herria zatitzen zuen estatutua asmatu zuten eta errefrendora aurkeztu, aukera posible bakarra bailitzan. Ondorioak begi-bistan ditugu hogei urte pasatu eta gero, zatiketa eta desintegrazio handiagoa.
• ­ Hiritar guztien parte-hartzea eta erabakia: Euskal Herriaren berreraikuntza-prozesu ororen oinarria euskal hiritar guztien parte hartzeak izan behar du, horretarako mekanismo zehatzak antolatuz eta erabiliz. Euskal hiritarrak Euskal Herrian bizi edo jatorrizko diren biztanle guztiak dira, Venezuela, Mali, Frantzia edota Espainiatik etorritakoak izanik ere. Norberak bere jaioterriko kultura eta idiosinkrasia gordetzeko eskubide ate aukera izan behar du (eskubidea baino zerbait gehiago ere bada: ekar daitekeen aberastasuna), baina euskal hiritar izan nahi duenak Euskal Herriaren eskubideak errespetatu behar ditu lehenik eta ezinbestez. Eta ez dira horietakoak Espainia eta Frantziako indar armatuetako kideak ez eta administraritza arrotzeko funtzionarioak ere.
• ­ Euskal demokrazia eraiki: Euskal Herriak egoera demokratikoa arautu eta bere barne antolaketari bide emango dion Konstituzioa egin beharko du. Baina konstituzio bat ez da arautegi hutsa, herri batek praktikan eraiki eta erabiltzen duen egitura instituzional eta politikoa baizik.
• ­ Euskal Herriko instituzio nazionalak osatu: honexek izan behar du prozesuaren zutabe nagusietarikoa. Euskal Herri osoko arazoei aurre egiteko eta soluziobide orokorra proposatzeko gune eta ordezkaritza instituzional nazionala behar delako. Horretarako egun ezagutzen den metodo demokratikoena proposatzen dugu, hau da, Euskal Herrian hauteskunde libre eta demokratikoak egitea hautes-eremu bakarrean. Hauteskunde horietatik hautatuko den egitura instituzionalak landu eta proposatu beharko du Euskal Herriaren estatus politikoa eta bere barne-antolaketarako eredua, lehenengo eta azken hitza euskal gizarteak izango duelarik.
• ­ Prozesu horretan Ezker abertzaleak bere proiektu politikoa defendatuko du: Ezker abertzalearen hautua argia da, Euskal Herria lotzen duten kateak haustea. Euskal Herriak bere buruaren jabe izan behar du bizirik jarraitu nahi badu. Euskal Herriak independentzia behar du. Nafarroa bihotza izanik eta herrialde guztien berezitasunak kontuan izango duen egitura instituzionala eraikiz, Euskal Herriak bere aro modernoari ekin behar dio ahalmen eta baliabide guztiekin. Euskal Herriaren etorkizunak ezin du arrotz eta menperatzaile zaizkion bi estatu edota bospasei familia dirudunen menpe egon. Eta menpekotasunaren etorkizuna azaltzen digute gaur ere, Euskal Herria Espainia eta Frantziaren baitan itotzera eramaten duena, alegia.

Ezker abertzaleak ardura handia du prozesu hori martxan jarri eta bururaino eramateko. Argi baitago bere bizkarrean hartu beharko duela zama eta lan gehiena. Horrela frogatu da azken urte hauetan, eta egindako lan eskerga txalotzekoa bada ere, hausnarketarako arrazoiak ematen dituzten hutsuneak ere nabarmendu dira. Euskal Herriak duen indar eta potentzialitate guztia ez baita aktibatu.

Orain, gatazkaren parametroak argiago daudelarik, gizartean eragiteko tresna ezin egokiagoak eskuetan hartuz, adorez aurrera egiteko ordua da, Euskal Herria berreraikitzeko eta gizarte justu eta elkartasunezko baten alde indar guztiz aritzeko unea da. Euskaldun bezala bizi eta gure herria zanpatzen duten estatuei aurre egin behar zaie. Garai gogorrak datoz, bai. Baina inoiz ez dira gogor izan beren herria eskatu nahi duten gizon eta emakumeentzat? Borrokari lotuz, indarrez eta zuhurtziaz, guztion artean lortuko dugu Euskal Herrian demokrazia, euskal hiritarron instituzioak eraikitzea eta euskal hiritar orok eskubide berdinak izatea bere herriko edozein txokotan: Euskal Herriak du Hitza eta Erabakia.

Euskadi ta Askatasuna 2000ko otsailean.