Argia.com :: Urtzi Urrutikoetxea eu http://www.argia.com/argia-astekaria/egileak/urtzi-urrutikoetxea ARGIA: Euskal Herriko astekaria <![CDATA[Bannockburn–Amaiur]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2308/bannockburnamaiur ]]> <![CDATA[Tbilisi-Iruñea]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2288/tbilisi-irunea ]]> <![CDATA[Gipuzkoa, mon amour]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2271/gipuzkoa-mon-amour ]]> <![CDATA[Gurdiari tiraka]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2253/gurdiari-tiraka <![CDATA[Nazio zatiezina]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2240/nazio-zatiezina <![CDATA[Espainiera hautatzeko eskubidea]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2225/espainiera-hautatzeko-eskubidea <![CDATA[Etxeko eta kanpoko elkarrizketak]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2212/etxeko-eta-kanpoko-elkarrizketak <![CDATA[Mende erdi]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2194/mende-erdi
Espainiak arrakasta nabarmenak lortu ditu: Lizarrako lezioak beretzat hartu eta Bushen aldia ezin hobeto probestu du (Putinek Txetxenian lortu duen legez). Eta independentismoak ez du lortu oldarrari neurria hartzea. Ondorioa argia da: sufrimenduaren/errepresioaren sozializioa, ETAko militanteetatik ezker abertzaleak nolabaiteko harremana daukan edozein arlotara. Eta Europaren legitimazioa, azkenik. Aznar atzean utzita Espainiak Europako herririk ezkertiarrenaren fama dauka. Gorria hautsia baino lehen.

Diktadura egonkortu zenean abertzaletasun modernoa sortzeko gai izan ziren, 1968ko haize iraultzaileetan egokitzen asmatu zuten. Militarrek beren neurrira baimendutako trantsizioan ere –eta are gerra zikineko urteetan– oldar armatua auzo eta herrietako behetik gorako lanarekiko modu paraleloan garatu zen. Estatua eratzeko zutabe sendo horiek kale egin zuten, horratik. Sobietar inperioaren erorketari neurria berandu hartu (Lizarra, 98) eta New Yorkeko erasoen ondorioak iragarri ezinik, etsipenean murgildu da independentismoa –hala ere, kritikak kritika, borrokatzeko eta sufritzeko gaitasun harrigarria duten milaka lagunen ausardia aintzat hartu behar da–.

Duela mende erdi, hondoa jotako abertzaletasuna berreraikitzen asmatu zuten. Gaur 800 preso, Nafarroa-EAE inoiz baino urrunago eta gerrilla bideak ezinbesteko duen kanpoko babesa erabat agortuta dago. Alde du Espainiaren izaera: Europako aberats berriaren konplexuarekin jarraitzen du, eta ondo dakizki bere demokraziaren mugak. Barneko nazioen arazoarekin Belgikak edo Erresuma Batuak legez jokatzen saiatu ordez, kuarteletako urduritasunaren berriak datozkigu behin eta berriz zeinen hauskorra den gogoratu bezain laster –bidenabar, behin eta berriz borroka armatuaren zilegitasun handiena emanez–. Ibarretxeri argi utzi zioten eta atzera egin zuen. Hurrengoan, Espainiaren izaera ondo ezagututa –Eskozia? Groenlandia?– neurria hartuta izatea du independentismoak kanpoko erronka. Eta barnekoa, zailena: benetako indar metaketa. Iraganeko bizioak, hegemonismoak eta matxokeriazko bular kolpeak bazter utzita, XXI. mendeko independentismoa berreraikitzea.]]> <![CDATA[«Txinako diktadura da arazoa, ez erlijioa»]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2182/kaiser-abdurusul <![CDATA[Independentzia eta burujabetza]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2179/independentzia-eta-burujabetza Free lance kazetariak ondo egin behar izaten ditu kalkuluak, etxera sekulako zuloarekin itzuliko ez bada, baina 2008an ondo nekien Kosovok merezi zuela, ekonomikoki kale egin arren. Batek daki beste independentzia egunen bat bizi duzun, motel!
 
