eu http://www.argia.com/argia-astekaria/egileak/xabier-mendiguren-elizegi ARGIA: Euskal Herriko astekaria http://www.argia.com/argia-astekaria/2320/bobbyak-ala-zipaioak ]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2298/segregazioa-gure-alde ]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2280/espainiako-monarkiaren-alde ]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2261/paraliturgia http://www.argia.com/argia-astekaria/2243/zer-eskatzen-du-herriak http://www.argia.com/argia-astekaria/2231/literatura-babestea-ez-dago-modan http://www.argia.com/argia-astekaria/2217/zer-gertatu-zen-loiolan http://www.argia.com/argia-astekaria/2201/uharte-artium-tabakalera
Horrek ekarri du, hain zuzen, errepikatzeko tentaldia, eta hortxe ditugu kultura berez bost axola zaien agintariak arte modernoarekin txora-txora eginda, museo batean sartutako diru-parrasta turistak erakartzeko makina hutsezina bihurtuko delakoan, automatikoki. Jose Luis Bilbao bera dugu esperimentua berriro martxan ipini nahi duen lehena, Urdaibaiko Guggenheimarekin, eta krisialdiak proiektua itzalpean baldin badauka ere, ez dut uste baztertuta izango dutenik, txikizioak txikizio.

Mimesiak indar handia du ordea. Nafarroan, Altzuzako Oteiza museoaren ondoan, arte garaikideko zentro bat eraiki zuten Uharten, ez dakit zehazki noren ekimenez, eta gero udalak zioen berak bakarrik ezin ziola aurre egin horrek zekarren gastuari, eta ea Gobernuak lagunduko zion. Ixteko aukera aipatu zen garai batean, baina oraingoz behintzat zabalik jarraitzen du.

Gasteizen, Komunitateko beste probintziak baino gutxiago ez izateko beren konplexu horrekin, ekin eta ekin jardun zuten arte modernoko museo bat eduki arte (Arte Ederreko beren museo klasiko eta polita nahiko ahazturik bazuten ere). Artium eraiki zuten azkenean, eta programazio interesgarria eduki arren jendez urri egoten da beti. Sarrerarik ez kobratzea erabaki zuten orain dela urte bat edo bi, baina ez dirudi gauzak aldatu direnik. Orain aldi baterako itxiko omen dute, eta itxiera luzerako izan litekeela ere entzuten da han-hemen. Desastrea litzateke, egindako inbertsioa egin ondoren.

Rekalde aretoko istiluak alde batera utziko ditut, espazio faltaz. Eta Tabakalera? Odon Elorzaren obsesio berria (orain ez du San Telmo aipatu ere egiten). Espazio huts bat berez, edozerez bete litekeena, eta kulturaren biziberritzearen sinbolotzat saldu nahi digutena. Gero hondamendia baletor, beste alde batera begiratuko dute erantzuleek, beren arduretatik ihesi, proiektu kultural-espekulaziozko berriei begira beti...]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2185/han-ere-kulturgileak-oinutsik http://www.argia.com/argia-astekaria/2167/joxan-ormazabal Astoa ikusi nuen, Txoria nintzela edo Tximeleta mendian abestiak idatzi zituela esanez gero, besteak beste, ez da egongo adin batetik beherako euskaldunik Imanol Urbietak musika jarritako kantu horiek abestu ez dituenik, asto betaurrekodunarekin fubolean aritzearekin amets egin ez duenik. Ez dira gutxi izango, halaber, Tapia eta Leturia edo Imuntzo eta Belokirentzat idatzi zituen kantuen erritmora erromerietan dantzan ibilitakoak: Maitatzen zaitudalako, Estresa, Gizontxo gizentxo...

Gure hedabideetako hemeroteketan hasiz gero Joxan Ormazabalen izenaren bila, bakanak izango dira topatuko ditugun elkarrizketak edo hari egindako erretratuak. Eta hala ere, hogeita hamar liburutik gora idatzi ditu, horietako batzuk nahi adina edizio izan dituztenak eta Euskal Herriko haur gehienek irakurriak; Ilunorduak eta argilaurdenak bere azken poema-bildumarekin nuen esperantza, Haur Literaturako Euskadi Saria emango ote zioten, baina ez da zorterik izan. Ez dio inporta ere, bera ez da inoiz inongo saritara aurkeztu nik dakidala, baina aukera polita izango zen nolabaiteko esker on publikoa erakusteko.

Izan ere, bat behar bada, Joxantonio Ormazabal izango da euskal haur literatura modernoaren zutabe nagusia, horren aitortza sekula egin ez bazaio ere; berak idatzi dituen ipuin eta poemez gainera (bere izenean eginak batzuk, eta egiletza aipatu gabekoak beste hainbat), baditu taldelanean egindakoak ere (Mariasun Landarekin, adibidez); horrez gain, zientoka izango dira euskaratu dituen liburu eta liburuxkak, eta are gehiago editatu dituenak: haurrentzat idatzi dugun euskal idazle gehientsuenok izan dugu, noizbait, haren aholku eta laguntza.

Eta hala ere, Joxan ezagutzeko zortea izan dugunontzat, haren alderdirik azpimarragarriena ez da sortzailearena edo eragilearena. Haren umorea, haren eskuzabaltasuna, haren bihotz handia nabarmenduko genuke oroz lehen.

