Argia.com :: Lander Mu�agorri

Batere kosta gabe bete ditu hamar urte

Har ezazu, doan da-eta. Hala izan da sortu zenetik The Balde aldizkaria. Hamar urte igaro dira lehen zenbakia argitaratu zutenetik: irudiari eta grafismoari garrantzia emanez, kultura gaiak ildo ofizial eta ohikoetatik urrun jorratu dituzte, eta mundu osoan dauzkate irakurle eta kolaboratzaileak.

Natura eta sorkuntza aisialdirako abiapuntu

Natura, sorkuntza eta ondarea oinarri dituzten ekimenak sustatzen ditu GaraiON NaturArtea aisialdi taldeak. Orain dela lau urte sortu zen, eta pixkanaka biziberritzen ari diren Otaza baserrian dago kokatuta.

Galduko ez diren hotsak

Euskal Herriko soinuak biltzen ditu Soinumapa webguneak . Egunero sortzen eta hiltzen dira soinuak, eta sareko artxibo honi esker gure iragana, oraina eta geroa ezagutzera eman nahi dute.

"Tradizioari traizio egiten diot"

Musikari nekaezina da Thierry Biscary, mami artistikoari eta musikaren funtsezko zentzuari erreparatzen diona, beti ere oinarria tradizioan jarrita duela.

Etorkizuna entzuleen esku

Diskogintzaren industria krisian dagoela, behin eta berriro errepikatzen den leloa da. Horren arrazoia? Entzuleek ez dutela diskorik erosten. Baina zer gertatuko litzateke diskoa entzuleek eurak finantzatuko balute? Mikel Laboaren omenezko Txinaurriak eta Zea Mays-en Era diskoek zaletuei esker egin dute aurrera.

Kantuz hartuko haugu, hitaz oroitzean

Kantuz sortu zen, eta kantuz zen bizi. Kantuz igortzen zituen bere penak ihesi. Kantuz irabazi zuen izan zuenetik asko. Kantuz aritu zitzaizkion bere hautsak zabaltzean. Eta belaunaldi berriek ere, beste era batera ezin eta, kantuz oroitzen dute Mikel Laboa, haren abestiak moldatuz.

Izan ez zen bezala etorri da Kurt Cobain

“Zatoz zaren bezala” kantatzen zuen Cobainek, eta orain Nirvanaren musika eraberrituta iritsi zaigu. Izan ere, Nevermind People-ek jazz estilora ekarri du Seattle-ko (AEB) hirukotea. Grungearen zikintasuna kendu diote, eta horretarako eskarmentu handiko lau musikarik hartu dute parte. Nirvanaren garaian hazi eta hezitako sortzaile hauek euren gaztaroa oroitzeko aukera izan dute.

Letra txikia irakurtzen

“Kolesterola jaisteko ezinbestekoa”, “gantz gutxiagorekin” eta antzeko leloak behin eta berriro irakurtzen ditugu elikagaien etiketetan. Azalean ponpoxo jartzen dira mezuok, baina atzean dago benetako informazioa. Horiek nola irakurri jakiteak lagunduko digu erosketa egokia egiten.

Euskararen jostailu

Azken denboraldian Interneten zabaldu den fenomeno berria da LipDub-a, edo kanta batekin egiten den antzezpen kolektiboa. Euskarak biziberritzen jarraitzeko jostailu berriak behar ditu uneoro, eta Eibarren antolatu duten lehen LipDub lehiaketak haize freskoa emango dio.

�Lotsati�-ren ankea berreskuratu da

Maiteari jaten ematearren, hanka ebakitzeko prest zegoela zioen Gurutz Sarasola Lotsati poeta itsasondoarrak olerki batean. 1936an hil zenetik, bere obra oharkabean pasa da, eta heriotzaren ondoren urte luzetako isiltasunak jarraitu dio. Orain, jaio zenetik 95 urte igaro direnean, liburu bat argitaratuko du Alvaro Rabellik Sarasolaren bizitzaz eta obraz, eta familiak bere jaioterrian omendu du.

Denontzat pentsatutako eskola

Herri Urrats festa maiatzaren 9an egingo da. 1999-2000 ikasturtean hasi ziren Seaskako ikastolak adimen urriko haurrak gainerakoekin batera eskolatzen. Aitzindariak izan ziren Frantziako Estatuan. 2005ean Frantziak eskubide hau lege bilakatu bazuen ere, gaur egun oraindik administrazioak ez du horretarako behar adina baliabide jartzen.

Akordeak ahaztu(arazi)tako oroimenari

Azken hamarkadan ugariak izan dira Guda Zibila eta haren biktimak aitzakia hartuta argitaratu diren lan musikalak. Urteetan ahanzturan izan diren “galtzaileei” oraindik aitorpena zor bazaie ere, Barricadako Enrique Villarealek (‘El Drogas’) dioen bezala “omenaldia guk gure buruei egingo diegu, gertatutakoa ezagututakoan gure kriterioa osatzen dugunean”. Urte haietan gertatutakoa kontatzeko etorri dira sorkuntza hauek, eskolan eman ez dizkiguten historia klaseak entzuleari emateko.

Ipurdia garbitzeko poesia

Nork esan zuen komunean xanpu potetako etiketak soilik irakurtzen zirenik? Eta nork poesia etxeko egongelan goxo-goxo etzanda soilik dasta zitekeenik? Komuna eta poesia ohoratzeko, hemen daukagu Poesia komuneko paperean Imanol eta Mattin Epelderen eskutik. Bi plazer mota bateratuta, plazer bikoitza lortzeko asmoarekin. Eseri komunontzian eta egin tira komuneko paper ilustratu honetatik. “Crackainean” egiteko prest al zaude?

