Argia astekaria

"Hedabideek haien finantzazioa ordaintzen dutenei soilik laguntzen diete" [Fermin Etxegoien]

Kontzertu-promotore eta Brixton Records diskoetxearen jabea. Dena reggae-aren alde. Brixton izan zen Londresko jamaikarren lehen auzo handia... nahiz zeu Getxokoa izan! Bai, Getxoko jamaikarren auzokoa (Erromo), izan ere parekotasun handiak daude Londresen eta Getxoren artean; Bizkaiko Zubia genuke London Bridge; Areeta, city-a; Neguri, gune erresidentziala; eta Erromo, langile auzoa Karibeko etorkinekin. Reggae-a benetan gustatuz gero, zure erresuma ez da mundu honetakoa... Egia esan, reggaeak –beste musika batzuek bezala– mundu honetakoak ez diruditen sentipenetara eramaten zaitu, baina hitzak joan eta etorri dabiltza bai terrenalak bai espiritualak diren mezuekin. Babylonia litzateke gure planeta, eta askatasuna eta justizia gure helburuak. Reggae onak “trantze”-ra zarama... edo jota aspertzen zaitu! Ona den guztiak eragiten du trantzea; reggae onak, ardo onak, janari onak, bibrazio onek... Txarra denak, ordea, aspertu, sumindu eta erreprimitzen zaitu. Xabi, zein gustura hartuko nuke zeu arduratzea hari musikalaz... zahar-etxean biziko garenean! Gosariko pilularekin batera Angel of the morning, Joya Landis-ena; bazkalosteko pilularekin, Tamlins taldearen edozein kantu; afalosterako, Toots-en Funky Kingston; eta lo egin aurreko pilula, Alton Ellis-en Black on black. Antolatzen dituzun kontzertuetan beti egoten da jendea, nahiz zure artistak ez ageri hedabideetan... Gure publikoak kriterioa dauka eta gure lana estimatzen du. Guri dagokigu gero eta hobeto egitea. Bereziki etsigarria da ikustea hedabideek haien finantzazioa ordaintzen dutenei soilik laguntzen dietela. Esan ohi da jamaikar artistak eta ijitoak antzekoak direla. Gomendatzen al didazu neu bilakatzea flamenko promotore? Sekula ez nuen halakorik pentsatu niretzat, hamaika nahaste-borrastetan erori arte. Gurea pixkanaka etorri zen, eta ez nioke inori gomendatuko bat-batean promotore bilakatzea, esker txarreko kontu gehiago dakartzalako esker onekoak baino. Brixton izan zen Londreseko jamaikarren lehen auzo handia... nahiz zeu zuria izan! Bertan eman nuen urtebete bizitzen inongo arazorik gabe. Bai istilu arrazialak bai 70eko hamarkadaz geroztik izan diren erakustaldiak, sekula ez ziren gertatuko bertako biztanle zurien laguntzarik gabe. Orain Londreseko auzo trendy bat bilakatu da, baina jarraitzen du izaten aktibismo aurrerakoiaren zein anti-sistemaren erdigunea.

Bagaudak: Krisia eta iraultza erromatar garaian [Urko Apaolaza]

V. mende erdialdean, Erromatar Inperioa azkenetan zenean, hainbat jende armatuk biolentziaz eraso zuten boterea: bagaudak. Historian zehar konflikto horren zergatia azaltzen saiatu dira, baskoiekin ere lotu izan dituzte, baina oraindik inork ez daki nor ziren eta zerk eragin zuen protesta sozial hura. Dakigun gauza bakarra da krisi eta nahasmen urteak zirela.

Josune Zabala: "Gero eta gutxiago hitz egiten dugu" [Uxue Alberdi]

Ahozkotasunak erakarrita Gargantuaren sabelera sartu da. Mingainetik tira diogu, guk ere. Leku bateko hizkerari erreparatuta zer jakin daiteke bertako jendeari buruz? Dena. Hizkerari erreparatuta baino, hiztun horrek esandako gauzei eta esateko moduei begira, jakin genezake zer pentsatzen duen kultura batek, hiztun komunitateak errealitatea nola bizi duen. Hizketa-ekintza sozio-diskurtsiboa da, eta horrek esan nahi du komunikatzen garenean sozialki komunikatzen garela. Nolako gizartea, halako komunikazioa. Horregatik, nekazal giroko hizkerak transmititzen duena edo ingurune industrial bateko, hiri bateko hizkerak transmititzen duena desberdina da. Eta genero aldetik ere berdin: desberdina da gizonezko baten jarduna eta emakumezko batena.

Jose Manzaneda, Euskadi-Kuba: "Kubak ez du keinurik egin behar" [Alvaro Hilario P�rez De San Rom�n]

Zeresan ugari eman dute duela gutxi Kuba eta homosexualitatearen inguruan ETBko Pásalo telesaioan emandako iritziek. Kubak pairatzen duen manipulazio informatiboaren beste atal bat baino ez da. Halakoak salatzen hogei urte beteko ditu aurten Euskadi-Kuba elkarteak. Elkarteko Jose Manzanedarekin mintzatu gara.

