eu http://www.argia.com/argia-astekaria/egileak/inaki-barcena ARGIA: Euskal Herriko astekaria http://www.argia.com/argia-astekaria/2316/zaramaren-kontuak-eta-kostuak http://www.argia.com/argia-astekaria/2301/arrisku-handiko-tartak http://www.argia.com/argia-astekaria/2287/kukutza ]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2270/fukushima ]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2245/brasil-2010-hauteskundeak Nao ao pagamento da Divida Externa, Reforma agrária, ja leloak ez dira praktikan jarri, agian burgesiaren parte batekin paktuak egin dituztelako. Horregatik ere PTn eszisioak eta banaketak izan dituzte, nabarmenenak PSOL-ena eta Marina Silva, Ingurumen Ministroarena, orain Partidu Berdearekin presidentziarako aurkezten dena.]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2225/usurbil http://www.argia.com/argia-astekaria/2209/karbonokrazia
Eta Kopenhagen, bikingoen hiriburuan, mundu guztiko aktibistak bilduko dira, duela 10 urte Seattle-ko batailan gertatu zen moduan, Mundu Merkataritzaren Erakundearen batzarrean, orain NBEk munduko gizarte zibilaren ahotsa entzun dezan. Asmoa ez da, Seattlen antzera, NBEren konferentziari boikota egin eta porrota eragitea, baizik eta ekintza globaleko egun bat antolatu gobernu nagusiak kezkatu eta arreta deitzeko.

Kopenhagen. Jutlandiako penintsulan karbonokrazia eta justizia klimatikaren arteko lehia antzeztuko da, modu gordinean. Alde batetik karbono isurketen komertzializazio eta merkatuaren bitartez “kutsatzeko eskubideak” (sic) mantendu nahi dituztenak eta bestetik teknologia kutsakorrak, inseguruak eta sostengatu ezinak kritikatzen dituztenak.

Klima aldaketaren politika eta agendan Kopenhageko konferentzia (COP-15 ingelesezko akronimoan) hitzordu garrantzitsua dugu, Kyoto eta gero, 2012. urtetik aurrera zer-nolako murrizketak eta zer-nolako herrien arteko kuotak negoziatzen ari dira-eta. Eta ematen du akordiorik gabe pasako dela, herrialde kutsakorrenek ez baitituzte euren negutegi efektuko gasen isurketak geldiarazi nahi. Txina edo India historikoki ez baitira arazoaren erantzule eta AEBek, Europako Batasunak, Japoniak, Australiak edota Kanadak hazkunde ekonomikoa karbonoaren erreketarekin guztiz lotuta ikusten baitute.

Murrizketak onartzen dira baina epe luzera, G-8ak L’Aquilan uztailean iragarri zuen gisan (%50a 2050rako) eta ez da hori zientzialariek (IPCC) gomendatzen dutena ezta gizarte mugimenduek urbi eta orbe exijitzen dutena ere. Eta Kopenhagen ez bada akordiorik lortzen? Petrolioaren eta gasaren gailurrera heltzeak ezinbesteko norabidea markatzen du, karbonorik gabeko eredura abiatzea, alegia. Mundu guztian ari dira, trantsizio hirietatik karbono-ondoko herrietako esperientzia berriak antolatzen. Hori da bidea.]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2194/garona-itxi-orain GAROÑA. Energiari buruzko ezbaia piztu du zentral nuklear zaharkitu (1971) honek uda hasieran. Eta nago ez dela amatatuko Zapaterok hartutako erabakiarekin, 2013. urteko uztailean ixtearekin, hain justu. Erabilitako argudioak bai, mugimendu antinuklear eta ekologistarenak izan dira (segurtasuna, hondakinak, elektrizitatearen esportazioa, produkzio eskasa...), baina Madrilgo Gobernuak beste lau urtez luzatu du erreaktore nuklearraren funtzionamendua. Partiduko buruzagi nagusien presio handiak izan dira noski, baina PSOEk horrela ez du hauteskundeetan agindu zuena bete. Lehenik eta behin, 2013an ezin dutelako ziurtatu eurak Gobernuan egongo direnik. Tempus politikoak laburrak dira, baina zortzi urte izan dituzte energia politika aldatzeko, eta berba politak aparte fruituak ez dira ikusten, batez ere energia nuklearraren alorrean.

