Argia.com :: Unai Brea

Dantza tradizional garaikidea, edo alderantziz

Erreinu isilean bisitan

Lehorra eta itsasoa, bien talkak osatzen du kostaldea deritzogun hori. Bigarren azpian murgiltzeak sentsazio paregabeak bizitzeko aukera ematen digu, baita biziaren festa bertatik bertara ikusteko ere. Nahiz eta, zoritxarrez, festa horretan gero eta lagun gutxiago dugun zain, natura izorratzeko hain zale garen hanka bikook.

"Norbanakoen informazio genetikoak berebiziko babesa behar du"

Zaragoza (Espainia), 1952. Zuzenbide Penalean katedraduna da, eta 1996tik ari da Euskal Herriko Unibertsitatean. Urtebete geroago, EHUk eta Deustuko Unibertsitateak 1993an sortutako Zuzenbidea eta Giza Genoma Katedrako zuzendari izendatu zuten, eta karguan jarraitzen du harrezkeroztik. Gurekin mintzatu da genetikaren eta, oro har, bioteknologiaren aurrerapenarekiko zuzenbideak izan behar duen jokabideaz.

"Durangoko hiltegia ixtea kolpe handia da Bizkaiko lehen sektorearentzat"

Aulestin jaio zen 1981ean, eta bertako alkatea da ekainetik. Erralde sozietate mugatuaren administrazio kontseiluko lehendakari kargua ere hartu zuen, alkatetzarekin batera. Durangoko hiltegia kudeatzen du Erraldek, baina urtarriletik itxita daukate, Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak aginduta. Itxieraren aurrekariez eta ondorioez berba egin dugu, baita Berrizen zabaldu behar den hiltegi berriaren proiektuaz ere.

Zalantza asko sortzen duen iraultzaren atarian

Azken hamarkada bitan, materia atomoz atomo eta molekulaz molekula manipulatzeko gaitasuna garatu dugu gizakiok. Hartara, gauzatu egin da 1950eko hamarkadan Richard Feynman fisikari ospetsuak irudikatutakoa, berak izen hori eman ez bazion ere: nanoteknologia. Aukera berrien eskutik datoz arriskuak ordea. Nanoproduktuen toxikotasunaz oraindik behar beste ez dakigula salatu dute nazioarteko zenbait taldek.

Amaierarik gabeko tunelean

1980ko hamarkadaren amaieran eta 90ekoaren hasieran, EHUko ehunka irakasle jardun ziren borrokan kontratu mota berri baten alde. 1992ko martxoaren 30ean, unibertsitateak eskainitako kontratua sinatzeari uko egin zioten horietako bederatzik. Gaur egun, hiruk jarraitzen dute EHUtik kanpo, eta bik, Antton Azkargortak eta Jose Luis Herrerok, Leioako campuseko paisaiaren zati bihurtu den pankartari eusten diote oraindik. Beraiekin hitz egin dugu, aipatutako dataren hogeigarren urteurrena betetzear den honetan.

Krisiaren atetik sartu dira berrikuntzak

“Maskaradarik ez da izanen datorren urtean Zuberoan”, hala adierazi genuen hainbat hedabidek 2011ren hondarrean, jakin gabe iragarpen hori ustel bilakatzeko lehen urratsak ematen hasiak zirela Xiberoko Ikastoletako Ikasle Ohien (XIIO) elkarteko zenbait kide. Emango dira, baiki, maskaradak aurten. Alde askotatik ezohikoak izango dira, eta baliteke usadiotik aldenduko diren ezaugarrietako batzuetan egotea, justuki, maskaraden iraupenaren giltzak.

Jainkoa bene-benetan hilko balitz

"Ez dago informazio nahikorik transgenikoen kalteez eta epe luzeko ondorioez"

Biologoa, Kanarietako Nekazaritza Ikerkuntzaren Institutuko programa koordinatzailea da, baita Espainiako hainbat elkartetako kide ere: Fitopatologiakoa, Baratzezaintza Zientzietakoa eta Nekazaritza Ekologikokoa. Madrilen egindako transgenikoei buruzko nazioarteko jardunaldietan parte hartu zuen iazko azaroan, eta orduan esan zuenaren karietara egin diogu elkarrizketa hau.