Estatu dekadentea [Ixabel Etxeberria (Urru�ako Hautetsi abertzalea) ]

Ben Barka 1965ean desagerrarazi zuten, 2004an Michèlle Alliot-Mariek

IRANgarria [Asisko Urmeneta]

Bi gaitzespen eta proposamen bat [Angel Erro (idazlea) ]

E.T.A.-k (deitu nazazue nostalgiko –mendeurren erdiarengatik izango da–, baina nik siglen osteko puntu anakronikoekin nahiago dut) gizon bat hil berri du, hau idazten ari naizela. Informazio objektiboa da: oraindik ez dut ezer gaitzetsi. Nire ezagun batek “kaka zaharra” bota zuen berria jakitean, baina, hortik tarte batera, hildakoa polizia zela aditzean, suposatzen dut, bere hitza jan zuen. Bejondeiola.

Orain bai, giza eskubideetan lehena –ere edo, nahi bada, batez ere– ez urratzean sinesten dudalako, eta gure herriko koldar eta epelekin ez nazaten nahas, polizia honen erailketa gaitzesten dut.

[Eta behin, nire analisi xinplistari esker, Estatuko diru berezietatik kobratzeko bidean naizela (cf. Eider Rodriguez, ARGIA, 09-03-01), ez dezadan euskal irakurlea gehiago nekatu inori interesatzen ez zaion gai batekin, eta –denon begikoa izan nahi baitut– pasa nadin kondena amableagoetara:]

Ekainaren 12an, Euskalerria Irratiko (E.I.) kolaboratzaileon afarian Mikel Bujanda zuzendari heroikoak hitza hartu zuen, hurrengo asteazkenerako berri pozgarri bat iragartzeko, norbaitek inoiz esandako hori gezurtatuko zuena: alegia, irrati hau lehenago iritsiko zela ilargira Nafarroako Gobernuak legalizazioa eman baino lehen. Asteazkenean, berriz, egunkarietako notizia, espero genuenaz guztiz bestelakoa izan zen. Traba gehiago Iruñerriko euskarazko irrati bakarra entzun ahal izateko. E.I.ren izena kapsula batean ilargiraino eramango zuen ekimen pribatuaren berria oharkabean pasatu zen.

[Denon estimua duten idazleek ez ohi dute lana alferrikaltzen. Nik, handiengandik ikasi bezala, testu zahar bat, justu orain urtebetekoa, berreskuratu eta hona ekarriko dut:]

“Euskalerria Irratia duela 20 urte hasi zen emititzen. Jakinda irrati uhinek argiaren abiadan –eta ez soinuarenean– mugitzen direla, horrek esan nahi du –Nafarroako Gobernukoa bezain– oztopo estratosferikorik ez badu bidean aurkitu, lehen emanaldi urrun haren oihartzuna hemendik hogei argi-urtetara dagoela. Berriki, Gliese 581 izeneko izarraren inguruan biraka planeta bat deskubritu dute, Lurretik dagoen planeta bizigarri hurbilena, omen. Hemendik hogei argi-urtetara. Orain bai hasi dela bizigarri izaten”.

Ez sinestekoa, Iruñean euskararekin dagoen herra. Ni ez naiz ohitzen. Hemengo euskaldunak ilargitarrak (edo Gliese 581-en inguruko planetaren batekoak) bagina baino arraroago sentiarazi nahi digute hemengoak ere diren beste askok. Eta nekaezinak dira. Hala ere, Bujanda eta bere ekipoaren lan itzelak nabarmen uzten du –hemendik ilargiraino ere bai– nafar horien jarrera harro eta zikoitza. Horretarako soilik balitz ere, merezi du.

[Eta proposamena:]
Soziolinguistek diotenez, hizkuntza gutxituen arazoa izaten da, mintzakide elebakarra agertzean, solasa hark dakien hizkuntza bakarrera lerratzen dela. Agian horrexegatik dauka horrenbeste garrantzia Euskalerria Irratiak Iruñean. Hemen, neurri askoan, euskara ariketa soliptista delako. Izaera horretan sakonduta, agian lortu genezake euskarak hiri sagaratu honetan presentzia gehiago izatea, garentxoaren indarra biderkaturik: antolakuntza zelularraren bidez.

Autobusean, kalean, eraikin publikoetan eskuko telefonoa hartu eta mintzatu. Ahalik eta gai interesgarrienaz –nazioarteko kultur izenak sartuta–, alaienaz –irri eginez tarteka–. Solaskideaz gain, iruindar guztiak seduzitu behar bagenitu bezala. Telefonoa itzalita ere. Trebatzeko ikastaroak laster Civican-en.

Subalternoak [Juanjo Olasagarre]

Nire adiskide batek, Katixak, hurrengo errenkarnazioan normala izan nahi zuela aldarrikatzen zuen. “Heterosexuala, madrildarra eta PPkoa izan nahi zuela” esaten zuen. Zuria ez izatea ez zuen irudikatu ere egiten. Nire adiskideak, jakina, normalitatea –hau Fernandoren egia da, badakit– deitzen dugun hori izan ere ez dela adierazi nahi zuen bere ironiarekin.

