Argia.com :: Jon Torner

Datu pertsonalak, besteren negozio iturri

Guri buruzko informazio mordoa igotzen dugu egunero Internetera, eta sarri ez gara kontziente sareratzen dugun hori beste batzuen esku geratzen dela. Gainera, uste baino baliotsuago bilakatzen dira datu horiek, bereziki publizitatearen pastela irentsi nahi dutenentzat.

1917ko iraultza osteko garai surrealistak

Maiteminak itsututa

Ipar Koreari buruzko dokumentalik onena?

Legeak aintzat hartzen ez duen familia eredua

2008an elkarrizketatu genuen Edurne Pradilla, bikotekiderik gabe ama izatea aukeratu duen zumarragarra, artean haurdun zegoela. Hiru urte geroago, beraren eta beste bi emakumeren bizipenak jaso ditugu erreportaje honetan. Aitaren hutsuneaz eta guraso bakarreko familia ororen –eta bikote ugariren– buruhauste iturri den kontziliazioaz aritu gara, administrazioaz, eskolaz, ipuin klasikoez eta hamaika aurpegiko errealitateaz.

Aitaren izenean

Haurtzaro mutuegia

Hautsak harrotzearen ordaina

Gorputz asaldagarriak

Siziliako �fumetto� beltza

Brancaccio. (Norma, 2008)
Gidoia: Giovanni di Gregorio / Marrazkiak: Claudio Stassi
96 orrialde, zuri-beltzean.

Ondo lotu gabeko kilometroak

Geroz eta jende gehiago dabil bizikletaz eguneroko mugikortasun beharrei erantzuteko.Bidegorri sare koherentea eta erabilgarria lortzeko, ordea, urrats sendoagoak eman ezean, nekez lortuko du bizikletak, dagokion neurrian, autoa ordezkatzea.

Erabaki konplexua, baina heldu beharrekoa

“Arazo filosofiko bakarra da benetan larria: suizidioa”, idatzi zuen Albert Camus (1913-1960) filosofo existentzialistak Le Mythe de Sisyphe (1942) izeneko saiakeran. Kristautasunak kondenatu egiten du, bere burua hiltzen duenak Jainkoaren nahiari uko egiten diolako –haren esku baitaude gure bizitza eta heriotza–. Emile Durkheim (1857-1917) frantziarrak zioen suizidioa fenomeno soziologikoa dela (Le suicide: étude de sociologie. 1897). Legedi batzuetan delitutzat jotzen da, zigortzerik ez dagoen arren.

Gaur egun, suizidio kasuen %95 inguru buru-nahasmenduekin loturik dagoela onartzen da. Bere buruaz beste egiten duen gizon kopurua emakumeena baino ia hiru bider handiagoa da eta gazteen artean goranzko joera sumatzen da. Erabakiaren atzean faktore biologiko, psikologiko eta sozialak daude. Bekatua. Errua. Beldurra. Azken tabua da suizidioa.

Gaiaren konplexutasuna nabarmendu digute Argitxu Noblia mediku anestesistak, Iñaki Gonzalez larrialdi zerbitzuetako kideak eta Blas Erkizia psikiatrak, eta prebentzioaren garrantziaz ohartarazi. Baita gaiari tentuz heltzeko eskatu ere, sentsazionalismoa saihestu eta errespetuz idazteko.

"Hemen komikigileak konplexuz beteta egon gara"

“Euskarazko komikia ez da existitzen”. Sarri errepikatu du gauza bera Dani Fano komikigileak. “Agian apokaliptikoegia naiz”, esan digu, baina badituela hala sentitzeko motiboak.

Ukitzerik ez dagoena, kontatu

Negozio-lerro berriei ateak ireki dizkie Internetek. Azpiegiturak murriztu ditu, tramiteak arindu eta erosleak klik batera paratu. Horrek ez du esan nahi, ordea, negozio tradizionalek baino denbora eta sakrifizio gutxiago eskatzen duenik; azken finean, bi ereduen arteko aldea ez baita horren handia.

Amaierarik gabeko gurpil zoroa

Alberto Contadorren gernuan aurkitutako klenbuterolak zaplaztekoa eman dio jada nahikoa kolpatua zegoen txirrindularitzaren sinesgarritasunari. 1998az geroztik, dopinaren aurka borrokan ari diren erakundeek ez dute gainbehera geratzerik izan.

Bermaturik al dago konfidentzialtasuna?

Herritarrok datu ugari lagatzen dugu administrazio publikoaren esku, eta horiek txarto kudeatzeak, arrazoia edozein izanik ere, kolokan jarriko luke datu babeserako oinarrizko eskubidea. Nahikoa zorrotz babesten al dute pilatutako informazioa?

Mitinak baino eraginkorrago

Kirola eta propaganda elkar helduta doaz antzinatik. Kirola ez dela politikarekin nahasi behar esaten du hala esatea dagokionak, jakitun izan arren baloia tresna eraginkorra dela herritarrekin konektatu, mezuak zabaldu eta nortasuna indartzeko.

Trilogia probokagarriaren amaiera apala

Guztioi pasa zaigu. Zerbaiten esperoan denbora asko ematen dugunean, dastatu ostean zapore gazi-gozoa lagatzen digu. Halako zerbait gertatu zait Patxi Gallegoren Pololoak trilogia iraultzaileari amaiera eman dion komikiarekin.

