Argia.com :: Xipri Arbelbide eu http://www.argia.com/argia-astekaria/egileak/xipri-arbelbide ARGIA: Euskal Herriko astekaria <![CDATA[Gaurko esklaboak]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2319/gaurko-esklaboak ]]> <![CDATA[Zer gau goxoa!]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2301/zer-gau-goxoa Sud Ouest egunkariak zioen joan den astean, Cannes hirian iragan G20, munduko herrialde aberatsenen bilkura, 20 milioi euro gosta dela. Gogoeta egon naiz, non mila deabru xahutzen ahal zuten horrelako dirutza. Okzitaniako Tolosan agertzen den La Dépêche du Midi egunkariak eman dit erantzuna.

Egunaz lan dorpea egin behar, egunek zortzi oren baino gehiago iraunen ezin bururatuzko eztabaidetan eta, ikusiz egun garrantzitsuak zirela, munduaren geroa eskutan zeukatela, nahi zuten trenpuan izan jaikitzean, lan ona egiteko. Goizean fleitean izateko, baitezpadakoa zen gaua ongi iragatea, ongi lo egitea, goxoan. Baldintza hoberenetan behar zuten lo egin, gostarik gosta.

Eta kazetari deabru horiek denak jakiten! Gorago aipatu egunkariak erran digu zenbat gosta diren gau horiek. David Cameron Ingalaterrako nagusiak 1.950 euro eman dio gau bakoitz, Marriott hotelari. Zuk eta nik hilabetean irabazten duguna baino gehiago gau batentzat. Ahalkegarria! Lotsagarria! Baina, erran bezala, gaitzeko lana bazuten egiteko.

Bigarren, Hu Jintao, Txinako nagusia. Honek 11.600 eman dizkio gau bakoitz Gray d’Al-bion hotelari. Munduko herrialde handiena izaki eta ez zenuketen Ingalaterraren maila eman nahi halere. Handiena lehen beraz! Baina ez du lortu.

Amerikako Estatu Batuak ez ote dira Txina baino gehiago? Obamak jauntxo horri erakutsi dio ez zela orainokoan segurik lehen mailara hupatua. 35.000 euro utzi dizkio goiz guztiez Carlton hotelari. Urrezko domina!

Batere ez! Zilarrezkoa bakarrik! Urrezkoa Sarkozyk eskuratu du: 37.000 euro gau bakoitz Majestic hotelari. Soldata %170ez emendatua Eliseoko palazioan sartzean, gastu guztiak Estatuaren gain (etxe, janari, jantzi, argindar, sehi, zakur, katu eta denak), soldata, sakelako dirutzat dauka. Eskuin eta ezker dabilelarik erosi postalak ez baitzaizkio hurbilezkorik ere horrenbeste gostatzen, nonbait behar zuen dirua xahutu. Zergatik ez Cannesko hotelean? Handienean! Frantzia zein handia den jakin zezan mundu guztiak.

Horra beraz nolako gizonen eskuetan den gure geroa. Lotsarik gabe indarño bat eskatu diete greziarrei. Beren zergak oso gaizki pagatzen dituzte eta. Baina ba ote dakizue Greziako konstituzioaren arabera, armadoreek ez dutela zerga ordaintzerik? Ez da harritzeko bere itsasontziteria munduko bosgarrena baldin bada. Leher egitekoari doakionaz aldiz, Grezia lehen. Bihar nor?

Baina ez dira denak leher egitekotan ikusten duzuen bezala.

]]> <![CDATA[Requiem II]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2289/requiem-ii ]]> <![CDATA[Eliza lo-belarra]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2271/eliza-lo-belarra ]]> <![CDATA[Zuzentasunaren izenean, zuzengabekeria]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2249/zuzentasunaren-izenean-zuzengabekeria <![CDATA[Negozio katolikoa]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2235/negozio-katolikoa <![CDATA[Sorginak baziren]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2226/sorginak-baziren <![CDATA[Gabriel Arestiren omenez]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2217/gabriel-arestiren-omenez <![CDATA[Baitezpadako telefonoa]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2203/baitezpadako-telefonoa
Uagadugu hiri nagusian ohartu naiz, lehenagoko txirrindulen erdiak, mobilitek ordezkatu dituztela: hemen beribil bezainbat Yamaha bada han. Konguzi, nindoan hiria 100 kilometrotan baitzen, bidea asfaltatua zen: orotara 2.500 km dira asfaltatuak! Autobusean, 5 aulki lerro bakoitz eta ez 4! 1970ean, 4,5 milioi bizilagun ziren, orain 15 milioi. Emigratuak bestalde: 3 milioi Bolikostan berean. Bizi esperantza 50 urtez beheitikoa –hemen 80 ingurukoa–. Barne produktu gordina jende bakoitz: 483 $ ; Frantzian 40.000 $, Espainian 30.000 $.