Niestzche parafraseatuz, esanen nuke ez dudala normala izan nahi normala izan ezin naizelako. Normaltasuna, argi gelditu da zutabe honetan behin baino gehiagotan, boterearen araua da, naturala, heterosexuala eta abarrak bezala. Gainera, normaltasuna ennuiak jota dago, eta horrek ez du esan nahi ez-normalak ez gaituela ennuiak jotzen.

Eider, zure idazle lagun gizonezkoekin zaudela zure jokaleku subalternoaren deskribapen zehatza egin duzu, bai horixe. Nik horrelakoetan, ahal dudan neurrian jakina, jokaleku horrek berak ikustarazten dizkidan etekinez baliatzen naiz. Nafartasuna zen garai batean nire subalternotasunetako bat –barkatu hitza, jode!–. Idazle jendearekin aritzen nintzenean ahaide pobrearekiko begirunez zein gurasokeria arinez tratatzen nindutenean, adar joka eta irainik gabe, dena esan beharra dago, nire jokaleku nafarra ateratzen nuen paseatzera nire kokalekua mugituz argudioak beste bide batetik eramateko. Gero ikasi dut gauza bera egiten homosexualitatearekin. Beti ere, zure eztabaida kideek zarena, homosexuala, nafarra, emakumea, onartu eta errespetatu behar dutela aurre-baldintza; bestela atera korrika, jipoitu eginen zaituzte-eta, hurrengo errenkarnazioan madrildarra, heterosexuala eta PPkoa izan nahi zuen adiskide hura Takoneran cruising ari zela jipoitu zuten bezala.

Niri asko kostatu ondoren, zer esanen dizuet, subalternoa izatea zortea iruditzen zait, izan ere, bizitzak berez erakutsi dizkit bestela neke intelektual anitz beharko luketen lezioak.

Izan ere, Eider, zuk aipatzen dituzun puntu horiek emakume izateak erakutsi dizkizu, horretan, beraz, argi ikusten da barne-barnetik duzula arakatua gizonen arteko botere harremanak nola sortzen diren, emakume baino lehenago, noizbait zuen haurtzaroan “gizon” ere izan zaretelako.

Bestelakoa da nola kudeatzen duzun botereak ezarri dizun txokotasuna. Duela gutxi aritu da botereak emakumeari paratzen dion putatasunetik Devenir perra idatzi duen Itziar Ziga errenteriarra Euskal Herrian bere liburua aurkezten. Halaber hasieran aipatutako nire adiskideak, gizonkotez osaturiko kamaraderia talde batean, halako batean “zuri eman dizute inoiz atzetik?” galdetzen zuen serio-serio hitzetik hortzera. Izugarrizko isiltasuna egiten zen, eta bat-batean kamaraderia hautsi eta taldea zena ihes bideak inguruko gauzetan bilatzen zuten banakako multzo bihurtzen zen.

Subalternotasuna ez da ez hobea ez txarragoa. Tokatu zaizuna baino ez da, baina zerbait ez bada lantuaren tokia da. Subalternotasunaren teoriak horixe da ekarri duen ona: ezin duzula ezarri zaizun jokalekuan egon lantuan, zein gaizki zauden negarrez, ezarri dizuten biktimaren papera egiten, horrek berak zure jokalekua menpekoago eginez boterea indartzen duelako. Postmodernitatearen lezioa, krudela, baina lezio.

Ezkerreko aldea [Castillo Suarez]

S. andereak kargu hartzen die erizainei batzuetan bandejan ez diotelako postrea eta kafea jarri. Erizainek, orduan, ezkerreko aldean dituela esaten diote, baina ematen du ez duela ongi ulertzen zer esan nahi dioten. Izan ere, S. andereak ezkerra galdu du: plateraren erdia jaten du, eta beste erdia ukitu gabe uzten; aurpegiaren eskuineko aldea bakarrik margotzen du... Ezin du ezkerrera begiratu, ez eta ezkerretara biratu. Eskuinerantz biratzen da gosez geratu bada, harik eta biribila osatzen duen arte. Gurpildun aulkia jarri diote eta guzti hobeki maniobratu ahal izateko. Bitxia da S. anderearen jokabidea: ematen du ezkerreko aldean ezer gertatuko ez balitz bezala jokatzen duela; areago, ezer garrantzitsurik ezin litekeela gertatu pentsatuko balu bezala.

S. anderearen kasu klinikoa Oliver Sacks-ek jaso zuen Emaztea kapelarekin nahastu zuen gizona liburuan, bitxikeria gisa. Baina irudipena dut ez zela horren bitxia andre hura; gu ere, hein batean, munduaren ezkerreko aldea bistaratu gabe bizi garela; gehiegi arduratu gabe, gainera.