ITXI. Salomonen erabaki honek ez du ia inor kontentatzen, Madrilgo Gobernuaz kanpo. Tirabira mediatiko ederrak irakurri eta entzun ditugu, eta mobilizazioak ere egon dira alde bietan. Langileak ere irten dira kaleetara. Derrepentean berrehun eta piku izatetik, –Jesukristoren mirakuluetan bezala– lau, bost eta hamar bider gehiagoz zenbatuak izatera pasatu dira. Iberdrola eta Endesako langile kontratatuak dira eta enpresa hauek euren webguneetan berde argiz iragartzen dutenagatik, ez lukete arazo handirik eduki behar energia berriztagarrien alorrean birkokatzeko, Tobalina aranean bertan. Eguzki energia dugu bidea eta enpresa hauetako negozio gizonek ongi dakite hori, baina zer egingo dute duela urte asko amortizaturiko erreaktorearekin?

ORAIN. Herri mugimenduetatik landa, Eusko Legebiltzarrak eta Arabako Aldundiak ere Garoña ixtea eskatu dute, sozialisten botoekin eta PPren aurkako jarrera bakarrarekin. Zapaterok eta Sebastianek esan dutenarengatik, teknikoki, politikoki, laboralki eta energetikoki erabakirik egokiena hartu omen dute. Gakoa da noren txaloak jaso dituzten? Inorenak ere ez! Hortxe dugu gobernu zentralaren akatsa. Enpresak esan du helegitea jarriko duela, luzapen horren aurka. Ekologistentzat beste behin ere, sozialdemokraziaren itxurakeria errepikatu da. Hirugarren bideak ez du norabiderik, antza. Garoñak ez du etorkizunik eta Zapaterok aukera ezin hobea galdu du antinuklearren boto apur batzuk biltzeko. Gizarte mugimenduen tempusak ez dira hauteskundeekin nahasten eta orain PSOEk ezin izango du Garoñaren patata beroa esku tartetik kendu.]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2180/zornotzatik-muskizera Nimby. Ipar Amerikako soziologoek akronimo hau asmatu zuten –“Not in my back yard/Ez nire atzeko baratzean”– ingurumenaren eta osasunaren aldeko tokiko protestei prestigioa kentzeko eta egoismoaren leloarekin nahasteko. Antza, gure zibilizazio industrialaren instalakuntza arriskutsuak, errauskailuak, zentral nuklear eta termikoak edo petrolioaren birfindegiak toki batzuei dagozkie eta ez beste batzuei. Ekologistek beste bi siglekin erantzun zuten: “Locally unwanted land use” (LULU) eta “Not in planet Earth” (NOPE). Hots, lur erabilera hori ez dela onartzen komunitatean, ez hemen eta ez inon. Ama lur osoan ez. Gurean ere, maiz –Zornotzan, Muskizen, Itoitzen, Erandion eta Txingudin–, auzotarrei egoista eta solidaritate bako deitu zaie, instalakuntza arriskutsuak ezartzeari ezetz esan diotelako.
 
