EA.renV. Biltzarra -PONENTZIA POLITIKOA

IV. EREDU INSTITUZIONALA

1998-2002 legegintzaldirako PNV – EA Gobernu Itunean, beste hainbat konpromisoren artean, disfuntzionaltasun instituzionalen zuzenketa eta Lurralde Historikoen Legearen erreforma barne hartu dira.

Bere garaian adostu beharko diren neurri hauek izan dezaketen iritsiera dena delarik ere, komenigarria da adieraztea horri buruzko gure jarrera erreforma jakin batzuetatik harantz doala eta eredu instituzional berarengan duela eragina.

Beraz, eta epe laburrerako helburu estrategikoen kaltetan izan gabe, EArentzat beharrezkoak dira: 1.Antolamendu instituzionalarekin nahiz nazio eraikuntzarako helburuekin bat etortzea.

Erreferentzia gisa gaur egungo EAE harturik, eta Nafarroako eta Iparraldeko errealitate historiko eta politikoek eskatzen duten irtenbide espezifikoa ahaztu gabe, Euskadiko ideia nazionalak, EAEko erakunde komunen sendotzea eskatzen du: Eusko Legebiltzarra eta Jaurlaritza, foru edo probintzi ikuskera guztien gainetik. Erakundea Ideiaren zerbitzura badago, ezin jarrai daiteke diskurtso nazionala eginez baina praxis probintziala gazatuz.

2.Erakunde Erkideekiko gizarte onespena berreskuratzea.

Nazio-aldarrikapenetan eta foru ikuskeran oinarritutako Herri baten erakargarritasun eskasa arrisku larria da Sistemaren jarraipenerako, izan ere gizartearen onespena eta laguntza ez duen erakunde orok axolagabekeria sortzen baitu eta protagonismorik ezean, nazio eraikuntzarako tresna antzu bihurtzen baita.

3.Erakundeen arteko desdoikuntza edo desadostasunak ezabatzea:
a.Nazionalismoaren ideologiari kalte egiten diotelako.

Eskubide historikoen klausulak, historikoki eta konstituzioa egin zenean estatuaren integrazio-saioaren aurkako babes gisa erabili izan zena, Lurralde Historikoaren Legearen bidez Euskadiko erakunde nazionalen eskumen eta botereak neutralizatzeko edo geldiarazteko balio izan du.

b.Eusko Legebiltzarreko arau eskumenen indargabetzea dakartelako.

Gaur egungo Lurralde Historikoen Legea onartzeak nazio ikuspegia zutenen tesiaren gainetik tesi foruzale-probintzialistak irabazi zuela adierazi zuen. Eta hori larria izan bazen ere, are larriagoa izan zen Euskal Ganbaratik sortutako legalitateari tesi foruzalearen defendatzaileek egin zioten mesprezua. Izan ere alderdikerian oinarritutako erabakiak hartu zituzten eta ondoren Toki Jaurbidearen Oinarrizko Legearen menpe jarri zuten Legebiltzarraren erabakia, eta Probintzi Diputazio soilak izango balira bezala "sustapen" edo "fomento" teknika eztabaidagarriez baliatu nahi izan zuten Eusko Legebiltzarrak onartutako eskumen-banaketa hondatuz.

Azaldutako arrazoi ideologikoez gain, badira beste arrazoi batzuk ere; udal autonomiaren aintzatespen praktikoaren eza edo administrazioaren, ekonomiaren eta finantzen arloko desdoikuntza operatiboak alegia nahikoak direnak gaur egungo eredu instituzionala errotik berritzea justifikatzeko.

Horregatik, EAk, beste aldaketa zehatz batzuk baztertu gabe, IV. Biltzar Nagusian onartutako ildo nagusiei jarraituz, erakunde-doikuntzarako proposamen irekia egiteko beharra adierazi nahi du. Horrela beraz, IV. Biltzar Nagusian desdoikuntzak gainditzeari eta udal-maila sartzeari buruz erabaki zituen printzipioak indarrean daudela adierazten du eta dokumentu honetan barne hartuta daude beraz, Tokiko Euskal Erregimena euskal nazio-eraikuntzaren ideiaren arabera egokitu eta ezarri beharrekoa dela azpimarrazten dugularik hala ere.