Igandean [Joxemari Ostolaza]

Oiartzunen ginen bertako eskolak antolatu Atharratzeko ikastolaren aldeko bazkarian. Bazkalosteko emanaldi laburrari, zuberotarrek plazan emandakora egin genuen. Musikariak, kantariak eta dantzariak. Konpleto. Agerraldi profesional petoa gure gozamenerako. Biharamunean Tolosaldeko Urkizu gaineko pagadi batean Et Inkarnatus harizko orkestrak kontziertoa eman zuen. Anfiteatroan, pinudiak jan ez duen eremuan garo lehorra azpi tapiz eta malkarra eserleku. Behealdean orkestrako musikariak erdi borobilean, gibelago Iruñeko eta Baigorriko gaiteroak osagarri. Hots orekatua pagoen ostrajea biltzaile. Errepertorioa, pieza ezagunez osatua eta tartean Piazzolaren tango jolastiak, ohiko jazz zaleen asegarri. Bukaerarako, Ana Otxoak bere ahots landuaz eta bereziki bere teknikak ahalbidetzen zion indar espresiboz pagadia antzoki bilakatu zuen. Plazer bat bertaratu ginenentzat. Miel Zeberio zuzendariak joan den hamar urtetan eginiko kontziertoen laguntzaile konplizeak publikoki eskertu zituen. Izen bi baino ez ditut gogoan, Antxon Bandres eta Pako Etxeberria, bestelako merituak medio ezagunak. Bestelako mundu bat posible da.

Urrezko ezteiei jarriak [Imanol Lazkano]

I

Nahiz eta oso gazterik senti
maiteminaren mezua
ezin ukatu desioa ta
bekatuaren izua.
Arrats batean heldu zen arte
intxaur azpiko muxua
hark piztu zuen, zuen artean
itzaliko ez zen sua.

II

Hurrengo igandez erromeri bat
egiten zenez auzuan,
amaitutzean intxaur azpira
berriro goxo-goxuan
mutilak zion: “Zurekin bizi
nahi nuke bizi osuan”
neska gorritu ta ixiltzeak
baietza esan nahi zuan.

III

Ikusirikan zuen bihotzak
goritzen zihoazela,
eleizatikan pasa behar zen
bekatua zen bestela.
Apaiza aurrean eta atzean
lekuko mordo bat zela,
han ere baietz esan zenuten
intxaur azpian bezela.

IV

Elkarbizitza zeneukaten zain
bere gozo eta gazi.
Azkenerako gazia ere
gozo bihurtzen ikasi.
Ilusioa gidari zela
famili jatorra hazi...
Zuen bizitzak mende erdian
ez du gutxi irabazi.

V

Zuen buruak zigortu arren
hainbat urtetako lanez,
ametsek amets jarraitzen dute
nahiz ta berdinak izan ez.
Orain bilobak nola gozatu
egiten duzue amets,
ximurrago ta xamurragoak
diren muxuak emanez.

VI

Gazte aroko intxaur azpia
gaur ez duzue amesten,
garai bateko udaberria
bihurtu baita udazken.
Nola maitasun jator batentzat
urtaro txarrikan ez den,
neguan ere jarrai zazue
batak bestea babesten.

Doinua: “Loriak udan ihintza bezela”.

Gorroto zattut [I�aki Murua]

Irakasleok, ohituraz edo jardueraz, negatibotik hasten gara eta nik ere horixe egin behar dut, ohiturei jarraituz. Kurtsoa gainditu ez dutenen kasuak aztertzen jardun ohi dugu ez gainditu dutenei zorionak nola eta zergatik eman eztabaidan. Ba, bukatu da kurtsoa eta nik, berekiko izan ditudan sentipenak bota nahiko nituzke, hementxe, Argiak eman diezaien falta duten argitasuna.
Gorroto zaitut, zu, kurtso bukaera, ikasleen negar eta zotinak ikusarazten dizkidazulako. Urte osoan arpa jotzen aritu direnenak lehenik eta suerte kaxkarra izan dutenenak segidan. Edo merezita suspentsoa daukanarenak. Gorrotoa areagotzen zait gainera, ikasle horiek eta beren aita-amek (asko eta askok) helburu eta bide berberak darabiltzatelako aprobatua lortzeko: “Joe, baino hori bakarrik daukat! Joe, 3,5/4 daukat, ezin diazu horregatik suspenditu!” Helburua ez dutelako ikastea eta jakitea, aprobatzea eta itxura egitea baizik. Aurtengo oinazea hurrengo urteari erantsi eta urtero berdin eginez, aurrera jarraitu halako batean lehertzen den arte. Ohartu gabe, zenbat eta beranduago lehertu orduan eta okerrago dela; orduan eta zauri sendaezinagoak sortzen dizkigula. A, eta konturatu al zarete, gainera, aprobatu beti ikasleak egiten duela eta suspenditu, ia beti, irakasleak? Gorroto dut bere hutsak aitortzen eta onartzen ez dituenaren justiziarik –nortasunik– eza ere.

Maite zaitut kurtso bukaera, bukaera guztiek bezala hasiera berria hurbiltzen didazulako; jende berria eta egoera ezezaguna. Maite zaitut, ikasle nahiz guraso askoren jendetasuna eta egin dudanaren aitorpena jasotzen dudalako; ikusarazten didazulako, oraindik ere badela gauza positiboak baloratzeko joera eta gaitasuna duen jendea. Are gehiago maite zaitut, emandako urratsak zentzuz antolaturik eman ondoren, itxurakeria eta tranpara datorrenari begiak irekitzeko beste, argudio eta komentzitzeko dohain badudala ohartarazten laguntzen didazulako.