"Kontua ez da informatikan adituak sortzea, komunikazioa sustatzea baizik"

Angustias Bertomeu (Alacant, Herrialde Katalanak) enpresari eta E-mujeres webgunearen sortzaileak genero ikuspegitik aztertzen ditu Informazio eta Komunikazio Teknologiak (IKT). Emakumeek Internetekin eta oro har ordenagailuekin zer nolako harremana duten azaldu digu.

Teknologien kontrol lehia krisi garaian

Amerikako Estatu Batuen gainbeheraz asko hitz egin da azkenaldian, eta superpotentzia izateari utziko diola pentsatzen duenik ere bada. Dan Schiller teknologietan aditua ez da iritzi berekoa. Informazioaren eta Komunikazioaren Teknologiak (IKT) sistema kapitalistaren ardatz diren heinean, krisi garaian AEBek protagonista izaten jarraitzen dutela uste du.

Ongi jatea obsesio

Anorexia eta bulimia dira ezagunenak. Elikadura desoreka edo nahasmendu gehiago azaleratzen ari dira, ordea, ortorexia eta bigorexia kasu, ikuspegi dietetiko-nutrizionista zein psikologikotik tratatu beharreko obsesioak. Elikagai kantitateak baino, kalitateak markatzen ditu patologia berriak.

Legediaren erruleta

Online jokoak (Internetek) ez du mugarik. Europak bai. Eta muga adina interes, interes adina lege. Araudi saltsak nahasturik ditu apustu etxeak, apustuzaleak eta, bereziki, estatuen monopolioa babestu nahi duten arduradun politikoak.

Lurpeko altxorrak bizibide

Zaila da espeleologo moduan lan egitea, soldatapean bederen. Jabier Les eta Jon Estonba salbuespen bakanetakoak dira. Bulegoa Karrantzako Pozalagua leizean paratu du lehenak, bisitarien joan-etorriak duen eragina gertutik jarraitu ahal izateko.
Aiako Harriaren zainak odolean daramatza bigarrenak. Estonbak hamar urte eman ditu erromatar garaiko kobazuloak esploratzen.

Arabar lautadako uzta berria

Replika doako komiki-aldizkariaren lehenengo zenbakia kalean da jada. Gasteizen sortua –non bestela?–, ahalik eta publiko zabalarengana iristea eta autore gazteei ateak zabaltzea du helburu. Aurreneko 4.000 aleak aitaren batean desagertu dira.

�Lasterketa bat da, ahuleziak nork lehenago topatu�

Liher Elgezabal informatikaria da, eta hackerra, hacker etikoa.
Hacker guztiak ez baitira gaizkileak.

Hirigintza politikak eta benetako parte-hartzea

Hirigintza adar ugari dituen arloa da; ez da soilik politikariei, teknikariei edota eraikuntza enpresei dagokien kontua. Euren proiektuek herritar guztiei eragiten dieten neurrian, egitasmo urbanistikoetan aktiboki parte hartzeko eskubidea dugu guztiok. Horixe argitu nahi genuen, agintarien politikek nola eragiten diguten, eta politika horiek aldatzeko zer aukera ditugun.

Alergiak hainbat minbizi mota izateko arriskua gutxitu dezake

AEBetako hainbat unibertsitateko ikerlariek adierazi dutenez, alergia jasateak abantailaren bat izan lezake agian. Itxuraz, urtero negarra, eztula, hazkura eta abar jasaten dituztenek arrisku txikiagoa dute minbizi mota batzuk garatzeko. www.amazings.com/ciencia/noticias/171208e.html

Benetan behar al dut?

Gero eta ordenagailu ultra eramangarri edo Netbook indartsuagoak aurki ditzakegu merkatuan. Gainera, One Laptop Per Child proiektuaren XO eramangarri txikia ere salgai dago jada Amazon.com-en. Dena den, tentazioari kosk egin aurretik, zertarako erabiliko ditugun ongi pentsatzea komeni dela adierazi digute erabiltzaileek.

Izarretako estrategen guda

Luditoys enpresak Kosmojet: Izarretako misioa izeneko mahai jolasa aurkeztu du. Lurra birkonkistatzeko, ezinbestekoa izango da norberaren esku dauden armak tentuz erabiltzea.

Luditoys enpresa sortu berriak hartu du Argia Jolasak-en lekukoa. Kosmojet estrategia-jokoarekin eman du lehenengo urratsa, eta etorkizunera begira egin du. 5777. urtea da. Denbora asko pasa da gizakiek Lurra utzi eta Eguzki sistematik kanpo lau inperio sortu zituztenetik, eta bada garaia etxera itzultzeko. Planeta birkonkistatzea dute xede, baina zibilizazio bakoitzak bere nahia inposatu nahi du eta elkarren aurka borrokan hasiko dira. Gutako jokalari bakoitza inperio bateko komandante-buru bihurtuko da. Misio argia izango du: gainerako zibilizazioei aurre hartu eta Eguzki sistema osoaren jabe egitea.

Emakume baten bizipenak

“Nola eragingo dio aitaren hutsuneak nire umeari?”. Haurra intseminazio bidez izatea erabaki zuenean, hori izan zen Edurnek bere buruari egin zion galderarik inportanteena. Erantzunik ez du topatu oraindik, baina ilusioz mintzo da semearekin batera emango dituen urratsez.