eu http://www.argia.com/argia-astekaria/egileak/inaki-murua ARGIA: Euskal Herriko astekaria http://www.argia.com/argia-astekaria/2313/eten-da-dugu-gara ]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2292/gomendio-praktikoak-irakasleontzat http://www.argia.com/argia-astekaria/2275/badaezpada-ere ]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2259/gabon-eskea http://www.argia.com/argia-astekaria/2242/lanean-umoreaumorea-lanean http://www.argia.com/argia-astekaria/2225/mezua-eta-konpromezua http://www.argia.com/argia-astekaria/2207/kabittu-ezinik http://www.argia.com/argia-astekaria/2191/gorroto-zattut Gorroto zaitut, zu, kurtso bukaera, ikasleen negar eta zotinak ikusarazten dizkidazulako. Urte osoan arpa jotzen aritu direnenak lehenik eta suerte kaxkarra izan dutenenak segidan. Edo merezita suspentsoa daukanarenak. Gorrotoa areagotzen zait gainera, ikasle horiek eta beren aita-amek (asko eta askok) helburu eta bide berberak darabiltzatelako aprobatua lortzeko: “Joe, baino hori bakarrik daukat! Joe, 3,5/4 daukat, ezin diazu horregatik suspenditu!” Helburua ez dutelako ikastea eta jakitea, aprobatzea eta itxura egitea baizik. Aurtengo oinazea hurrengo urteari erantsi eta urtero berdin eginez, aurrera jarraitu halako batean lehertzen den arte. Ohartu gabe, zenbat eta beranduago lehertu orduan eta okerrago dela; orduan eta zauri sendaezinagoak sortzen dizkigula. A, eta konturatu al zarete, gainera, aprobatu beti ikasleak egiten duela eta suspenditu, ia beti, irakasleak? Gorroto dut bere hutsak aitortzen eta onartzen ez dituenaren justiziarik –nortasunik– eza ere.

Maite zaitut kurtso bukaera, bukaera guztiek bezala hasiera berria hurbiltzen didazulako; jende berria eta egoera ezezaguna. Maite zaitut, ikasle nahiz guraso askoren jendetasuna eta egin dudanaren aitorpena jasotzen dudalako; ikusarazten didazulako, oraindik ere badela gauza positiboak baloratzeko joera eta gaitasuna duen jendea. Are gehiago maite zaitut, emandako urratsak zentzuz antolaturik eman ondoren, itxurakeria eta tranpara datorrenari begiak irekitzeko beste, argudio eta komentzitzeko dohain badudala ohartarazten laguntzen didazulako.

Gorroto zaitut, urte osoan lankide izan ditudan eta lagun bihurtu ditudan/nauten hainbat langile-irakaslek utziko dutelako ikastetxea eta beren esperientzia eta izaera aberatsa galduko ditugulako. Gorroto zaitut, kurtso bukaeraro ikusten dudalako gure gidarien ausardia falta edo gehiegizko atrebentzia altxor hori galtzen uzteko; eta pertsona horien egoera animikoak eta autoestimuak hartzen duen pasaragatik. Udan atsedena lasaitasunez gozatu behar dutenean, kirioak tenk edukiko dituztelako, nork, noiz eta norako deituko dieten zain edo zerrendetan, zein aukera izango duten, ameskaiztoen ihesi. Eta, ni hezi asmotan nabilen gazte horien etorkizuna, utziko gaituzten hauen aurpegietan islatuta ikus dezakedalako, beraiek nire/gure aurpegietan paso egiteko joera nabaritzen duten gisa berean.

Maite zaitut kurtso bukaera, gazte hauek lanleku berri eta hobea izateko aukera eskura izan dezaketelako; lankide abegitsuagoak; gidari ausartagoak; lanerako konfidantza gehiago; ikasle saiatuagoak eta ongi egina eskertzen dutenak izan ditzaketelako bidelagun; aurten prestatu duten materialak, iaz bezala hutsetik hasi beharrik gabeko, egoera “pribilegiatuan” jarriko dituelako... eta horrekin eskolak, ikasleek, gurasoek eta gizarteak irabaziko duelako.

