eu http://www.argia.com/argia-astekaria/egileak/joxerra-garzia ARGIA: Euskal Herriko astekaria http://www.argia.com/argia-astekaria/2318/seta-eta-tema ]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2310/isil-isilik ]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2302/peri-feria ]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2294/esku-biak-bat ]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2286/koherentzia ]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2278/hutsa-bete-hitz ]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2270/ideologika ]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2262/agiriak-ageri http://www.argia.com/argia-astekaria/2252/tortura http://www.argia.com/argia-astekaria/2244/bolo-bolo http://www.argia.com/argia-astekaria/2231/sekula-eztakoa http://www.argia.com/argia-astekaria/2230/beti-geratuko-zaigu-zoragarrieta http://www.argia.com/argia-astekaria/2222/aldartea http://www.argia.com/argia-astekaria/2219/salda-balego http://www.argia.com/argia-astekaria/2214/etorriaren-ekarria http://www.argia.com/argia-astekaria/2213/cerneko-partikula-azeleragailuak-marka-berria-ezarri-du http://www.argia.com/argia-astekaria/2209/al-vent http://www.argia.com/argia-astekaria/2206/dbk
Alderdi politiko berri bat ere ez da, baina bai alderdi politiko guztiek, diren kolorekoak direlarik ere, agintera iritsi orduko deskubritzen bide duten orotariko errezeta miragarria: debeka, debeka eta debeka!

Liluratuta ikusten ditut nik agintedunak jostailu berriarekin, eta, aldez behintzat, ulertzekoa ere bada: merkea da oso, erabil erraza, eta luzimendu handikoa. Arazoa bere horretan geratzen da, jakina, baina alde ederreko itxura hartzen du, eta hori da axola duena. Horixe egin ziguten tabakoaren legearekin, eta horixe egin nahi digute orain bizikletarekin ere.

Donostiako alkateak harro arraio aldarrikatu duen bezala, espaloian dabiltzan txirrindulariei isuna jartzeko eskatuko die udaltzainei.

Kontua da, alkate jauna, horrelako neurriekin aurki lurpean –edo hegan– ibiltzen hasi beharko dugula hirian bizikletaz ibiltzen aspaldi tematu ginenok. Eta, alfer-alferrik dela jakingo ez banu, honako iradokizun hau egingo nizuke: hirian behar bezala ibiltzeko moduko bidegorri sarea osatu arte behintzat utzi isunak alde batera.

Bestela nekez sinetsiko dizut nik benetan nahi duzunik jendea hirian bizikletaz ibil dadin.]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2201/kulturgintza esan eta izan elkartu nahi lituzkeen arren, zorionez maisu bikainak izan ditugu susmogintzan (Marx, Nietzsche, Freud), eta badakigu izana estaltzeko erabiltzen dela maiz esana.]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2198/hiri-demak Hiri biziak bide eta molde berrien bila dihardu etengabe, emaitzei baino areago bilaketari berari arreta emanik.

Postal hiriak emaitzak lehenesten ditu. Begiratua izatea du maiteen, eta turisten begi miretsien ispiluan lelo bera errepikatzen du uneoro: “Zein ni bezain ederrik?”.

Bartzelonaz ari naiz, baina beste hainbeste ari omen da gertatzen kutun dudan beste hiri batean ere, Berlinen. Hala diote behintzat han bizi ditudan lagunek.

Bizitik postalerako bilakaera hori ez da ez berezko ez ezinbesteko; aitzitik, hiri-eredu jakin baten aldeko hautuaren ondorio da.
Hemen inguruan, Donostia eta Iruñea lehian dabiltza, 2016an Kultur Hiriburu bihurtu nahirik. Donostian, Santi Eraso izendatu dute koordinatzaile, eta horrek esperantza ematen dit, ziur bainago saiatuko dela, Artelekun egin zuen bezala, marketinga hiri-ereduaren eta hiritarren zerbitzura jartzen, eta ez alderantziz. Bestalde, bera izan da gurean Bartzelonaren gainbeheraz ohartzen aurrenetakoa.

Utziko ote dioten, hori beste kontu bat da.]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2190/ezker-patua  
Inoizko zabalduen daude Marxen ideiak. Erreparatu, bestela, Europa hau eta gure (?) finantza sistema eraiki eta kudeatzen ari diren lepazuriei, nola ari diren merkatu libretik libratu (komuneko zentzuan) nahirik.
 
