eu http://www.argia.com/argia-astekaria/egileak/pako-sudupe ARGIA: Euskal Herriko astekaria http://www.argia.com/argia-astekaria/2321/bildu-eta-aralarreko-boto-emaile-horiei ]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2305/bestelako-olentzerori-bestelako-gutuna ]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2291/elebide-eta-ehu-gaztelania-sendotzen ]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2279/san-telmo-museo-berritua ]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2264/oraingoan-bai-aro-berria ]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2252/tortura-eta-hedabideak http://www.argia.com/argia-astekaria/2242/uigurrak-berez-txinatarrak http://www.argia.com/argia-astekaria/2229/tortura-ukatzen-jarraitzeko http://www.argia.com/argia-astekaria/2216/far-westeko-euskal-herria http://www.argia.com/argia-astekaria/2201/afganistan
Gisa honetako galdera eta erantzunak dabiltza soldaduak han dituzten estatuetako iritzi publikoan, eta Espainian, Afganistanera soldadu gehiago bidaltzekotan denez gero gobernua. Hura soldaduentzat tranpa bat bide da, suizida taliban zulo bat, edozein momentutan hanka-beso edo bizirik gabe gelditzeko lekua. Defenditu bai baina erasotzeko ez omen dute baimenik. Orduan Espainiako Gobernuak hara soldaduak elbarri edo hil-kutxan ekartzeko bidali behar ditu?

Euskaldun gisa zer axola digu? Ez al dugu Espainiako armada Konstituzio sakratuaren aginduz nazioa zatiezin atxikitzeko indarrik bortitzena eta beraz etsaiena? Entzuten dut, baina, mundutik at al gaude, eta espainiarretatik urrun?

Espainiako agintari militarren arabera, Afganistango Gobernuari lagundu behar zaio talibanen aurkako borroka irabazten, eta horretarako NATOko tropek orain arte bezala jarraitu behar dute. Bestela esan, AEB eta aliatuei interesatzen zaie Karzairen gobernua indartzea talibanak suntsitzeko, eta ez Irakeko bezalako gerra bat, Vietnam dakarrena gogora.

Zertan dira gerra gogorren pairatzen duten afganistandar errukarriak? Telebista espainiar bateko erreportajearen arabera, zerbaiterako behartzen direnean, nahiago dute talibanengana jo atzerritar soldaduengana baino. Nahiago dituzte bertako taliban nolabaitekoak arma sofistikatuz hornituriko atzerritar soldadu hala-holakoak baino.

Denok dakigu AEB eta sateliteon interes nagusia ekonomikoa dela, ez afganistandarrak askeago eta izandunago egitea. Nazioarteko harremanak bestelakoak balira, justizian oinarrituak eta ez botere ekonomiko eta militarrean! Gauzak egun diren bezala, tropa gehiago bidali ez baizik atera egin behar dira handik, hartara ez da soldadurik elbarri edo hilik gertatuko, eta afganistandar errukarriek irabazi egingo dute.

Eta gure interes ekonomiko eta geoestrategikoak? Noren interes ekonomiko eta geoestrategikoak? Antimilitarismoak zenbat arrazoi duen, eta zein eragin gutxi. Soldaduak hiltzeko eta elbarritzeko eta hil ditzaten eta elbarritu ditzaten dira han, eta nonahi. Eta afganistandar arruntek zortzi urte luze daramatzate taliban eta nazioarteko tropen erasopean harrapatuak.]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2187/kontraera  
Ander Iturriotzek dioen bezala, era adierazgarrian, egun ETA estatuaren edo bi estatuen joko zikin antidemokratiko guztia garbitzen duen makina bat da, tresna ezin hobea demokrazia hitz iruzurtiaz beren buruak jazteko, eta beraz haiei interesatzen zaie gutxienik erakunde gaizki armatua desagertzea.
 
Hego Euskal Herriko erakunde politikoetara begira jartzen bagara, hautetsi abertzaleak begira ikusten ditugu, alderdi espainolistek zer egingo, baietz PPk gobernatu EAEn ere Nafarroan bezalatsu, ehun eguneko konfiantza behintzat eman egin beharko zaio gobernu berriari; gainera orain lehentasuna krisi globalari ematen zaion tokiko erantzunak du... Alderdien Legea indargabetzeko estrategia, presoen afera, politika espainolista era bateratuan deslegitimatzeko mugimenduak, ez du ematen horiek lehentasun dituztenik, eta horiek aintzat hartu gabe, abertzaleak espainolismoaren eztialdiaren ikusle zozo bihurtzeko peril handitan.
 