Gorroto zaitut, urte osoan lankide izan ditudan eta lagun bihurtu ditudan/nauten hainbat langile-irakaslek utziko dutelako ikastetxea eta beren esperientzia eta izaera aberatsa galduko ditugulako. Gorroto zaitut, kurtso bukaeraro ikusten dudalako gure gidarien ausardia falta edo gehiegizko atrebentzia altxor hori galtzen uzteko; eta pertsona horien egoera animikoak eta autoestimuak hartzen duen pasaragatik. Udan atsedena lasaitasunez gozatu behar dutenean, kirioak tenk edukiko dituztelako, nork, noiz eta norako deituko dieten zain edo zerrendetan, zein aukera izango duten, ameskaiztoen ihesi. Eta, ni hezi asmotan nabilen gazte horien etorkizuna, utziko gaituzten hauen aurpegietan islatuta ikus dezakedalako, beraiek nire/gure aurpegietan paso egiteko joera nabaritzen duten gisa berean.

Maite zaitut kurtso bukaera, gazte hauek lanleku berri eta hobea izateko aukera eskura izan dezaketelako; lankide abegitsuagoak; gidari ausartagoak; lanerako konfidantza gehiago; ikasle saiatuagoak eta ongi egina eskertzen dutenak izan ditzaketelako bidelagun; aurten prestatu duten materialak, iaz bezala hutsetik hasi beharrik gabeko, egoera “pribilegiatuan” jarriko dituelako... eta horrekin eskolak, ikasleek, gurasoek eta gizarteak irabaziko duelako.

Gorroto zaitut urtero-urtero erabat hustuta iristen naizelako helmugara. Jenioz bero eta pazientziaz huts; arrastaka eta ez arrakasta, hori da egoeraren hitz adierazlea. Ezer gabe, ontzi huts konplexuz eta hurrengo urterako nola bete asmatu ezinik aurkitzen naizelako. Diru truke egin daitekeen biluzterik gordinena egitera behartzen nauzulako urtea joan eta urtea etorri. Eta datorren kurtsoan ikasle berriek horrelaxe utziko nautelako, ustez berriturik hasi eta trapu zahar baten pare, bizitza patu puta bat baizik ez dugun sentsazioz!

Maite zaitut kurtso bukaera, zuk adierazten didazulako, iaz bezala aurten ere, eman behar nuen dena eman dudan ala ez. Hutsik bukatzearen etsiarekin batera, eginbeharrak ongi bete izanaren poza biziarazten didazulako. Nik eman nezakeena eta nire hoberena eman dudalako eta, esperientzian oinarriturik seguru nagoelako, urte asko baino lehen, aurten ikasle edo lankide izan dudanetakoren batek, alaituko nauela jaso duenaren aitorpenen batekin edo neuk ikusiko dudala neure begiz, noraino iritsi den eta nola diharduen; edan zuen ur hartako eredurik baduen... Maite zattut... ematen jarraitzen duzulako, gorrotoaren ezkutalekuak ezabatuz.

Goirizelaiaren ordua (eta II) [Xabier Etxaniz Erle (EHUko irakaslea) ]

Duela hilabete batzuk, Unibertsitateen Europako Bategite prozesuaz

Estatu dekadentea [Ixabel Etxeberria (Urru�ako Hautetsi abertzalea) ]

Ben Barka 1965ean desagerrarazi zuten, 2004an Michèlle Alliot-Mariek (MAM) gaiari lotuak eta sekretupean ziren dokumentu guztiak ateratzea agindu zuen. Ondorioz, zer gertatu zen, gutxi gorabehera, jakina da. Desagerketaren arduradun nagusia ez da sekulan epaitua izan eta kolonialismoaren kontrako militantearen gorputza ez da sekulan agertu.

Euskal militante lau desagertu dira frantses agindupean dagoen lurralde honetan. Ez ziren denak erakunde berekoak, bai erakunde armatu bateko militanteak, bizi arrunta egiten zutenak, behintzat atxilotuak izateko aukera guztiak eskaintzen zutenak. Gertakari horiek estatuek, daukaten tresna eta podere guztiarekin, politikaz duten ikuspuntua agerian uzten dute. Horretaz galdetu zaio MAMi Donibane Lohitzuneko plazan, bestak zirela-eta etorria. Hautatu beharko du zer-nolako politikaria izan nahi duen, bera barne ministro izaki gertatu baita azken desagerketa.

Sarkozy jaunak, irrati baten bidez Irango Gobernuari adierazi nahi izan dio hango herriak hauteskundeez egia jakin nahi duela. Iranek petrolio asko dauka, besterik ere, ondorioz Frantziako Gobernuak interes berezia du hango agintearen baitan presio egiteko. Hemen gertatzen denaz “omerta” da nagusi.