Marxek esana da nagusien ideologia dela gizartean ideologia nagusia. Beraz, galtzagabeek boza lepazuriei ematea normala da, ez dakit zertaz harritzen diren Marxena izan ezik beste edozeinen sozio izateko prest dauden soziauskalotarrak.
 
Europa, esana dut, euroari pa emanez eraikia da. Pribilegiatuon pribilegioak txukunago-edo kudeatzetik haratagoko kontu sakonagoetan pentsatzen hasten ez bada, nagusien kopia dorpea izango da beti ezkerra, eta garbi dago zein izango den haren patua: Halloween etengabe honetan izu-barregarri izatea, mamirik gabeko mamu huts.]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2187/hitzetik-hortzera-ren-20-urteurrena Hitzetik Hortzera abian jarri zenetik. Programaren oraingo zuzendaritzak, adeitasun handiz, urteurrenaren karira antolatutako festara joateko gonbitea egin zidan. Zerri goseak ezkurrera bezala, programarekin hasi nintzeneko garaira egin dit egunotan sarri gogoak, orduan gazte-gaztea ez banintzen ere geroztik ez bainaiz askorik gaztetu.]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2182/apokalipsia-orain  
Kezkatu ez ezik, kexatu ere galanki egin dira batzuk: Legebiltzarreko lehendakari euskaraz ez dakien bat izendatu dutelako, esate baterako. Nik neuk –esan beharrik ba ote dut?– euskararen kontrako ez ezik aniztasunaren eta demokraziaren beraren kontrako atentatutzat jotzen dut kargu publiko baterako elebakar bat izendatzea.
 
Jakin nahi nuke, ordea, non –eta, batez ere, zertan– ziren Arantza Quirogarenarekin apokalipsia iragartzen diguten horiek Euskal Irrati-Telebistako buru Gorordo, Ortuondo edota Ortuzar bera izendatu zituztenean.
 
Galdera, bistan da, erretorikoa da, ondotxo baitakit non zeuden: txiringitoan, majo asko. Primeran etorriko zaie osteratxo bat Biziraupenerako Lurraldean barrena; besterik ez bada, hankak luzatu eta garunak zabaltzeko, behar baino luzaroagoan egon baitira –beren baitan– bilduta, txiringa jotzen.]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2178/jasoko-bada-jaso-behar-da http://www.argia.com/argia-astekaria/2174/marx  
Gauzak horrela, beldur naiz Euskal Herriaren zati bakar bateko hiritar bakar batzuentzat bakarrik antolatu diren hauteskunde hauetan ez dugula Marxen bizarrik inon ikusiko. Bibote pintatua bai, hori sarri agertuko da, nahiz hautagai batzuei Groutxorena baino Harporen antz handiagoa hartzen diedan, hitz egiterakoan erakusten duten doitzeko eta zehazteko gaitasun harrigarriarengatik.
 
Postontzitik jasotzen ditudan panfletoetan suntsitzen ari dena konpontzeko kontuak datoz, inork ez du aipatzen suntsitzen ari denari suntsitzen laguntzeko planik. Ikusiak ikusita, neuk ere, Groutxok bezala, ez dut izan nahi lau urtez behin ni bezalako jendea onartzen duen ezein klubeko partaide.]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2170/literatura http://www.argia.com/argia-astekaria/2165/ironia
Orduko 70 kilometroko ziztuan joatera behartzen zaituen errepideari “bide lasterra” deitzea, ez esan ez denik ironiarik finenaren adibide egokia. Astopista hitza asmatu zuenak bazekien zerbait… Ironiaren gailurra, ordea, barrikada-andana horretan ibiltzeagatik jartzen dizuten zigorrari “bide-saria” deitzea da. Geniala, zinez.

Pozaren pozez, irratia piztu dut. Radio Euskadi, besterik ez du trasteak hartzen. Ondarrutar bati elkarrizketa egiten ari zaizkio, eta begi-bistakoa da neke handiz diharduela elkarrizketatuak, euskaraz aise pentsatua gazteleraz geldo esatera behartuta. Gero, esatarietako batek dio txalotzekoa zela pertsona batzuek berena ez den hizkuntzan hitz egiteko egiten duten ahalegina. Gaitz erdi, egin dut neure kautan, konturatu dituk behintzat.

A8 baino okerrago nengoen, ordea. Miguel Sanzek euskarazko hitz batzuk esan berri zituen aski modu baldarrean, eta hartaz ari ziren, ustez ironia finez.