Rissiam deitu herrian pasatu baitut denborarik handiena, ez zuten argi indarrik, beraz ez zen ez hozkailu ez telebistarik: edaria 30-40 gradutan edaten zen –nuen!– eta gauaz ez zen ez estalki ez mihise beharrik. Haiek gabe izerditan.

Nire lagunaren semeak batxiler diploma pasatua baitzuen, klasean 84 zirela erran dit. Diploma eskuratu dutenak 40z petik. Ez baita harritzekorik baldintza horietan.

Lehen euriak izanak eta, arto ereiten ari ziren, gehienak jorraia ttipi batekin. Zenbait, asto edo metro bat gorako behitto batek tiratu golde nabarrekin.

Ur edangarria zuten, zuloak eginak baitzituzten ura ukaiteko, baina inork ez zeukan urik etxean. Komunak zeuzkan etxe bakarrean nintekeen.

Giza gaizoak! Zer miseria! Ba ote dakite zer den zoriona, gogoeta zaude, irakurlea. Bai! Eta guk baino hobeki. Hemen baino irri gehiago ikusten duzu eta kopeta zimurtuak askoz ere guttiago. Han daukazue froga, kontsumismoa ez dela zorionaren baldintza. Gizonak jan behar du, edan, lo egin eta abar, baina garapena segurtatzeko sortzen dizkiguten “beharrak” oro gehiegikeriak dira; lurraren hondamenera garamatzate AHT, hegazkin supersoniko, beribil, negu minean jan Keniako marrubi edo sakelako telefonoek.

Ahazter zait. Sartuak dira haiek ere kontsumismoan. Erizain edo medikurik ez dute, irakasleak guttiegi, baina beharrena badute: sakelako telefonoa. Den herri tipienean badira, bateriak kargatzeko hirirat joan behar badute ere. Garapena, zer uste duzue dela! Samsung, Nokia eta bestek beren telefonoak saldu behar dituzte. Telefonoaren beharra sortzeko nahiko publizitatea egin dute, hor sartzen den dirua beste nonbait eskas izanez, leher eginen badute ere. Gure ekonomia sistemak du ez leher egin behar. Gu bizi gareno! Gero... Hor konpon!]]> <![CDATA[Hankaz gora]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2188/hankaz-gora  
Gero eta gehiago krisian sartzen ari beraz. Zerk ekarri duen krisia? Euria bezala zerutik jautsi ote litzaiguke? Gauza segurra: ez da hobendunik. Bat ez dut entzun aitortzen, ez politika, ez ekonomia munduan: “Ikusi eta nora eraman dudan lur hau, ez naiz gai kargu honetan segitzeko”. Nehor ez da gaztigatua izan, salbu zuek eta, mundu osoa kakan sartu duelakoz. Gure geroa eskutan zeukatenak beti boterean daude. Munduaren “gidatzen” (?) segitzen dute. Nora? Berek balekite! Gauza kuriosa, harrigarria! Eraman gaituzten kinka tzarrera eraman eta, haiei konfidantza egitera bortxatuak gara, sartu gaituzten leizetik ateratzeko?
Ez direla denak hobendun? Ezin uka. Edo ez dira ohartu zeramaten politikak leizera eramaten gintuela. Beraz ez dira gai munduaren kudeatzeko.
 