Gorroto zaitut urtero-urtero erabat hustuta iristen naizelako helmugara. Jenioz bero eta pazientziaz huts; arrastaka eta ez arrakasta, hori da egoeraren hitz adierazlea. Ezer gabe, ontzi huts konplexuz eta hurrengo urterako nola bete asmatu ezinik aurkitzen naizelako. Diru truke egin daitekeen biluzterik gordinena egitera behartzen nauzulako urtea joan eta urtea etorri. Eta datorren kurtsoan ikasle berriek horrelaxe utziko nautelako, ustez berriturik hasi eta trapu zahar baten pare, bizitza patu puta bat baizik ez dugun sentsazioz!

Maite zaitut kurtso bukaera, zuk adierazten didazulako, iaz bezala aurten ere, eman behar nuen dena eman dudan ala ez. Hutsik bukatzearen etsiarekin batera, eginbeharrak ongi bete izanaren poza biziarazten didazulako. Nik eman nezakeena eta nire hoberena eman dudalako eta, esperientzian oinarriturik seguru nagoelako, urte asko baino lehen, aurten ikasle edo lankide izan dudanetakoren batek, alaituko nauela jaso duenaren aitorpenen batekin edo neuk ikusiko dudala neure begiz, noraino iritsi den eta nola diharduen; edan zuen ur hartako eredurik baduen... Maite zattut... ematen jarraitzen duzulako, gorrotoaren ezkutalekuak ezabatuz.]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2173/apiintxiin http://www.argia.com/argia-astekaria/2156/dena-ez-da-matematika Los Papalaggi liburu originalean: “Egunak, hilabeteak eta urteak kontatzen aritzen dira eta hainbat urte betetzera iristean hasten dira laster hiltzea dagokiela eta beldurrak airean, heriotza nola saihestu ez dakitela”. Arrazoi zuelakoan nago.

Bizitza urteekin kontatzen eta baloratzen dugu eta ez egin dugunarekin edo uzten dugunarekin. Dena da kantitatea gure buruetan. Dena neurgarri metrotan ez bada kilotan edo dioptriatan. Eta nola neur daiteke eman dugun maitasuna? Edo goxotasuna? Eta egin dugun estorbua? Ba al dago horiek neurtzeko unitaterik?

Noski, errazago da neurtzen krisi ekonomikoa dela-eta bankuetan nahiz kutxetan gal dezakeguna, eta larri gaude; ez al da bada betikoa? Gure dirua erabiliz irabazi bikainak lortzea ez al da bada etxe hauen zeregina? Okerragoa da galerak dituztenean ere gure dirua xahutzen dutela –gobernuen erabakiz eta baimenez– zulotik irteteko, gu berriro zuloan utziz. Herritar xume batek porrot ekonomikoa izaten duenean, denon dirutik zergatik ez diogu laguntzen eta bankariei bai? Zergatik ez dugu geure dirua adiskideei laguntzeko uzten? Ez garelako fidatzen eta, bankuekin bai? Zertan erabiliko duten ez dakigunean?

Ekonomiak porrot egin duela eta triste ala pozik egon behar genuke? Egungo sistemaren oinarriak justiziazkoak al dira? Normala al da urtero irabaziak handitzea pobreak ugaltzen ari diren bitartean? Eta normala akziodunen batzarretan harro-harro aurkeztea irabazi horiek eta hedabideetan jakinaraztea? Non da elkartasuna? Diruak ez du bihotzik diote, ezta pertsona balitz ere! Diruak ez du bihotzik behar bizitzeko baina hura maneiatzen dutenak? Ezta ere, dirudienez.

Baina horrela ohitu gara/gaituzte. Neurtu daitekeenaz bakarrik arduratzen eta gurearen neurriak pixkabanaka beti behera egiten duenez... zer egin pozik bizitzeko? Aisialdiko ekintzek ere ez digute balio. Adibidez, zikloturistak profesionalak bezain lehiakor omen dabiltza. Mendizale garenok gailurra zapaltzea dugu helburu –nork ez daki hamalau zortzimilako direla munduan? Eta Edurne Pasabanek hamaika igo dituela–. Baina mendia noiztik da dena gailur, ez al dakigu mendian ibiltzen? Ba ez, mendian ere matematika daukagu buruan, eta helburutzat hartzen dugu, besteen emaitza bera lortzea: gailurra. Nahi dugun ibilbidea geuk markatu eta gozatzea ezta burutik pasa ere, eta, inoiz hori horrela den froga egiten baduzue, mendira joan bai baina mendira joan gabe etorri zaretelakoan geratuko zarete. Ohiturak aldatzen zaila da gero!