Emisoraren urteurreneko publizitatea etorri zitzaidan gogora: Radio Euskadi, 25 urte euskararen alde.

Ironiatik sarkasmorakoa, hori bai bide lasterra.]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2165/gurea-ez-den-planeta-sistema-baten-lehenengo-irudiak www.amazings.com/ciencia/noticias/121208d.html]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2165/matematika-izan-daiteke-finantza-krisiak-aurreikusteko-arma-onena http://ttiki.com/1660]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2163/diru-laguntzak
Hortik aurrera, zoroan habia eginda, alegintzara bideratzen dira baliabideak oro, alea ez den beste guztiaz ahaztuta. Egin ditzagun, buztinez, argizariz edo plastikoz bada ere, sagar ale ikusgarriak.

Sagarrak, ordea, adaxka du euskarri ezinbesteko, eta adaxkak adarra, eta adarrak enborra, eta enborrak sustraiak, eta sustraiek lurra, eta lurrak ere ez du berea emango behar adina euri eta ongarri ez baditu. Ekosistema egoki bat eta ahalegintza luzea, horra benetako sagarrak sortzeko bide bakarra.

Liburu baten atzean –edo azpian– idazle bat dago aurren-aurrenik. Hurrena, liburua argitaratzeko arriskua hartzen duena, argitaldaria. Ezinbesteko bi osagai horiez gain, banatzaileak, kritikak, liburu-saltzaileak, erosleak eta irakurleak osatzen dute liburuaren ekosistema.

Argitaletxeak badu, liburua esaten diogun objektu fisikoa erditzeaz gain, beste funtzio bat, oso garrantzitsua: galbahearena, gustuak gustu kaleratzen diren liburuek gutxieneko maila dutela ziurtatzea. Alde horretatik, interes orokorreko erakunde izendatu behar lituzkete argitaletxeak (funtzio hori betetzen dutenak behintzat).

Sagarra sagarrondotik eta liburua argitaletxetik, horra gauzak nola sortzen diren. Liburugintza sendotu nahi bada, argitaletxeak zaindu behar dira, eta ureztatu, eta ongarritu.

Laguntza sistema honek apenas balio duen horretarako, diskriminaziorik eza baitu irizpide. Durangoko Azokak urteko diru balantzak orekatzeko balio diezaieke literatur argitaletxeei, baina sekulako disfuntzioak sortzen dizkie lan prozesuetan. Euskadi Sariak, primeran antolatuko balira ere, lustre huts dira, eta zoro lana da hutsari distira ateratzen saiatzea. Hedabideek, oro har, gertakari sozialtzat hartzen dute liburua, eta, salbuespen gutxi-gutxi batzuk salbu, nekez eskaintzen dute kritika izena merezi duenik. Azken datuen arabera, irakurle sutsuak omen gara euskaldunak... Horrela dela sinetsita ere, ez da behintzat izango eskolak literatur zaletzen gaituelako...

Sistemak halako gabeziak dituela, Kafkari berari kafkianoak irudituko litzaizkioke gure eztabaidak, bai Euskadi Sarien ingurukoa, bai gizon ikusezinaren betaurrekoen sexuari buruzkoa.

Txarrena da kulturaren gainerako esparruetan ere oso antzekoak direla gauzak, aleari begira ari garela denetan, sistemaren osotasuna ahaztuta.

Norbaitek esango dit Kulturaren Euskal Plana bezalako ekimenak horretarakoxe daudela, kulturaren sistema bere osoan aztertu eta hobetzeko, esparru bakoitzeko eragileekin elkar lanean. Ekimen horren kide naizen aldetik, ez dut nik ukatuko gustura atera nintzela orain arte egon naizen bilera bakarretik, funtsezko kontuei heltzeko borondate zintzoa ikusita.

Ahozkotasunaren alorrean mundu mailako erreferentzia izan daitekeen Mintzola egitasmoa behar bezala mamitzeko ere, lan handia egiten ari dira, isil-isilik, hainbat jende, elkarte eta erakunde.

Bai, bada ahalegin zintzorik bazterretan. Hain zuzen horrexegatik da amorragarriagoa esparru jakin bat indartzen erabiltzen den dirutzaren pareko dirutza ale bakar batean gastatzen dela ikustea. Izena izen, ale distiratsu horrek, zerbait indartzekotan, ez baitu etxea indartuko, auzoa baizik.

Alegintzak apeta du orube; ahalegintzak, aldiz, estrategia. Nik garbi daukat zein orubetan eraiki behar genukeen gure etxea.]]>