Hutsik dagoen bidea betetzen

2006an sortu zenetik, Bidehuts zigilupean hamar erreferentzia musikal argitaratu dira. Autoekoizpena ardatz nagusitzat hartuz, musikaren inguruan duten ikuspuntuak elkartzen ditu musika talde arrunt ezberdinak. Familietan bezala, hemen ere era guztietako musikariak onartzen baitira, betiere Bidehutseko filosofia betetzen bada.

Salmenta zuzenean beterano

Idoki markak eta Euskal Herriko Etxe Ekoizleen Elkarteak bi hamarkada daramatzate lanean. Salmenta zuzenak eta etxean ekoiztutako produktuak aterabide bideragarria direla erakutsi digute denbora honetan guztian.

Jazarpenetik, hala moduzko onarpenera

1980ko hamarkada amaieran Gasteizen lehen graffitiak egiten hasi zirenetik, Euskal Herriko hormak museo erraldoi dira. Betidanik mugimendu jazarria izan bada ere, apurka gizartearen eta erakundeen onarpena jasotzen ari da. Horretaz mintzatzeko, hainbat graffitigileren testigantzak gure egin ditugu, eurak baitira eguneroko borroka horretan lanean ari direnak.

Musika txikien artasoro zabala

2006 urtetik hona Arto Artian elkarteak Euskal Herriko sortzaile txiki askoren argitalpenak (diskoak, liburuak, fanzineak...) katalogatzen dihardu. Helburu komertzialik gabeko proiektua, musika erabiltzen dute pertsona aberasteko, eboluzionatzeko, hazteko tresna gisa.

Zuzen Euskal Herriaren belarrietara

Uztaileko lehen asteburuan, 3, 4 eta 5 egunetan, Nafarroa Behereko Heleta herrian Euskal Herria Zuzenean musika jaialdia ospatuko da. Festibal “diferentea” da, sustatzaileek parte-hartzeari garrantzi handia ematen diotelako –bolondresen lana ezinbestekoa da antolatzeko– eta lekuko ekoizleekin elkarlana bultzatzen duelako. Honakoak dira Euskal Herriko musika jaialdi beteranoenaren sekretuak.

Belaunaldi aldaketa rockaren uhinetan

Hamar urte inguru daramatza Herri Irratiko Sektor Rock irratsaioak larunbat arratsaldetan irrati frekuentzietan euskal panorama musikalaren errepasoa egiten. Urte hauetan guztietan Gregorio Galvez irrati esatari beteranoak eraman du saio honen gidaritza, baina orain lekukoa Inaxio Esnaolari pasatu dio.

Olentzero zentsurapean

Gabon bezperan ohikoa da Olentzero herrietako kaleetan ikustea, baina Iruñean arazoak besterik ez dituzte izan azken urteotan. Kultur koordinadorei fidantzak eskatu dizkie Udalak ospakizuna egiteko, eta ezetz esan dutenez egoera latzak bizi izan dira festa egun honetan. Aurten ere, ikusteko dago zer gertatuko den.

Musikaren plazer etxea

Iragan urriaren 4an Hondarribian proiektu berria jarri zen abian: Psilocybe Enea. Musikaren prozesu guztiak bere baitan biltzen dituen etxea da, bertan entseatu, grabatu eta zuzenekoak eskaintzeko aukera baitago. Musikazaleok, sartu barrura!

Metalaren orroa ez da isildu

Euskal Herrian metal musika osasuntsu dago, eta aurkakoa dioen edonork Herriko Burdina webzinea bisitatu ez duelako da; edo bestela ez du Burdinola irratsaioa entzun. Ortots diskoetxearen inguruan ere ezer jakin gabe, nekez esan daiteke gurean heavyak lekurik ez duenik. Orain gainera Eusko Metal Label egitasmo berria jarri da martxan eszena hau bultzatzeko asmoz.

Nolako enborra, halako ezpalak

Zein? eta Ama Say notizia dira azken boladan, biak ere panorama musikalera itzuli baitira. Lehenengoek lau urteko isilunearen ondoren Ahari Talka diskoa plazaratu dute. Ama Say bestalde, eskenatokietara itzuliko da duela hamalau urte taldea desegin eta gero. Gauza berriak ere prestatzen ari dira, eta ikusteko dago ea itzulera hau puntuala edo luzerako izango ote den…

Txikiak bai, exkaxak ez

Amezketa errekaren ibarrean, Aralar mendikatearen altzoan, lasaitasunez betetako bi herrixka pausatzen dira. Landa arkitekturako etxebizitza esanguratsu ugariren jabe, Altzo eta Amezketako lurrak pertsonaia entzutetsuen jaioterri izan dira.

�Voodjazz-ak handi egingo gaitu�

Azken asteetan Euskal Herrian Body Mind & Soul talde malawiarra ibili da bere musika euskal ikusleei eskaintzen. 2007an Music Crossroads Southern Africa (MCSA) lehiaketa irabazi, eta ostera Europan barna egiten ari diren biraren baitan egin digute bisita. Zimbawe, Mozambike, Malawi, Tanzania eta Zambiako musikari gazteak bultzatzeko ekimena da MCSA, eta Afrikako gazteen kultura eta gizarte garapenerako proiektu nagusia da. HIESak kontinenteko gazteen esperantzak zapuztu ez ditzan, MCSAk tailer espezializatuak antolatzen ditu; parte hartzaileek lasai hitz egin dezakete sexualitateaz, itxaropenaz eta bizitzako gaiez.