Hurrengoak, egotekotan, Eskozia edo Groenlandia edo Feroe uharteak izan litezke, hau da, metropoliaren errepresio handirik gabe aska daitezkeen herrialdeak, hala erabakiz gero. Kosovon baina, erabateko askapen eguna zirudien independentziak. Goiko adibideen eta Balkanetakoaren artean dagoen ezberdintasuna da, lehenek estatu burujabea osatzeko grina daukatela, XXI. Mendean posible den soberania mota. Kosovon baina, independentzia zen lehendabiziko helburua, hau da, Serbiarekiko dependentzia betiko etetea, Serbiatik bereiztea. Ehuneko 90 diren albaniarren ametsa, gaur egun ezinezko dela jakinagatik, Albaniarekin bat egitea da, inoiz ez zuten Kosovoko Estatuan, bandera edo, are gutxiago, “kosovoar” naziotasunean pentsatu. Uda honetan argiago ikusi dugu: osetiarrek independentzia nahi zuten, Georgiatik bereizteko soilik, inola ere ez estatua eratzeko, iparraldeko osetiarrekin, eta beraz Errusiarekin bat egiteko urratsa zaie soilik independentzia.
 
Vetevendosje (autodeterminazioa) mugimenduko gazteak independentzia honen aurka mintzatu dira. Hedabide askotan ultranazionalista deitu diete, funtsean jarrera antikolonialista sakona daukatelako: mendebaldetik ezarritako independentzia eredua barik, Kosovoko biztanleek eurek onartutakoa aldarrikatzen dute. “Independentzia lortu dugu, baina burujabetzarik ez, mendebaldeak erabakitzen du hemen zer egin, eta Kosovoko gobernua da horren berri duen azkena” esan zidan Albin Kurti Vetevendosjeko buruak.
 
Horixe errealitatea Kosovon. Sarraskia sufritu zuten, munduko boteretsuenekin ondo jokatu dituzte kartak (Irakeko kurduek ere bai, eta burujabetza puntu bat bai, baina independentzia erabat baztertu dute, geopolitikak eragozten die), eta halere, Estatu herren bateko herritar dira. 57 herrialdek onartu dituzte, hau da, 130ek baino gehiagok ez dituzte onartu, tartean, Espainiak. Mendebaldeko Europan Serbian daukan lagun onena bihurtu da. Eta Kosovoko albaniarren euskaldunokiko sinpatia da iaztik hona nabaritu dudana, Espainiak ez onartzea “gure erruz” dela jakin arren.]]> <![CDATA[Uretako burdin bideetan]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2177/bilbo-santurtzi Euskal Herria ontzian Iñaki Uriarte arkitektoa gidari daramagula, geografia bereziaren esangura sakonaz, ondarearen garrantziaz eta eremuaren balioaz hausnartzera behartuta gaude.]]> <![CDATA[Kaukasoko lezioak]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2160/kaukasoko-lezioak Pena handia eman dit Kaukasoko gerrak. Abkhaziar eta georgiarren kasuan bereziki, oso tamalgarria da: elkarren etsai bezain euskaldunen ahaide sentitzen dira biak, gurekiko estima sinestezina da. Han euskal kaukasiartasuna ez da teoria, zalantzarik gabeko egitatea baino.
 
Errusiak ez zuen XIX. mendera arte Kaukaso konkistatu –Georgia izan zuen orduan herri leialena–. 1859an Ipar-ekialdeko txetxeniarrak eta dagestandarrak garaitu ostean, Ipar-mendebaldeko zirkasiarren familia zabalaren –abkhaziarrak barne– aurka gupidagabe jo zuen: 1864an Zirkasia hustu zuten, biztanleen %95 hil edo kanporatuta. Oraindik asko dira Itsas Beltzeko arrainik jaten ez dutenak, otomandar inperiora bidean hondoratutako ontziak gogoan. “Ahaztutako genozidioa” deitzen diote.
 