Edo jakinean ziren eta ez dute ezer egin. Auzitegietara jauki behar litezke eta bizitzarako kartzelan sartu. Bakarrenak kartzelan daude gutxiagorentzat! Baina beren karguan daude beti eta ezer gertatu ez balitz bezala bide beretan segitzen dute. Hala nola gure lurra hiltzorian ematen duten beribilek. Hauen industria kolokan izanez, iduri luke paradaz baliatu behar luketela beribilik gabeko munduari buruz bihurgunea hartzeko. Baina mila milioika sartzen dute dirua, industria sail honi bizi berri bat emateko, gure airea gero eta gehiago kutsatuz.
 
Jendetasun, gizontasun aldetik ez gabiltza hobeki. Goiz honetan entzuten nuen egun oroz aipatzen diguten Mexikoko gripeak “jadanik” 84 hil egin dituela. Egun oroz ikaran gauzkate pandemia horren berriekin. Baina inork ez digu inoiz erraten, urte oroz hiru milioi afrikar hiltzen dituela malariak. Musikan, bi beltz behar dira zuri bat egiteko. Gure arduradun argituentzat asko eta asko gehiago behar da, gizon zuri bakar baten egiteko.
 
Bota garapena, bota kontsumismoa. Batzuentzat. Eta leher egin dezagun. Denek. Mundua zangoz gora daukate. Jakinean. Bai, Requiem kantatu beharko dugu nire azken liburuak dioen bezala.]]> <![CDATA[Aupa gu eta gutarrak! ]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2177/aupa-gu-eta-gutarrak  
Hirukoa egiten zuten alderdiek, Aralarrekin, 531.000 boto bildu dute. Espainolak urruti dabiltza 481.000ekin. 626.000 ukanen genituen D3M jokoan sartu izan balitz, baina nahiago izan du jokotik kanpo gelditu, ezinez eta erran, joko demokratikoa baizik ez zuela onartzen. Hegoaldea Espainiaren meneko ez balitz bezala eta Iparraldea Frantziaren. Haiek finkatu bideetarik pasatu behar dugu on bazaigu ala ez. Zergatik egin hola ez balitz bezala?
 
D’Hont legea ere hor dago. Badakigu. Baina jo aitzina. Abertzaleok nahiago izan dugu bakoitzak gure alde aurkeztu, hain da handia gure artean ezinjasana, intolerantzia. Gure indarrak lau alderditan zatiturik izanez, galdu dugu. Haiek bi ziren. Hobenduna ez da D’Hont legea, baina gu. Bestela jokatu bagina, D’Hont legea izanagatik, irabaziko genuen.
 
Bagenekien zer zen jokoan. Ikusten dugu egun oroz zer ematen duen Nafarroan, sozialisten eta nabarristen batasunak. Hizkuntza politika da beren akordioaren ardatza. Haiek garbi daukate zer nahi duten. Horra zer irabazi dugun. Horretara eraman gaituen aukera, jakinean egin ondoan. Bai! Hori da lortu nahi genuena. Eta lortu dugu! Nafarroan ikusten dugun politika bera jasanen du Euskal Herri osoak.
 
Ez da dudarik hirukoak euskarari buruz zeraman politikak ezer ez zuela balio. Hemendik hara izanen dugun politika berria askoz ere hobea izanen dela. Euskararen alde askoz ere gehiago eginen duela PPk, nork duda?
 
Iparralde gaixo honetan AEK, Seaska, irrati eta bestek eskuratzen baitzuten laguntza bat zein baliosa, akabo orain. Sortzera zihoazen hiru ikastolak, ez dira sortuko. Oraingoek ez dute klase berririk irekiko. Zenbait hetsiko hain segur. Baina horrela hobe. Borrokatzeko aitzakiak izanen ditugu. Euskarak leher egiten badu, zer munta du, borrokatzen ahal bagara?
 
Aipatua izan da jeltzale eta sozialisten akordio bat. Entzun ditut goi mailako abertzale garbi, bero, sutsu bezain suharrak, haserre gorrian: “EAJ ez ahal da sozialistekin joanen!”. Lasai jaunak! Ez da horrelakorik gertatuko. Lasai! Guttiengoa daukaten espainolek, PP eta PSEkoek, manatuko dute. Guri esker. Madrilek batere Estatu kolperik egin gabe. Zinezko abertzale handien zorionerako.]]> <![CDATA[Eguberri new look ]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2168/eguberri-new-look  
Geroztik mundua aldatu da. Etorri zaigu Papa Noel, Ipar Ameriketatik, Coca-cola edariak asmaturik, bere edariaren publizitatea egiteko baliatzen dela Eguberriz.
 