Friboloegia izango naiz, baina krisiarena nago etorri zaigun bezala joango zaigula. Baliabideez ahulenei kalte handia eginik, baina oharkabean etorri zaigun bezala, joan ere antzera egingo zaigu, hemengo erakundeen eragina erabakigarri gertatu barik, hortxe nonbait.
 
Eta beti lehentasuna bestek du: krisiak, Europak, ez gure arazo nazionalak, ez gure hizkuntzak ere. Beti kontraera. EAEko gobernu berriko lau kontseilarik euskaraz egin dute zin beren kargua, eta batek euskaraz eta erdaraz. Horrek zer esan nahi du bost kontseilari horiek oso aintzat hartzen dutela euskara eta beren ardurapeko sailetan euskarari lehentasuna emango diotela edo gutxienez bi hizkuntzak berdin tratatuko dituztela ala itxura egin nahi dutela, herritarrek euskararen aurkakotzat jo ez ditzaten? Aurrekoek ere euskararen kontuan itxura eta hipokresiatik gehiago zuten, eta hauek gutxiago izango dira itxurakerian eta hipokresian?
 
Gu Lizarra-Garazi garaian sentitu ginen erara, eta hara itzuli nahi, jakina. Baina orain krisia gainditzea da garrantzizkoena, eta Europako hauteskundeak gainean ditugu. Espainolismoa eztitan, alderdi abertzaleak noraezean, eta herritarrok nekeak, axolagabeziak eta aisenahiak jota, gure Euskal Herri gutxi euskaldun eta gutxi burujabean. Kontraera!
]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2171/administrazioan-itzultzailea-etxekalte  
Ez da erabateko egia. UEMAn dauden udalerriak alde batera utzita ere –UEMAn dena euskal arrosa dela ez bedi uler!–, seguru sortzen dela euskaraz zenbait udaletxe, aldundi eta EAEko Jaurlaritzako sail gutxi batzuetan, eta zertxobait Nafarroa edo Iparraldeko herriren batean, baina, egiatik hurbilegi dago, nagusiki gaiari ez zaiolako lehentasunik aitortzen, eta beste hainbat oztopo larri tarteko.
 
Itzultzailea, esaterako, EAEko administrazio orotan dago, lanpostuei euskararen ezagutza bermatzeko hizkuntza-eskakizunak ezartzen zaizkie, nahiz maiz apalegiak diren, baina, hor amaitzen da gehienetan eta onenean politikarien kezka; hortik aurrera ez dio axola dena edo ia dena erdaraz sortzen bada.
 
Euskaldunak badu arduratxoa, gehiago eska dezake, baina ardura gutxien duena da. Funtzionarioak ardura handiagoa du. Oro har, joera handia agertzen du errazenera jotzeko, erdaraz funtzionatzeko, salbuespen merezimendu handikoak salbuespen. Politikariek ardura gehiago dute. Erabat harturik, lehentasunen zerrendan behe-behean dute, erabat ezaxolatzen ez direnean, salbuespen merezimenduzkoak salbuespen.
 
Administrazioan asko edo dezente sortzen dutenek araudia dute ezinbesteko lagun. EAEn ez da baliabide aski jartzen ugaritu eta ugaritu ari den araudia euskaratzeko. Noizko, esate baterako, Eraikuntzako Kode Teknikoa euskaraz? Badira arkitektoak euskaraz ari direnak –gutxi baina badira–. Araudia euskaraz ez badute, baldin eta oinarrizko proiektuak eta egikaritze proiektuak erdaraz jasotzen badituzte, nola egingo dute lan euskaraz? Adibide bat da.
 
Euskaraz ari denak egiten duen ahalegin osagarria ez da aintzat hartzen ez eskertzen, eta aurkako presio askori egin behar dio aurre halakoak: politikari elebakarrekikoa egin beharra, hots, erdaratzeko presa, itzultzaileak behar bezala prestatuak ez egotea euskarazkoa erdaratzeko, gisa denez; gutxiz gehienetan, bestera ari direnez gero.
 
