eu http://www.argia.com/argia-astekaria/egileak/mikel-zurbano ARGIA: Euskal Herriko astekaria http://www.argia.com/argia-astekaria/2317/m-29-eta-gehiago http://www.argia.com/argia-astekaria/2303/izotzaldia ]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2290/konstituzioaren-erreforma http://www.argia.com/argia-astekaria/2274/inside-job-europan ]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2259/pentsioen-negozioa http://www.argia.com/argia-astekaria/2250/austeritatea-europako-batasunean http://www.argia.com/argia-astekaria/2229/euroaren-ajea http://www.argia.com/argia-astekaria/2213/tobin-tasa http://www.argia.com/argia-astekaria/2196/susperraldiaren-ajea http://www.argia.com/argia-astekaria/2182/g-20 new deal batetik. Bertan ez da munduko ekonomia orden berriturako haberik ipini. Bileraren ondoko mezu triunfalistak zerikusia du igurikapen grisaren ostean ustekabeko neurriak onartzearekin. Baina neurri hauen oinarrian ez da aro berri baterako izpirik ikusten, ez helburu eta estrategia aldaketari dagokionean, ezta ere proposatzen diren tresna eta instituzioen izaeran. Hasteko, krisiaren inguruko diagnostiko bateratu baten gabezia da nabarmena, krisia orokorra eta sistemikoa dena bistakoa den arren ez da hori onartzen.
 
Kontestu horretan neurri partzialak eta zalantzazkoak bideratzen dira, betekizun mailan exijentziarik gabekoak. Finantza Egonkortasunerako Kontseilua eta Nazioarteko Diru Funtsa bezalako erakunde fosilizatuak finantza sistemaren erdian ipintzea bide honen ezintasunaren ispilu baino ez da. Merkataritza babesaren aurkako lerroa ere ez da sinesgarria, noiz eta G-20 taldeko herrialdeek beraiek 47 neurri protekzionista indarrean ipini duten aldian. Paradisu fiskalen zerrenda beltza argitaratzeak ez dirudi oso eraginkorra izango denik zigor neurriak zehaztu gabe, non eta Britainia Handian eta Amerikako Estatu Batuetan (AEB) bertan indarrean daudenak ezabatzen ez diren bitartean. Eta zer esan hedge funtsak arautzeko neurriez eta arriskuen estimaziorako agentziak kontrolatzeaz? Hau guztia nork eta nola egingo duen ez da argitzen. Nolanahi ere, finantza burbuilak desagertzeko bidea serioski urratzeko aukera bakarra aktibo hauek debekatzea litzateke.
 
Funtsean arazoa ez da likidezia edo –nahitaezkoa izan arren– finantza sistemaren erregulazioa, auzia mundu mailan dagoen zor metatu ikaragarria nork ordainduko duen ebaztean datza une honetan. Burbuila neoliberal erraldoia amaitu egin da. Kreditu emaileek –finantza erakunde eta herrialde batzuk– badakite hori eta metatutako zor guztia ezin dela kitatu, baina zorpetuen ekimenak trabatzen dituzte ahal duten heinean, dolarrak egiteko makinari eraginez jarraitzen duen AEBrenak ezik.
 
Orobat, bilera horren bueltan egiazta daitekeen berrikuntza sustantibo bakarra munduko gobernantzarekin dago lotuta, bertako gidari funtzioa G-20 taldeak G-7 ordezkatzearekin alegia. Herrialde emerjente batzuk munduko buru ekonomikoan egotea ez da nolanahiko aldaketa, batez ere AEBetako posizio hegemonikoan duen eraginagatik. Halere, asmo hau urrun dago munduko ekonomiaren gobernantza demokratikoa eta multilateralaren proiektutik. Finean munduko gobernantzaren nolakoak krisiaren zama nork ordainduko duen determinatuko du.]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2168/neurrigabea  
Zalantza moralaren garaiotan jokabide etikorik eza izan da estatuen jokabidearen oinarri. Esaterako AEBetako erreskate planean erabilitako dirutzak jatorriz arazoa sortutako hipoteken moneta balioa aise gainditu du, beraz merkeagoa eta bidezkoagoa zatekeen baliabide publikoak hipotekak kitatzeko erabili izana. Bigarrenari dagokionean, Krugman Nobel saridunak erakusten du errenta ertainei kenkari fiskalak gehitzeak beren gastu maila handitzeko ez duela ondorio efektiborik krisi garaietan.
 