Horrela, estatuaren, agintarien botere gehiegikeriak egunerokoak ditugu. Sarkozyk azken komedia Versaillesen antolatu du, erabaki arrunten iragartzeko, adibidez mailegu berria eginen duela, etengabe eginen dituelarik Estatuko kutxen defizitaren estaltzeko, ikaragarria baita. Prentsa mintzaldiaz eta inguruko apainketaz aseko da, lanpostu heste eta seguritate sozialaren suntsitzea, itzalean eginen da, agintean egonez, hauteskundeetako emaitza negargarriak argudiotzat hartuz.

Frantziako Gobernuaren politika irabazi sozial guztien suntsitzera doa, Sarkozyk horren ardura hartu du eta erreformak egiten ditu horretarako. Oposizioa desegin du eta azken hauteskundeek erakusten dute ezkerrak ez duela zereginik, ez duela gaitasunik martxan den makinaren gelditzeko.

Euskaldunentzat une egokia da gogoratzeko Frantziako Estatuaren alderdi ilunak, kolonietan egin dituen desmasiak, deskolonizazioaren garaian sortu dituen gerlak, autodeterminazioaren alde borrokatzen zirenak terroristatzat joz eta preso sartuz. Gogoratzeko Versaillesen bildu diren ordezkariak gurea ez den estatua goraipatzera joan direlarik, han zirenek botere absolutuaren nostalgia entzutera joanak zirela. Euskaldunentzat une egokia bide berria hartzeko, gure buruaren jabe izateko bidea, dekadentea den estatu horren aitzinean gure bidea egiteko.

Euskal Herria Zuzenean: Zuzen Euskal Herriaren belarrietara [Lander Mu�agorri]

Uztaileko lehen asteburuan, 3, 4 eta 5 egunetan, Nafarroa Behereko Heleta herrian Euskal Herria Zuzenean musika jaialdia ospatuko da. Festibal “diferentea” da, sustatzaileek parte-hartzeari garrantzi handia ematen diotelako –bolondresen lana ezinbestekoa da antolatzeko– eta lekuko ekoizleekin elkarlana bultzatzen duelako. Honakoak dira Euskal Herriko musika jaialdi beteranoenaren sekretuak.

Mikel Peruarena: "Saiatu behar dugu klixeetatik alde egiten" [Gorka Bereziartua]

Ez obeditu inori. Agindua ala aholkua, sano sendoa da Mikel Peruarenak (Ereñotzu, 1978) bere aurreneko nobelari jarri dion titulua. Susarekin eman du argitara XIX. mende amaierako hiru konspiratzaileren istorioa. Formarengatik eta edukiengatik urteko liburu uztak utzi duen lan interesgarrienetako bat.

Mezu eta musika irmo eta gogorrak, txikikeriarik gabekoak [Iker Barandiaran]

Estricalla ::Gimnasia revolucionaria.

Stop control Antirecords

iraupena ::14´

prezioa ::10€

Idazle baten galderak mende berriaren aurrean [Gorka Bereziartua]

Jon Alonso ::Agur, Darwin eta beste arkeologia batzuk

Pamiela

orrialde kopurua ::135

prezioa ::11,50€

Oheko inkomunikazioari buruzko antzezlana [Gorka Bereziartua]

Patxi Zubizarreta ::Ohe deseginak

Kutxa

orrialdeak ::65

prezioa ::8€

Hiru piano-jotzaile, hiru patu [Gorka Bereziartua]

Thomas Bernhard ::Alferrikaldua

Alberdania-Elkar

orrialdeak ::172

prezioa ::12.60€

De Gaulle akabatu: eta egia izan balitz? [Unai Brea]

The day of the jackal. Frederick Forsyth.
(Hutchinson

Marko Armspach eta Asisko Urmeneta saritu dituzte Korsikan [Jon Torner]
Korsika Hegoaldeko Kontseilu Nagusiak eman die Ezagutzaren Domina

Erakunde publikoen datuak libre uzteko eskatuz wikia zabaldu dute [Jon Torner]
Askatu Datuak ekimena abiarazi du euskal internauta talde batek (Garikoitz

Izenak []

Adierazpenak []

Espermatozoide erraldoiak [Joxerra Aizpurua]
Ostrakodoak oso krustazeo txikiak dira, milimetro bateko tamainara ez

Karbono dioxidorik igortzen ez duen sumendia [Joxerra Aizpurua]
Tanzaniako Oldoinyo Lengai sumendiaren labak karbono dioxidoa izan badu,

120.000 urtez lo izandako bakterioa esnatu da [Joxerra Aizpurua]
Groenlandiako izotzen artean Herminiimonas glaciei izeneko

Pestiziden eta Parkinson gaitzaren arteko lotura [Joxerra Aizpurua]
Pariseko Pierre eta Marie Curie Unibertsitateko ikerlariek frogatutzat eman

Sekretupeko bateria ahalmentsua [Joxerra Aizpurua]
Ohikoek baino hamar aldiz iraupen luzeagoa duen bateria garatu omen dute

Uda panpoxten [Jakoba Errekondo]
Sugandilak lagun ditudan leihotik begira, ubel agertzen dira kardoaren lore

Sasoi bete [Jakoba Errekondo]
Oraintxe da marrubi edo mailukien sasoi betea. Oraindainokoan jan ditugun