Abkhaziako Gobernuak Errusiarekiko esker ona badu ere, diasporako abkhaziarrak –Abkhazian baino askoz gehiago bizi dira Turkian– haserre daude 2014ko Neguko Olinpiar Jokoak Sotxi hirian egingo direla eta, Ubykhia zaharreko hiriburuan. Ubykh guztiak kanporatu zituzten eta 1992an hil zen mende bat lehenago 50 mila hiztun zituen hizkuntza. Abkhaziak Israelen antzeko plana dauka azken urteotan: Turkiako abkhaziarrak etxeratzea. Baina Sergei Bagapsh presidenteari galdetu niolarik barkamenik eskatu behar ote zuen Errusiak 1864koagatik, ezetz esan zidan: “Kontu zaharrak dira horiek”.
 
Nork du arrazoi hainbeste sufritu duten nazioen artean? 1992an abkhaziarrak ez ziren %20 beren lurraldean, eta georgiarrak ia %50 ziren. Georgiar guztiak kanporatu zituzten gerran, garbiketa etnikoa ankerra izan zen. Baina orduan esaten dizute 130 urte lehenago abkhaziarrek sufritu zutela genozidioa, eta gero Stalinek eta Beriak georgiarrez bete zutela Abkhazia, bertako biztanleak gutxiengo absolutua izan arte. Beste horrenbeste diote georgiarrek Hego Osetiaz: osetiarrak Iparraldekoak direla, eta Hegoaldera etorri eta georgiarrak kanporatuz bihurtu direla gehiengo. Nori dagokio beraz, autodeterminazio eskubidea? Lurraldeko biztanle guztiei? Gutxiengoa izan arren “jatorrizko” nazioko kideei? Diasporakoek ere badute hitzik?
 
Errusiak osetiarren eta abkhaziarren eskubideak aldarrikatzen ditu, Kosovoko albaniarrei ukatzeaz bat. Oligarken Errusiaren inperialismoa gringoena baino hobea da, nonbait, bere aldera lerratu baitira Venezuela, Nikaragua eta sasiezkertiar mordo bat. Inork ez du galdetu, horratik: eta Txetxenia?]]> <![CDATA[«Paramilitarrek jendea izutzen dute, Gobernuak bultzatuta»]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2159/javier-correa-kolonbiako-sindikalista <![CDATA[Galdera]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2141/galdera Galdera argia da: “Estatu independente gisa eratzea onartzen duzu?”. Ez da euskal mendebaldarroi egindako itauna, bistan da. Baina Eskozian ez dute zortzi lerroko galderarik erabiltzen, denek argi dutena esateko. Independentziak zenbat jarraitzaile eta zenbat aurkari dituen da gakoa, ez besterik. Eta ez dut zalantzarik zer-nolako trauma litzatekeen Londresen Eskozia bereiztea. Irlandako batasuna Londresen eragin handirik gabe gerta liteke, baina zer Erresuma Batu osatu Ingalaterra ia bakarrik geratzen delarik (barkatu galestarrok)?

Oso leku gutxitan daude Europan antzeko gatazkan: Erresuma Batuan, Belgikan eta Espainian. Mendebaldeko gainontzeko herrialdeetan, edo oso gutxi dira nazio txikiak (Alemania, Eskandinavia) edo, herri gutxitu asko izan arren, auziak oso atzean daude agenda politikoan (Frantzia, Italia). Ekialdeko herrialde gehienek ere badituzte gutxiengoak baina aldameneko estatuan nagusi izanik, muga aldaketa erabat tabua da, dozena erdi estatutan bizi diren hungariarrentzat adibidez.

Sinesgaitza da britainiarren jarrera, polemika, zarata eta eztabaidatik ahalik urrunen dauden tesietan dauden gatazka iberikoen aldean. Eskoziako independentistek Katalunian edo EAEko Legebiltzarrean abertzaleek baino askoz boto portzentaje txikiagoa izanik, ez dute ezkutatzen zein helburu duten. Eta oinarri demokratikoa inork ez du zalantzan jartzen, gehiengoak gura duena beteko da. Jendea limurtu eta independentziara erakarriz gero, bikain, eta osterantzean, lanean jarraitu (ez, ordea, Galizian edo Nafarroan bezala perfil abertzalea jaisten). Aurkariak, laboristak nahiz kontserbadoreak, beste horrenbeste. Independentistak deabrutu beharrean, estatu bakarrean batuta jarraitzea mila aldiz komenigarriagoa dela aldarrikatzen. Independentziak ekar ditzakeen galerez berbetan, noski, beldurraren estrategia da beti independentziaren aurkako arma eraginkorrena. Askatasunak beti dakarren beldurra da, batzuentzat zirrara dena izua da besteentzat. Baina hala behar du eztabaidak.