Eta horrela ia denean; kirolean bezala ikasketetan eta elikaduran eta maitasunean. Maitasuna ere matematika bihurtu dugu: 22
egun beste hainbeste pilula; 50 urte eta menopausiari irtenbidea; larrutan binaka edo hirunaka eta gazteek adinekoek baino
gehiago darabiltela biagra –Xuxen zuzentzaileak bisagra jarri dit. Hobe hala balitza!– eta gainera ez larrualdi –berriro Xuxen, oraingoan larrialdi jarri dit!– bakarra, zenbat? Ehiztarien fama hartzen dugu lagunartean “bat bota eta hiru esan”. Ia dena da zenbakia eta, askotan, numeroa besterik ez.

Baina bizitza, batik bat, filosofia da. Ez dago denontzat emaitza bat eta bera inongo jardunetan, ezta irakaslerik onena gidari badugu ere. Norberak bilatu eta aurkitu behar ditu bere emaitza eta konformidadea. Azkeneko hau zailena, noski!

Hobe genuke interesa bankuan jarriko bagenu, eta ez bankuak eman diezagukeen interesen zain egon. Parkeko bankuaz ari nintzen, noski! Han behintzat lagunarteko interesa sakonduko genuke eta ez bihotzik ez duen batekikoa.

Interesa, errenta, kapitala, abiadura, balbulak, zaldiak, urteak, korrituak... baina adiskidetasunik gabe, maitasunik gabe, benetako lagunik gabe, zer?

A zer suertea daukan Mundu honetan jaio ez denak! Gure lagun batek hori dio.]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2139/mark-cavendish
Nik ez nuke amabirjinari buruz hark mamiturik idatziko; agian, ez litzaidake aterako. Baina behatzari mailukada bat ematen deskuidatzen naizenean, hori edo handiagoak botatzeko kapaz naiz. Eta zein ez? Asko bai behintzat. Gainera, batzuk, disimulatzen saiatzen gara: mekaben zotz; kaben la mar; la ostibiri; kaben la ostra…

Egunero darabiltzagun maldizioetako bat gehiago da. Beno, ez dakit maldiziora iristen den; nik uste, zer esaten dugun ez dakigula, oharkabean, ahoskatzen dugun arrosario horietako bat dela. Ohiturazko makulua edo dena delakoa. Ni, zerak harritzen nau, nola liteke fiskal jaun bat –hainbesteko detailez– kaka egiten ari den bati beha egotea? Gainera, egilearen ustez, darion hori sortzez garbia baldin bada, ongarri borobila izango da bada? Ai, baina agian, berak ez dakiela, satanen ukituzko (edo uzkituzko) mezu ezkutuak dira eta hor zegoen fiskal jauna, lorik egin gabe, gure bakea zaintzen, kirats guztien gainetik, Baquè beroa hartuz.

Gizarte honetan –hala deitzerik badago behintzat– aurki, maldizioak ere legezko eta legez kanpoko sailkatuko dizkigute. Pertsonak bezalaxe. Edo zartako bat ematearen pareko ekintza modura: mahai gainean eman daiteke; segurtasunagatik ere bai; baita mehatxu gisan erabili ere, eragiteko. Baina edozeinek ez. Baimenduek soilik.