Azkue eta hiperbizkaiera [Nagore Irazustabarrena]
Bilbo, 1891. Resurrección María Azkue gazteak Euskal

Museoak musutruk [Nagore Irazustabarrena]
Iragan apiriletik Frantziako 50 museo inguru eta 100dik gora monumentu

Aitziber Sarobe: "Natur baliabideen kontrola publikoa ez izatea inkoherentzia da" [Onintza Irureta]
Gazumen Eusko Jaurlaritzak eraiki nahi duen haize-errota parkeaz galdetu nahi genion. Elkarrizketa egin eta gutxira jakin dugu Legebiltzarrak energia plana geratzeko eskatu duela. Gazumez gutxi hitz egin du, bere ustez, EAEn egituratutako energia politika oinarritik dagoelako ustelduta. Erro zimel horiez eta etorkizuneko bideez galdetu diogu.

Euskara informazio gizartean: Aro digitala: liluraren eta mesfidantzaren artean [Onintza Irureta]
Jon Sarasua, Igor Calzada eta Josu Amezaga mahai-inguruan. Hiru eguneko ikastaroaren goiburua: Zein hizkuntza hitz egiten du komunikazio gizarteak? Galdera asko izan ziren mahai-inguruan, eta baita ikastaroan zehar ere.

Garo�a 2011: garaipena atzamar puntetan [Xabier Letona]
Garoñako zentral nuklearra 2011n itxiko da azkenean. Ez da onena, baina ezta txarrena ere. Egia esan, aukera okerren artean zuzenetakoa da, betetzen bada bederen eta jadanik badirudi Espainiako Gobernuak oso gaitza izango lukeela atzera egitea. 40 urte egitean itxiko litzateke modu horretara, eta Espainiako Segurtasun Nuklearraren Kontseiluak emandako aholkuaren aurka; duela gutxi erakunde honek erreforma batzuk eginez gero zentralak beste hamar urtez lanean jarrai zezakeela ebatzi zuen.

Erabaki hau ekarpen bat gehiago da nuklearrik gabeko Espainia horretarantz eta, zalantza barik, lasaiago lo egiteko arrazoi bat gehiago ere euskal herritarrentzat.

Familia asko bizi da zentraletik, baina langileen egoera ezin da arrazoi nagusi bilakatu, euren ogibidea gainerako biztanleentzat arriskua eta zabor nuklearraren hipoteka badakar. Langileei bestelako irtenbideak topatu behar zaizkie eta, horretan bai, erakundeek zerikusi handia dute. Baina baita zentrala kudeatzen duen Nuclenorrek berak ere, zentral batek legez iraupen zehatza baldin badu, eta hori egiaz sinesten bada, bere bizi garaiko etekinen zati bat bertako langileen eta eskualdearen etorkizuna prestatzera bideratu beharko litzatekeelako.

Fiskalak bat egin du Egunkaria auziaren defentsarekin eta auzia behin-betiko ixtea eskatu zuen joan den astean. Botin auziaren jurisprudentziaren erabilera izan da auziaren itxiera eskatzeko orain arteko argudio nagusia, baina orain defentsak bigarren bat ere erabili du eta akaso lehena baino sendoagoa gainera: alegia, ezin da Egunkaria auzian erabili jadanik 18/98ko auzipetuak zigortzeko erabili den dokumentazio bera. Auzi hartan, 90eko hamarkadaren hasieran ETAri atzemandako paper entzutetsuak medio –Udaletxe proiektua...– ETArekin harremana zuen egunkaria Egin zela ondorioztatu zuten, beraz ezin da Egunkaria izan; eta gainera, Xabier Alegria 18/98koan zigortua dago horrexegatik eta ezin da pertsona bat birritan gauza beragatik auzipetu.
Hemerotekara jo dut eta ikusi dut El País-eko Jose Yoldi kazetariak 2008ko maiatzeko artikulu batean jadanik aurreratzen zuela orain fiskalak egin duena gerta zitekeela. Lehenago ezaguna bazen ere, informazio horretan aipatzen du, halaber, nola 2001ean Guardia Zibilaren kapitain bat Egunkaria Auzia irekitzeko eskaerarekin joan zitzaion Baltasar Garzoni eta honek atzera bota zuela, paper horiekin Ekin-eko auzia jorratzen ari zelako, eta ez zuelako helduleku juridikorik ikusten. Juan del Olmo epailearengana joan zen orduan, honek auzia onartu eta hortik aurrerakoa ezaguna da guztiontzat.

Baina Garzonek 2001ean bakarrik ez, 2003ko otsailaren 26an ere, Egunkaria operazioko lau atxiloturi jarritako espetxe aginduaz informatzen zuenean, Yoldik berak aipatzen zuen Baltasar Garzonek dokumentazio hau erabilia zuela 1998an Egin ixteko. Alegia, Auzitegi Nazionalean askok oso argi zutela juridikoki auziak duen ahuleziaz. Euskal gizartearen gehiengo oso zabalak hasieratik argi izan du Egunkaria auziaz PPk egin zuen erabilera politikoa. Orain badirudi “patata beroa” juridikoki ere gainetik kentzeko bidea egiten ari dela, eta logikoena hori litzateke, baina erabakia tribunalaren esku da oraindik. Ebazpen hau Egunkaria auziko atal nagusiari dago lotua, baina pentsa liteke fiskala eta defentsen eskaria onartzen bada, atal ekonomikoaren ikuspegia ere asko aldatuko litzatekeela.