Gurean berriz, tankeen mehatxua modan ez dagoenez, bide hobea aurkitu dute: epaitegiak hiru botereetatik bat izanik, demokrazia zuzenaren muga demokratiko bihurtzen da. Eskozian parametro argietan daukate eztabaida, independentzia gura duzu ala ez duzu gura. Hemen zarata da nagusi. Diskurtso zirkularrak eta indefinizioa gailentzen dira, eta alderdi abertzaleek ataka gaindiezina daukate urruneko asmo ederren eta berehalako politiken artean. Eta beti, txikira jolasten, bistan da.]]> <![CDATA[Negu gorria berriz ere kurduentzat?]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2121/negu-gorria-berriz-ere-kurduentzat Kurdu zintzoak, kurdu gaiztoak” izenburu bikaina eman zion Kevin McKiernan dokumentalgileak estaturik gabe nazio handienari buruz egindako lanari. AEBen ikuspegitik, Turkiari matxinatu zaizkion PKKko kurduak “terroristak” dira, Saddam Husseini aurre egin zioten peshmergak berriz, askatasunaren aldeko borrokalariak.]]> <![CDATA[2008-10-25 arte...]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2106/2008-10-25-arte <![CDATA[Bi ikaskide gazteren arteko mezu trukaketa kilikagarria]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2096/asmatu-nor-naizen B. Masine, R. Piumini ::Asmatu nor naizen

Ibaizabal

orrialdeak ::102

prezioa ::11.20€

]]> <![CDATA[Peru Abarka sariko irabazlea]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2095/la-habana Jon Martin Etxebeste, Mia Charro ::La Habana

Gero

orrialdeak ::24

prezioa ::12€

]]> <![CDATA[<em>Iruña, hitz gutxitan</em> bildumaren hastapeneko liburua]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2093/la-vida-de-las-lenguas-en-nuestra-sociedad Batzuen artean ::La vida de las lenguas en nuestra sociedad

Iruñeko Udala

orrialdeak ::106

Prezioa :: 5€

]]> <![CDATA[Bizkaiko aldaketa]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2092/bizkaiko-aldaketa
Estrasburgon ei dago itxaropena –eta alderdien legea atzera botaz gero, berriz hauteskundeak?–: Espainian erraz sal dezake ezker abertzalea legeztatu beharra dagoela, berak nahi ez arren, Europa dixit. Aznarren legea da, gainera. Hamar hilabete urrats sendoak emateko, zalantzan ibili barik. Zertan dabilen ondo dakien presidentea ikusi behar dute espainiarrek, gerrara eraman zituztenen aldean bakea dakarkiena.]]> <![CDATA[Lau hizkuntzetan sortutako poemen bilduma]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2092/hotsak-eta-hitzak Batzuen artean ::Hotsak eta hitzak

OEPLI

orrialdeak ::52

]]> <![CDATA[Hizkuntza ez, hiztunak]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2073/hizkuntza-ez-hiztunak <![CDATA[Euskaldunak eta euskal herritarrak]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2057/euskaldunak-eta-euskal-herritarrak <![CDATA[Sandzak]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2035/sandzak <![CDATA[Ametsak erein eta ametsak bildu]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2016/ametsak-erein-eta-ametsak-bildu <![CDATA[Esportatzen]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/1992/esportatzen <![CDATA[To be or not to be]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/1974/to-be-or-not-to-be <![CDATA[MUNDUKO ALTXORRAK KATALOGOAN]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/1893/munduko-altxorrak-katalogoan <![CDATA[Garabien hiria]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/1860/garabien-hiria <![CDATA[LITERATUR JAZZA: POESIAREKIN HITZORDUA]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/1836/literatur-jazza-poesiarekin-hitzordua