Diru publikoa irensten duten zuloak

Hauteskunde garaietan boto-emaileak harrapatzeko amu gisa erabiltzen dituzte politikariek; aulkian iraun nahi duten kargu publikoek, berriz, ondo egindako gestioaren eredu modura aurkezten dituzte. Egia da boto batzuk erakartzeko balio dutela, baina gestio onarena zalantzazkoa da. Euskal Herriko azpiegitura (edo proiektu) asko zulo beltz bilakatu dira edo horretarako bidean dira, eta gero eta ahots gehiagok dio haien planifikazioa egitean herritarren interesa dela kontuan hartzen den azkena... hartzen baldin bada.

Tolkienen unibertsoaren �big bang�-a

Ikerketa ordaintzen dutenek zer ikertzen duten

Elikadura-alergiak bikoiztu egin dira Europan azken hamar urteetan... eta batzuetan euria egiten du. Udazkenean aurkeztu zuten ikerlan eskerga baten emaitza duzu datu ikaragarri hori, baina igoeraren zergatiaz gutxi hitz egiten dute egileek. Normala balitz bezala.
Ikus dezagun nor dagoen, azken batean, ikerketa horren atzean.

Jainkoaz agian gehiegi mintzatzen den fisika liburua

Energiaren azken "pagotxa"

Energia-krisiaren eztanda ahalik eta gehien atzeratu nahian, hidrokarburoen industria etengabe ari da erregai fosilen iturri berriak bilatzen. Horietako bat da arbel-gasa edo eskisto-gasa. Eusko Jaurlaritzak esan duenez, EAEk hortik lortu lezake energia-burujabetasuna datozen hamarkadetan. AEBetako esperientziak erakutsi du, ordea, gas mota hori ateratzeko erabiltzen den teknikak, hausketa hidraulikoak, kalte ugari egiten diola ingurumenari.

"Elikagaiak ekoizteko modua birpentsatu behar da"

Juigalpa (Nikaragua), 1958. Elikadura eta Nekazaritzarako Nazio Batuen Erakundeak (F AO) New Yorken daukan bulegoa du ohiko lantokia. Munduko Landagunea elkarteak Bilbon antolatutako Familia Nekazaritzaren Munduko Biltzarrean parte hartu zuen urri hasieran. Hitzaldi eta lan-batzorde artean, tartetxoa aurkitu zuen gure galderei erantzuteko.

Eszeptizismoaren monopolioa

Material kutunaren albo kalteak

Propietate egokiei zein prezio merkeari esker, azken mendean plastikoak hartu du lehen beste material batzuek zuten lekua. XX. mende amaieratik hona ederto ikasi dugu, ordea, aurrerapen-usteek bidesaria dakartela ondotik. Plastikoa ere, beren abantaila eta guzti, ari da faktura ordainarazten. Sortzen dituen arazoei modu egokian aurre egiten asmatu beharko dugu, haren zabalkundeak ez baitu oraindik gailurra jo. Baina alternatibak badaude.

Ukronia ukroniaren barruan = errealitatea?

"Espainiartasun sentimendua areagotzeko diru-laguntzak erraz ematen dira"

Espainiako Vuelta Euskal Herritik igarotzear dago, baina txirrindulariak baino lehenago iritsi dira protestak, espero zitekeenez. Espainiar itzulia hemendik pasatzea salatu duten hamaika eragileren artean ESAIT nabarmendu da; hark hartu du gidaritza, nolabait. Horretaz eta beste kontu batzuez mintzatu gara, ondoko elkarrizketan, Martxel Toledo oiartzuarrarekin.

Gezur farmakologikoak eta interes ilunak

Gizakiok milaka urte daramagu drogak erabiltzen, eta aldian aldiko agintariek haiekiko agertu duten jarrera ez da beti berdina izan. Historian zehar, ezagutzen ditugun droga guztiak, tabakoa eta kafea barne, debekatuta egon dira noizbait eta nonbait; baina zalantzarik gabe bizitzen ari garen aroa da debekuzaleena. Horrek ekarri dituen ondorioez, nola debeku oro ezabatzeak ekarriko lituzkeen abantaila edo desabantailez, luze hitz egin da dagoeneko. Ondoko erreportajean politika horien jatorria eta garapena aztertuko ditugu, batez ere Antonio Escohotado pentsalariaren lanean oinarrituta. Amaieran, debekuari eusten dioten indarrez ere mintzatuko gara. Substantzia psikoaktibo asko legez kanpoko izendatzea askoz okerragoa suertatu da konpondu nahi zen arazoa baino; hala ere, drogari buruzko ez-jakintasunak eta zenbaitzuk status quo honi esker lortzen dituzten mozkinek asko zailtzen dute egoera iraultzea.