Hobe lukete estatu indartsuenek beren ahaleginak paradisu fiskalen aurka bideratuko balituzte, beren herritar aberatsenen iruzur fiskal hedatuenari ateak itxiz eta errenta birbanaketa gauzatuz. Bestalde, aurrekontu politiketako erdian azpiegitura erraldoiak eta eraikuntza etxeak sustatzea lehenesten da, Estatuan eta Hego Euskal Herrian kasu. Eredu ekonomiko zaharraren mugak kontuan hartzeke garapen iraunkorrari ateak itxiz. Neurri bidegabeen gurpilari eransten zaio enpresa produktiboak krisia aprobetxatuz egiten ari diren erabilera perbersoa: Enplegu Erregulazio Espedienteak, kaleraketak, konbenio zorrotzak. Hauxe da, hain zuzen, azken hamarkadetako ibilbidean indarrean ipinitako neurriak are gehiago zorroztea eta soldatapekoek erosahalmena galtzeko baldintzetan sakontzea, beti ere etekin tasa handitzeko. Lehengo lepotik burua: enpresa bakoitzarentzat laburreko soluzioa izan litekeena ekonomia osora zabalduz gero neurri itogarria bihurtzen da soldatapekoen errenta maila jaistea.
 
Horixe da gaur egungo krisiaren zio nagusia. Eta hau ez da kitatzen presio fiskala apalduz, lan merkatuan bidezkoagoa den berrarauketa gauzatuz eta gastu soziala biderkatuz. Gizartea eta ingurugiroa politika ekonomikoen erdigunean ezartzea da krisiaren irtenbidearen gakoa. Historiak dio kapitalismoak nekez hartuko duela bide hau. Are gutxiago mugimendu alterglobalista eta ezkerreko indarrak eta alternatibak ahuleziak jota dauden garaian.]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2148/inflazioa  
Oraingoan prezio igoeraren tamaina hain da nabarmena zein ukaezina den. Erregaia eta elikagaiak batez ere ari dira bere merkatu prezioa igotzen. Eta horrek gainerako ondasun zein zerbitzuetan zeharkako eragina du hauen produkzio kostuak igotzen baititu. Txina, India, Brasil… bezalako herrialde emerjenteen eskari hazkorrak eta erregai gisa erabiltzen ari diren nekazaritza gaien erabilera alternatiboak eskaria puztu egiten dute. Honekin bat, hainbat lehengaien ekoizpenen urritzeak ekarri du eskasiaren egoera eta beraz –merkatu perfektuak agindu legez– prezioen goratzea.
 
Haatik, elikagaien eta petrolioaren merkatu globalak aspaldian utzi zioten konkurrentzia librekoak izateari eta oligopolioen menpekoak dira geroztik. Alegia, enpresa erraldoi gutxi batzuk dute merkatuaren ia erabateko kontrola. Exxon Mobil, RD/Shell eta BP, hiru petrolio konpainia nagusiek, esaterako, nazioarteko erregaien produkzioaren eta banaketaren erdia baino gehiagoko merkatu kuota kontrolatzen dute. Elikagaietan Del Monte, Cargill, Nestle eta enparuek antzeko posizioa dute. Enpresa hauek burtsa merkatuan liderrak dira. Gainera erregai zein elikagaien gerokoen merkatuak daude, merkatu eratorriak, Chicago Mercantile Exchange bezalakoak. Ondasun hauek oinarritzat harturik finantza tituluak jaulkitzen dira bertan. Subprime higiezinen krisiak eraginda finantza baliabide ugarik ihes egin du bertatik eta lehengaien etorkizuneko merkatuetara jo dute bertako ziurtasuna eta errentagarritasuna ikusita. Honek areagotu egin du espekulazioa eta prezioak leherrarazi egin ditu, enpresa erraldoien mesedetan.
 
Beraz, inflazioa ez da datu hutsa. Honek arrazoiak ez ezik helburu jakinak ere baditu. Finean, errentaren birbanaketarako tresna da inflazioa: munduko merkatuetako konpainiek beren botere ahalmena erabiliz munduko errentan duten zatia handitzeko, alegia. Oraingoan petrolio konpainia zein elikagai eta banaketa konpainia handiak inflazioa erabiliz beren etekinak handitzen ari dira, kontsumitzaileok galtzen dugun errentaren zatiaren neurri berberan, hain zuzen.]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2126/lider-bila http://www.argia.com/argia-astekaria/2110/burbuilaren-ordainsaria burbuilaren eztanda.]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2096/pentsioen-negozioa http://www.argia.com/argia-astekaria/2077/oparotasunetik http://www.argia.com/argia-astekaria/2060/nazionalismo-ekonomikoa