Baliabide gehiago, gidaritza gehiago eta hitz batean, estrategiko jotzea behar-beharrezko dira, Koldo Izagirreren iritzi hori luzaro(egi)an egiatik hurbilegi ibili ez dadin.]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2158/eitb-eta-euskaldunak
Erakunde publikoak gonbidatu egiten du herritar elebiduna bietan aritzera? Adeitsuki behartu? Hots, “hizkuntza bietan edo batere ez” esaten dio? Oker ez banago, erakunde publikoaren jokabide orokorra da herritar elebidunari bietan egiteko eskatzea. Orduan, galdera bat da: horrek euskararen normalizazioari laguntzen dio ala kalte egiten dio?

Beste galdera bat da: euskal herritar elebidunak nola jokatzen du? Hasteko, erakunde publikoak gonbidatutakoak interesa izan dezake bietan egiteko, baina, demagun interesa ez duela herritarrak baizik erakundeak, orduan gerta daitezkeenak, funtsean, hirutara bil litezke: 1. Herritarrak gustura onar dezake hizkuntza bietan egiteko gonbita. 2. Ez hain gogoz, edo kontra, onar dezake, eta 3. Uko egin diezaioke gonbitari, eta esan euskaraz edo batere ez, edo alderantziz, erdaraz edo batere ez.

Kasuistika orokorraren berririk ez dut. Kasuistika hori azaltzeko arrazoiak ere konplexuak izan daitezke –zenbateraino eragiten ote du euskaldunaren gutxiagotasun konplexuak: ez dudala nahi esaten badut ez dakidala pentsatuko dute; edo gonbidapena ez onartuz gero, politikoki mutur batekotzat edo bestekotzat joko duten beldurrak– baina nire iritzian: euskal hiztun onak erdara kaxkarrean aritzera gonbidaturik edo adeitsuki beharturik, erakunde publikoak bere ekarpena –ez dakit handia edo txikia– egiten dio gurean dugun hizkuntzen egoera desorekatuak bere horretan iraun dezan.

Horretaz gain, ETB2ko zenbait telesaio “betetzeko” balio dute, erdaraz gaizki hitz egiten duten “kaxero”en rolak bizirik atxikitzeko, barre lerdoak eginaraziko dituztelakoan.

Nire iritzian egungo politikak ez du hurbiltzen euskal herritar erdalduna euskal mundura. Telebista kate publikoak euskaraz egitera gonbidatu behar luke euskaldun elebiduna –azpitituluekin edo gabe–, erdaraz soilik egin nahiago duen eleaniztuna bietan egitera, eta inoiz ez behartu ezta gonbidatu ere, euskaraz bizi dena erdaraz egitera.

Politikarien erabakiak gorabehera, euskaldunok badugu otzanegiak ez izateko aukera eta kasik beharra esango nuke. Ados?]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2145/abertzaleak-eta-euskara-j-m-odriozola Bizi nai artikuluan: “Onenbeste erdal-burruka ondoren, erri asko erori dira. Azkoitik euskaldun dirau oraindik, Jaunari eskerrak. Baña ari zaizkio azpi-jorran”. Oso kontziente zen espainolek zer-nolako borroka egin zuten euskara euskaldunen ezpainetatik kenarazi eta espainola ezartzeko batere begiramenik gabe. Jakina, esango duzu, irakurle, diktadura garaia zen; eta hizpidean zaude, baina halere axola handikoa iruditzen zait gogoratzea –neure buruari ere– euskaldun ezpainetan euskarak bizi duen egoera kaxkarra borroka eta azpi-jorra horien ondorio (ere) badela.

Egun, txitean-pitean egiten dugu topo euskaraz soilik haurrekin egin nahi duten euskaldunekin, euskara ere praktika horren eraginez, haurrekin hitz egiteko bestetarako ez dutenak, haur-hizkuntza, eta iruditzen zaigu jai daukagula, barruan dugula harra barrua usteltzen ari zaiguna, eta euskal praktika baino aurreratuago sumatzen dugun kontzientzia politikoa gorabehera, gure nazioaren porrota ezin saihestua dugula.