Baina badaude modu sofistikatuagoak gauzak esateko / egiteko. Adibidez, emakume euskaldun eta abertzaleei buruz, interneten hara eta hona ibili den artikulu bat, idazlea omen den ezagun batek gazteleraz idatzia. Han dioenez, emakume horiek ipurtandi, mando antzeko, okelatsu, errapedun e. a. dira. Hori ez da iraintzea! Hori ere gazteleraz argitaratua zen bada; ulertuko zuen fiskal jaunak, ezta? Ez zegoen itzulpen akatsen arazorik, gaizkiulertuetarako. Ez zuen kiratsa usaindu; haizeak desbideratu nonbait. Edo
beste eskutik zetorrelako edo…

A, ez da horregatik, fiskalak esku hartzeko emakumeak hilda edo hiltzear edo elizak birjina aitortua izan behar du. Emakume bat bakarra al da bertutetsua ala beste denek ere ama, lagun, langile… izateko dohainak dituzte? Ama eta birjina izan omen zen hark hainbeste argi emandako elizak, zer egin zuen, Pio XII Aita Santuak nazismoa publikoki onartu zuenean, 60 milioi hildako eragin zituen II. Mundu Gerra ostean? Zer egin du elizak AEBetan apaizek eginiko sexu gehiegikeriak publikoki epai ez ditzaten 2.000 milioi dolar ordainduta, isilik gordetzeagatik? Eta Espainiako gerran, milioi bat hildako inguru eragin zituen “Santa Cruzada”n parte ez hartzeagatik eta errepublikanoen alde aritzea leporatuta, euskaldunok eskomulgatu gintuenean? Zer egin du? Kaka burutik behera, alargun, ama (amabirjina), aita (aitasantu), seme-alaba, senide eta gainerakoei.

Eta hori ez bada, zeinek idazten duenari begiratzen dio fiskal jaunak, edo zeinek esan duenari eta orduan, denak berdin dio!
“Nire mespretxurik nabarmenena merezi du lehendakariak” esatea ez al da burutik behera kaka egitea? Espainiako hainbat irratik eta beste hainbat esatarik euskarari buruz nahiz euskaldunoi buruz esandakoa, esaten ari direna eta esango dutena ez al da burutik behera kaka egitea? Legeak dioena batzuekin era batera eta beste batzuekin nahierara aplikatzea, zer da?

Noiz hasi behar du fiskala inori burutik behera kaka egiteko ere aukerarik ez dutenekin kezkatzen eta justizia aplikatzen? Munduan dauden hainbat eta hainbat gosez hiltzera kondenaturekin, jaten ez dutelako kakarik egiterik ez dutenekin?]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2121/bai-baina http://www.argia.com/argia-astekaria/2103/bokaziozko-bakazioak bakazioak edo barkazioak. Gero hasi ginen oporrak deitzen eta geroago hasi gara hainbati entzuten: orain arte lanean egon da eta orain oporretan dabil. Eta egia da, oporretan egun ibili egiten gara gehienok, bai. Eta lanean egon? Baita. Gehienok. Agian horregatik ibiltzen gara joan nahi ezta]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2089/udalak-subkontratatu
Nik, udalaren funtziorik interesgarriena herri dinamika sortzean dakusat; herritarrak zertan hartan lanean jartzean eta ez hainbeste obrak egin eta sekulako jaiak prestatzean, denon dirua erabiliz. Bai, denok dugu estimuan kostatzen zaigun hura eta beste gabe aurrean, eginda, jartzen digutena, akaso, aintzat hartu ere ez dugu egiten.]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2073/kaka-morralean http://www.argia.com/argia-astekaria/2056/akabo-gurasoak http://www.argia.com/argia-astekaria/2040/familiarra-izan-zena http://www.argia.com/argia-astekaria/2026/ezta-pentsaure http://www.argia.com/argia-astekaria/2010/lapurtutakoaren-eske http://www.argia.com/argia-astekaria/1998/san-joan-san-joan http://www.argia.com/argia-astekaria/1982/gerrikoa-ala-muturretakoa http://www.argia.com/argia-astekaria/1966/larru-truke http://www.argia.com/argia-astekaria/1954/artzain-ala-ardi http://www.argia.com/argia-astekaria/1943/lolekuan-bizi-ala-bizilekuan-lo http://www.argia.com/argia-astekaria/1928/cotillon http://www.argia.com/argia-astekaria/1915/erabili-ezik-herdoildu http://www.argia.com/argia-astekaria/1785/bertsogintza-eta-bertsolaritza