Despedida kutsua duten arren, hitz hauek ez dira, zorionez, hil osteko laudorio eta goresmenezkoak; erretiroa hartzera doa Ormazabal, eta euskal kultura aberasten eta neska-mutilak alaitzen jarraituko duela espero badut ere, hogei urtean hurbil-hurbileko lankide izan dudanaren konpainia galduko dut nik, haren txantxa eta xelebrekeriak, haren ateraldi eta sen jatorra: “Ez ahal zigutek dantzatutakoa kenduko, e, Joxan”.]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2153/udazken-sindromea
Politikoen artean, abertzaletasun instituzionala aspaldi dabil noraezean eta galdu antxa, beraiek ere sekula sinetsi ez dituzten erronka-jotzeen eta arrastora itzultzeko dei gero eta ozenagoen artean, Jaurlaritzako aginte-makila (eta horrek atzetik dauzkan mauka guztiak) galtzeko aukera inoiz baino errealagoak beldurturik: ez Txiki Benegasek orain hogei urte, ez Mayorrek orain dela hamar lortu ez zutena, Lopezekin bihurtu da posible, ez Patxiren dohainengatik ez herritarren iritzi-aldaketagatik, ezpada ezker abertzalearen ilegalizazioari esker.

Ezker abertzale horixe, berriz, kartzelan eta isilarazita, botereak horretara ohiturik gauzkan arren salatzen jarraitu beharreko egoera antidemokratikoan. Hori salatu eta gero, hala ere, erantsi eta salatu beharko da, halaber, burdinen zama gainetik kendu ezinik dabiltzala, itsuenak eta buruberoenak ere garbi behar lukeenean estrategia zahar horrek, irabazteko inongo aukerarik ez izateaz gain, hondora daramala mugimendu osoa. Loiolan jotako hordago ustel horretatik ikasiko ote du? Beste hamar urte itxaron beharko ote dugu horretarako?

Baina politikatik kanpo ere ez dut ikusten itxaropenerako tarte handirik. Euskalgintzan inertzia hutsean gabiltzala iruditzen zait, ez ideia berririk ez ilusiorik ez daukagula; Baztarrikaren ekipoak dinamismo handiagoa erakutsi du, dudarik gabe, baina ez dakit ba, zelofanean bildutako txepelkeriatik harago joateko ahalik ba ote duen; gure gizarteak eskatzen digun mailatik behera bagenbiltza gaitz erdi, baina gizartea bera berdintsu barruntatzen dut, kemen falta erabatekoan, ekonomiaren gainbeherak noraino joko gaituen beste kezka askorik gabe. Baietz aurten, Durangoko Azokaren inguruan, krisi hotsak zabaldu euskal kulturan ere.

Urteko zikloetan, udazkenaren eta neguaren ostean udaberria loratzen da, ezinbestez eta halabeharrez. Bizidun ororen zikloan, berriz, iristen da beheraldi bat, ez egunsenti berri baten iragarpen baizik eta akaberaren aurrekari izango dena. Zer udazken mota bizi dugun ez dago esaterik, herrien patua ez baitago izarretan idatzia, guk geuk idazteko zain baizik. Poeta harexek esan zuen bezala, “nik ez nahi eguna bihurtzerik gau”.]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2132/epelean-gozo http://www.argia.com/argia-astekaria/2119/geuk-utzitako-tokia Jakin aldizkariaren azken alerako urtearen errepaso bat eskatu ziguten hainbat laguni, kulturaren arloan nabarmenak iruditu zaizkigun gertakariak azpimarratuz. Ez dut han esandakorik hona ekarriko, baina bai kasko barnean kilika geratu zitzaidan kontu bat; azkura ematen duenak hatza nahi.]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2107/kakaren-autogestioa Jainkorik bai ala ez, Joxe Arregirekin batean erlijioaz egindako solasaldi-eztabaida), gogoeta interesgarri bat irakurri diot, inmigrazioaren harira, nola kanpotarrak geure zaharren zaintzarako erabiltzen ditugun, geuk garbitu nahi ez dugun kaka garbitzeko, azkar eta zakar esanda.]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2094/pastak-jan-eta-gero The Organization protagonista duena hau ere, “Pastak” izenarekin. Biñeta parea. Lehenengoan, erakundeko bi lagun ikusten ditugu, beren txano, txapel eta guzti; kafea hartzeko jarritako mahaiaren aurrean daude, atrezzo guztiarekin: kafetera, katiluak, pastak plater batean, eta mahai-zapi guztiz kitsch bat; aurrean bi aulki hutsik, eta Asierrek dio: “Deskuidatzen bahaiz ez dittuk gehio etortzen!!”. Bigarren biñeta lagun bien arteko solasaldiak hartzen du: “Kafea aspaldian hoztu zuan eta txokolatezko pasta guztiak jan dittuk…” jarraitzen du Asierrek; “Jan dizkiagu esan nahiko duk!!” erantzuten dio kideak; “Nik bat edo bi bakarrik”, amaitzen du Asierrek.]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2076/puig-antich-ardotxi-zabalegi http://www.argia.com/argia-astekaria/2060/atun-trontzo-baten-aurrean http://www.argia.com/argia-astekaria/2040/zauriak-miazkatzen-ala-zauriak-erakusten http://www.argia.com/argia-astekaria/2023/eskolako-liburuak-debalde http://www.argia.com/argia-astekaria/2017/unai-elorriaga-inor-ez-da-pertsona-osooa-gauzak-kontatzen-ez-baditu http://www.argia.com/argia-astekaria/2006/jotak-tafallan http://www.argia.com/argia-astekaria/1988/zabor-menestraren-kontra http://www.argia.com/argia-astekaria/1969/los-santxez http://www.argia.com/argia-astekaria/1954/txillardegi-75-urte http://www.argia.com/argia-astekaria/1935/sormena-ez-dago-sobran http://www.argia.com/argia-astekaria/1917/etako-kritiko-literarioa http://www.argia.com/argia-astekaria/1890/unai-elorriaga-jakin-minik-gabe-ez-legoke-literaturarik http://www.argia.com/argia-astekaria/1818/literaturaren-txokoa