Ikastola sortu zelarik, jakin genuen guk bagenuela Olentzero. Baionako karriketarik hasi eta Euskal Herri barnean ere sartu da. Baina ez dauka Papa Noelen hedadurarik. Ez duzue nehon ikusiko soka batetik dilindan, etxeko leihotik sartu nahiz. Nire auzoan hiru Papa Noel izan dira horrela bata bestearen azpian. Eguberriz heldu dira?
 
Egun irakurtzen nuen erlijio kutsua galtzen ari dela Eguberri, lehenagoko Egun Berri pagano hartara itzultzeko. Jende asko ibili da oraino elizan egun horren karietara. Izturitz-Aiherran 1.300 jende bizi da, eta Eguberriz 700 bat joan da elizarat. Euskaldun gutiz gehienak. Joaten ez direnak, lehenagoko hartarat itzuli direla? Ez, ziurki.
 
Paganoak ez ziren sinesgabeak. Jainko batean sinesten zuten, eta nola! Ez bada ere XXI. mendekoen ikusmoldearekin. Egun Berria erlijio besta zen.
 
Bazitezkeen garai hartan ere sinesgabeak, baina oso marginalizatuak. Orain aldiz bai, sinesgabeen Eguberri bati buruz goazela. Eguberri new look bat ospatzen dute giristinoek berek sinkretismo berri batean.
 
Baina sinesgabe direla uste duten horiek ez dutela sinesten? Bai! Eta nornahik baino gehiago. Sinesten dute Kontsumismo jainko berrian. Sinesten dute erosi ahala baino gehiago erosiz dutela zoriona aurkituko. Hi bahaiz, ni banauk, zein gehiagoka auzoekin, nork diru gehiago xahutu. Otoi ez hunki dogma hori!
 
Zoriona aurkitzen dute? Zoriona ematen digu murgilduak gauden kontsumismo zibilizazioak? Nolaz dira Europan, urtekal, dozena milaka beren buruaz beste egiten dutenak? 12.000 Frantzian berean. Bide istripuz baino lau aldiz gehiago! Gaztetan berdin!
 
Beteleemeko barruki hartan aldiz, ongarri usaina eta ardi marraken erdian bazen zoriona. Haur berri batek eta haur horren alderat zen maitasunak ekarria, aitamen ala artzainen aldetik, pinta erdi esnea eta bi talo opariak lekuko.
 
Lehenagoko kontuak horiek oro. Aurrerapen, garapen, erosmen ahal eta bestetarik igurikatzen dugu zoriona guk. Eta igurikatuko.]]> <![CDATA[Zientzia modernoaren goresmenaz ]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2151/zientzia-modernoaren-goresmenaz Doctor honoris causa egin dute uda hastapen honetan. Bere hitzaldian erran du besteak beste: “El edificio conceptual de la ciencia moderna es la obra cultural colectiva más importante de la humanidad”.

Ñabardura zerbait gustatuko zitzaidan. Egia da zientziari esker bizi esperantza 80 urtera luzatu zaigula. Airez ibiltzen garela orenean mila kilometro eginez. Jakintsuek asmatu puskila-muskilez betea dugula etxea: telebista, telefonoa, DVD, MP3 eta abar. Ez du 40 urterik gure etxeetan sartu direla argi indarrarekin. Txaloak beraz jakintsuei.

Baina zer kosta zaigu? Lurra hil bizian baldin badago ez ote da jakintsuek asmatu guzien ondorioz? Ez zaie gogoan pasatu ere, haiei esker daukagun biribilak botatzen duen CO2 famatu horrek lurra hil zezakeenik.

Jakintsuen kontzeptuek eman dute nuklearra. Lehergailu atomikoari segundo bat aski izan zaio 100.000 jenderen hiltzeko Hiroshiman. Nork erran dezake ez dela gehiago gertatuko jakintsuak milaka ari direlarik oraino lan horretan?