"Ez dago drogak legeztatzeari buruzko eztabaida egiteko asmorik ez girorik"

Iruinsemea, 1993tik dago gaur egun daukan karguan. Droga guztiak legeztatzeari buruz muturreko jarrerarik ez daukala aldarrikatzen du, ez alde bateko ez bestekoa. Zail ikusten du gai horretaz benetako eztabaida soziala abiatzea, baina edozein kasutan, patxada handiz egin beharko litzatekeela dio, asko baitira kontuan hartu beharreko faktoreak.

Jatearen arriskua

Janari faltaren arazoa ez dugunoi, jaten duguna bihurtu zaigu problema. Otordu bakoitzean substantzia kimiko kutsagarriak sartzen ditugu gorputzean; mokadu batek ez digu kalte egingo, baina substantzia horietako asko luzaroan geratuko direnez gure organo, ehun, zelulei itsatsita, zalantza da ea zenbatgarren mokaduaren ondoren ordainduko duen faktura gure osasunak. Elikadura-industria handiaren metodoek eta araudi bigunegiek daukate errua, askok salatzen dutenez.

Ingeles kaxkarra abantaila denean

"Garapen jasangarria sozialismoaren bidetik bakarrik da posible"

Euskadi-Cuba elkarteko komunikabideen arduraduna da Jose Manzaneda. Joan den astean Kubako ekonomiaren zenbait alderdiz mintzatu zen, EHUren Udako Ikastaroen barruan, Bilbon antolatutako Irudiak deshazkunderako/Telebista, internet, zinea mintegiaren karietara. Hitzaldia eman baino egun batzuk lehenago eskaini zigun elkarrizketa hau.

"Ez gara itzuliko krisi honen aurreko egoerara"

San Joanen Apokalipsia irakurtzeko gomendatzen die apokaliptiko esaten diotenei. Pedro Prieto (Madril, 1950) ingeniari teknikoa da formazioz; urte luzez industriaren ohiko bideak zapaldu eta gero, orain dela hamarkada bi hasi zen erregai fosilen agortzeaz kezkatzen. Ohiko bideetatik erabat aparte dabil orain: Espainiako AEREko (Energia Baliabideen Ikerketarako Elkartea) presidenteordea da, eta petrolioaren gailurra aztertzen duen ASPO europar erakundeko kidea. Crisisenergetica webgunea sortu zutenetakoa ere baduzu.

Sovietarren bost hamarkada 200 kliketan

Euskal letren xendrak urratzen

Sei egileren eskutik, Euskal Herriko sei herrialdetako txoko bazterretatik ibiliko gara, eta sei bidaidek lagunduko digute txango horretan. Horietako bost idazleak dira; bestea, Katalina Erauso, ponte-izen bereko antzerkigile bati oso estu lotutako emakumea. Igarriko zenuen honezkero, irakurle: ihesaldirako gomendatu nahi dizuegun garraiobidea, oraingoan, literatura da. Hautatu ditugun egileen bizitza eta obra mapa egokia izango direlakoan gaude.

Zelan eutsi sukar eraikitzaileari Biosferaren Erreserba batean

Ezkutatutako pandemia

Munduko heriotza eragile nagusietakoa izan arren, gutxi akordatzen gara tuberkulosiaz herrialde aberatsenetan bizi garen gehienok, guztiz gainditutako zerbait bailitzan. Ez da hala ordea. Milaka pertsona hiltzen ditu egunero gaixotasun honek, eta sendatzen direnak sekulakoak sufrituta sendatzen dira. Zaharregiak dira tuberkulosiaren aurkako farmakoak.

Hizkuntz eskubideak atzera-martxan

Legeak eskubide hori aitortu arren, EAEn ezin daiteke gida-baimena ateratzeko azterketa praktikoa euskaraz egin. Araban eta Gipuzkoan beti izan da hala. Bizkaian, berriz, aukera hori bermatuta egon da hamarkada batez, baina desagertu egin da urtarrilaz geroztik. Zenbait autoeskolak, eta Jaurlaritzak berak, konponbidea eskatuko diote Trafiko Zuzendaritzari.