Politikari abertzaleek zer egin dute, aspalditik datorren erdal borroka eta azpi-jorren aurka azken hogeita hamar urteetan, Hego Euskal Herrian bereziki? Erakundeak sortzeari, lurraldetasunari eman diote garrantzia, eta ez euskara nagusiarazteko borrokari, berak nagusiki, eta aldeak alde, erdararen inposizio-kate horretan kokaturik ari baitira politikagintza espainolez lantzen, hondarrik hondarrenean, Francoren diktadurapean bezalatsu, hizkuntza-borroka askatasunaren biharamunerako utzirik, irakaskuntzak mirariak egin arte edo, eta horrela Irlandaren eredurantz urratsak egiten. Euskalgintza eta aberrigintza uztarturik ez eramatekotan, bietan porrota!

Euskal erakundeetan nagusi direnek behin eta berriz adierazten digute espainola ere gurea dela, eta bi hizkuntzak baliatu behar ditugula gureak direnez gero, espainol totalitarioek hainbeste konplexu ereinez gure baitan sarrarazia, eta N. Etxanizek “bide ertzeko belarra”ren metaforapean agertzen ziguna, publikoki hiltzera kondenatua. Frankismoaren pean deslegitimatuak zeuden espainiar hizkuntza, kultura eta identitatea abertzaletasunak legitimatu egiten ditu, eta nazio euskaldunaren ezaugarri nagusiak deslegitimatu, nazio menderatzailearen identitate-balioak erabiliz. Adierazgarria: hogeita hamar urteren ondotik euskara jakin beharrik ez hauteskundeetara aurkezteko.

Nazio euskaldunaren gainbehera iraultzea, bi borroken arteko simetria, merezi digun iraultza bakarra, bizi nahi baitugu euskaldun gisa. Bat nator Joxe Manuel Odriozolarekin!]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2129/humboldt-hizkuntza-eta-pentsamendua http://www.argia.com/argia-astekaria/2115/gutun-irekia-politikari-euskaltzaleoi http://www.argia.com/argia-astekaria/2103/ana-politkovskaya http://www.argia.com/argia-astekaria/2097/epaiaren-zain Egunkaria auziko epaiketa egitea erabaki duen Espainiako Auzitegi Nazionaleko 1. zigor salako magistratu den Ramon Saez Valcarcel jaunak. Aurrerakoiak ez izatera, ez ziren etorriko Donostiara, Eusko Ikaskuntzak gonbidatuagatik.]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2082/euskadi-sariak  
Goazen iskanbilaren iturrira. Jon Alonsok, alde batera, salaketa zehatzak egin ditu, gehienbat itzultzaile-talde zenbaiten jarduerarekin zerikusia dutenak, eta administrazioarekin: “Zio bultzatzen dutenek aintzat hartu al dute orain arte, publierreportajerik gabe baino ahalegin esker txarreko, iraunkor eta luzeaz, EHU-UPVtik bertatik, dibulgazioaz arduratu direnen iritziak? Euskadi Saria irabaztea lehiaketa publikorik gabe banatzen diren hainbat lan eskuratu ahal izateko baldintza al da? Halako zer edo zer gertatu zen Pio Barojaren urjentziazko itzulpenak (...)” adjudikatu zirenean. Batzuk gutxietsi, beste batzuk lehenetsi, faboritismoa, eta Euskadi Saria irabaztea hainbat lan desiragarri, administrazioak ordainduak –Pio Barojarenak hala izan baitziren–, zuzenean eskuratzeko giltza ezkutua izatea.]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2064/prozesuaz http://www.argia.com/argia-astekaria/2059/euskaldunok-euskal-herrian http://www.argia.com/argia-astekaria/2049/irunearen-alde-iluna http://www.argia.com/argia-astekaria/2039/ohiko-trenaren-fabore http://www.argia.com/argia-astekaria/2031/itzul-webgunea http://www.argia.com/argia-astekaria/2016/obaba http://www.argia.com/argia-astekaria/2007/made-in-bangladesh http://www.argia.com/argia-astekaria/1995/dibortzioa http://www.argia.com/argia-astekaria/1987/beteko-ez-den-legea http://www.argia.com/argia-astekaria/1947/euskararen-normalizazioa-administrazioan http://www.argia.com/argia-astekaria/1709/aita-hilko-ez-hilko