Uztail honetan Rhone ibai bazterreko zentral nuklear batetan gertatu da ezbehar bat. Aipatzea balio ez zuen zerbait, alafede, horko jakintsuek erran digutenaz. Baina gauza kuriosa, bainatzea debekatu dute, baita arto landak ureztatzea ere ezbeharrak hunki urarekin. Zergatik, aipatzea balio ez zuen zerbait baldin bazen? Ez digute erran. Orain arte ere ez dugu zentral horietan dauden zientzilari oldearen solas handirik entzuten.

Uda honetakoa da. Mediku kantzerologo famatu talde batek gomendatu dute sakelako telefonoa ez nolanahi ibiltzea. Jakintsuak horiek ere. Baina berehala haserretu zaizkie Academie des Sciencesko beste mediku jakintsuak. Isilik egon zitezen otoi! Telefono horrek egin ditzakeen kalteen frogarik ez zutela. Ez zutela jendeak beldurtzeko eskubiderik. Minbiziak hil andanaño bat egin arte, deus ez aipatu behar... ekonomiari kalterik ez egiteko?

Lehenagoko Inkisizioa gogoratu zait. Orduan ere isilik egon behar zen linea ofizialari jarraikiz. XXI. mendean bide beretik gabiltza, gure inkisidoreak jakintsuak ditugularik. Eta dogmak, zientziakoak.

Ni ere jakintsuei begira egona naiz, begiak zurituak, haien erranak irensten nituela, katixima egin zidan Athor erretorearenak bezala.

Fede hori galdua dut. Zientziak zerbait asmatu orduko nire lehen galdera: zer kalte ekarriko digu horrek? Athorren erranen sinesteak ez dit kalterik egin. Zientzian sinesteak aldiz… Gure beharrei erantzuna ematea baino segurago, behar berriak sortzea dauka helburu ekonomiaren onetan!]]> <![CDATA[Emigrazioa aterabide?]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2134/emigrazioa-aterabide <![CDATA[Rouco Varela eta familia]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2120/rouco-varela-eta-familia Egunkariaren alde egin genuenaren mailakoa. Bi gogoeta merezi ditu, ezta!? Aitortuko dut Rouco Varela batere ez zaidala gustatzen, ezta Cañizares ere. Zapateroren kontra bildu ote dira jende oste horiek? Ez zait iduri Rajoyk gehiago entzunen dituenik bozak irabazten baldin baditu. Baina niretzat ez da aski zerbait Rouco, Cañizares, Zapatero ala Rajoyk errana izatea, gezurtzat ala egiatzat hartzeko.]]> <![CDATA[Barbaroen inbasioa ]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2111/barbaroen-inbasioa <![CDATA[Euskara ederra]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2092/euskara-ederra
Hartu dut Larousse hiztegia: Literaturaren lehen definizioa: “Ensemble des oeuvres écrites auxquelles on reconnaît une finalité esthétique”. Idatzien estetika edo edertasunak egiten du literatura. Frantzian. Ez Euskal Herrian? “Nor-nori-nork, gehi aditza, puntto” eta berriz “nor-nori-nork gehi aditza, puntto” erranaldietan mugatzen den testu bat literatura ote liteke?

Euskara ederra beharrezkoa da. Euskara eder horrek ideia aberats eta berriak, eta zergatik ez, zaharrak ere baldin baditu, hobe. Baina nahi bezain ideia sarkor eta sakonak izanagatik, euskara kaxkarra ez da literatura. Zoritxarrez badugu horrelakorik.]]> <![CDATA[Militarrak demokraziaz esperantzetan]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2072/militarrak-demokraziaz-esperantzetan <![CDATA[Azken esklabuak]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2054/azken-esklabuak <![CDATA[Esklaboak]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2044/esklaboak <![CDATA[Poligamia eta identitarismoa]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2022/poligamia-eta-identitarismoa <![CDATA[Deslokalizazioei bai]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2011/deslokalizazioei-bai <![CDATA[Aingeruaren sexua]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/1990/aingeruaren-sexua <![CDATA[Butiglioneren eskandalua]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/1974/butiglioneren-eskandalua <![CDATA[Baliorik ba ote du ezkontzak egun?]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/1944/baliorik-ba-ote-du-ezkontzak-egun