Lan erreforma edo finantza erreforma? [Juan Mari Arregi]
Bankaren arduradunek (Espainiako Bankua, Europako Banku Zentrala, BBVA, Santander...) eta patronalekoek herritarrak estutzen gaituzte kaleratzea merkatzeko, soldatak jaisteko eta babes soziala murrizteko. “Lan erreforma” deitzen diotenaren neurri-sorta da hori; beharrezkoa, diote, gaur egungo finantza krisitik ateratzeko. Lehenengo patronala izan zen, gero banku pribatu handietako presidenteak, eta joan den astean, Espainiako Bankuko eta Europako Banku Zentralekoak, apustu horrekin tematu direnak. Agintean dagoen kapitalismo basatiaren eta bera ordezkatzen duten alderdi politikoen apustua da. Ez dute lotsarik foro publikoetan, egun batean bai eta bestean ere bai, kontu hori ateratzeko. Hori bai, foro horietan euren ekimenak txalotzen dituzten enpresari eta bankariez inguraturik egoten dira, enpresariek mozkin handiagoak lortzen jarraitzeko eskatzen dituzten ekimen berdinak baitira, krisian gauden arren.

Horrelako lan erreformarekin ausartzen direnak dira, hain zuzen, langabezia zifra larriak sortzen ari den krisi ekonomikoaren arduradunak. Horiek ez dute finantza erreformarik proposatzen. Nahi dutena da langileak izatea, erreformen bidez, beraiek eragindako krisitik aterako dituztenak. Oraintxe bertan premiazkoa da gaur bezalako krisia ezinezko egingo duen egiazko finantza erreforma. Hipoteka-basurak eta merkatuen kutsadura eragotziko duten neurriak premiazkoak dira. Neurriak espekulazio operazioei ihes egiteko; bankarien eta exekutiboen soldata milioidunak eragozteko; kapitalista eta bankariak ezkutatzen diren paradisu fiskalak ezabatzeko; enpresa eta kontsumitzaileei kredituak errazteko; mozkinak eta dibidenduak kontrolatzeko... Gaur, premiazkoena, finantza erreforma da. Langileak nahikoa lan erreforma jasaten ari dira.

Rikardo Arregi saria Gorka Bereziartuarentzat [Onintza Irureta]
Argiako kazetariak Rikardo Arregi Kazetari Berria saria jaso zuen joan den asteburuan, Andoaingo Udalaren eskutik. Argia aldizkarian argitaratutako artikuluetan erakutsitako sena, kritikotasuna eta ausardia saritu ditu epaimahaiak. Saria jasotakoan Bereziartuak (Hernani, 1984) hitz hauek egin zituen: “Euskarazko kultur produktu ‘izar’ bat kritikatzea, argudio asko emanda bada ere, arrisku handiko kirola da gaur egun. Kazetariak, hala ere, erabakitzen badu bustitzea, iritzia ematea, kultur produktu hontaz edo hartaz zer uste duen esatea, eta iritzia oso onbera ez bada, eskandalu txiki bat sortzen da, jarraian funtsik gabeko eztabaida bat, eta azkenean, kazetaritza da galtzen ateratzen dena”.

Sari Nagusia Olatz Simon ETBk Txinan duen korrespontsalak jaso zuen. Epaimahaiaren Sari Berezia Euskadi Irratiko Kostaldeko trena saioko lantaldeak irabazi zuen eta Ohorezko Aipamena Ttipi-Ttapa komunikazio egitasmoak.

Bahea [Onintza Irureta]

Omar Bongo Fran�afrique-ren xefa hil da [Pello Zubiria]
Ekainaren 8an Bartzelonan hil zen Omar Bongo, 41 urtez Mendebaldeko Afrikako Gabonen presidente egona. Inperio galduaren ametsetan bizi diren espainolek ez bezala, Frantziak kolonia sare zabala dauka munduan. Tartean “Françafrique” bataiatu dena. Bongo zeukan kapataz.

Sinestu, adostu eta ausartu behar du abertzaletasunak [Mikel Asurmendi]
Abertzaletasunak krisi egoera bizi du, aurrera egiteko bide berririk aurkitzen ez duelako, edota, esate baterako, krisia bizi du Espainiak neurria hartu diolako. Edo bestalde ere, Europa aldatzen ari delako: Europar Batasuneko estatuen arteko subiranotasun lehia eta estatuen deszentralizazioa direla eta”. Azkenaldion entzundako hitzak dituzu aurreko hauek. Guk tesi modura helarazi genien gure gonbidatuei. Solasaldian nahiz iritzietan abertzaletasunaren krisia eta abertzaleen zatiketaren zioak islatu dira. Alabaina, gogoetak abertzaletasuna suspertzeko berebizikoak iruditu zaizkigu.