Energia. Ia 40 urte dira Petronorrek birfindegia Bizkaiko Barbadun ibaiaren paduratan ezarri zuela. Ezkerraldeak eta Meatzaldeak duten hondartza bakarraren ondo- ondoan, Kantauri itsasoan dagoen petrolioari loturiko instalakuntza energetiko handiena kokatu zen eta egun Muskizko herriari beste sakrifizio bat gehiago eskatzen zaio, koke planta bat birfindegi barruan onartzea, petrolioaren hondakinak erregai bihurtzeko. Bestela Petronor pikutara doala diote eta 6.000 langile ditu Euskal Herrian zerga gehien ordaintzen duen enpresak. Agian horregatik Amatiño, negazionisten aldera pasatu berri da eta petrolioa betirako dela esaten digu, ez egiteko kasu handirik ekologista eskandalugarriei, beti berri txarrekin omen dabiltzala.

Boterea. Zornotzan zentral termikoaren proiektuak ez zuen oniritzi politikorik lortu, Iberdrola eta Repsol, Petronorren jabeak hain zuzen, proiektuaren parte izan arte, Bizkaia Energia bezero bihurtu arte. Josu Jon Imaz-ek beste kokapen bat topatzeko esan zien, Zornotzan ez zutela lekurik, baina azkenean botere ekonomikoak politikoari aurre hartu zion. Muskizen, istorioa errepikatu da. Botere ekonomikoaren presioak politikariak izutu ditu eta alkateak berak bere borondatearen aurka jo du, koke plantaren baimena emanda. Ez zen beharrik. Petronor eta Repsol izugarrizko botereaz jantzita, aspalditik dabiltza legez kanpo, beste enpresei exijitzen zaizkien baimenak eta arauak bete gabe. Eta? San Mameseko lehoien kamisetetan jarri dute izena eta horrek dena barkatzen omen die.]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2167/aht-gelditu-ezina Eztabaidaezina. Hedabideen iritziz, ETBko albistegiko esatariarentzat kasu, Euskal Y-ren proiektua erantzun ezina bihurtu da Inazio Uriaren hilketaren ostean. Dudak eta zalantzak handitu beharrean, erailketa batek, beldurra eta egonezina lar sortzeaz gain, proiektua blindatu egiten du bere promotoreen begietara. Hamabost urte luzetan euskal ekologismoa azpiegitura honen aurkako argudioz eta mobilizazio ugariz aritu bada, ukazioa eta ez ikusiarena izan dira erantzun ofizialak. Inoiz ez da egon eztabaidaren eta argudioen kontraste seriorik, orain ezinezkoa dela diote.

Geldiezina. Ez da gauza erraza horrenbeste diru publiko xahutzen duen egitasmoa bertan behera uztea. Interesak eta ikusezinezko eskuen bultzadak presente dira oso. Dena den, Espainia osoan gertatu ez den bezala, hemen AHTren kontrako gizarte mugimendu zabala eratu da, partaide ugari eta desberdinekin, gehiengo sindikala eta Gasteizko gobernu kide bat barne. Azken udal hauteskundeetan, erreferentziazko gaia izanik, Euskal Y-ren ibilbidean dauden 42 udalerrietatik 18tan AHTren aurkako jarrera nagusitu zen. Agian, hori ez da nahikoa proiektua geldiarazteko baina legitimazio gradu altua ematen dio oposizioari, jakina. Balekin galtzen dena.

Garaitezina. Euskal gatazka ekologikoen historia laburrean intrantsigentzien mitologia da nagusi. Egun hauetan, Azpeitiko hilketaren ondotik, Lemoiz eta Leitzaran gogora ekarri dizkigute, ETAren hildakoak dira sinbolo bakarrak. Kuriosoa da oso Itoiz ez aipatzea. Batzuk eskuak igurtzirik ari ziren ea biolentzia armatua noiz agertuko zen AHTren auzia estatuaren arrazoiaren ildotik bideratzeko. Eta gertatu da. Berunezko argumentuek Levia-than indartu dute. Orain eta hemen, balen eta biolentzia armatuaren oihartzunekin ez dira herritarren nahiak legitimatzen, ezta irabazten ere. Bide okerra da hori. Politikaren endekatze ustela.

Sostengaezina. Nago AHTren auzia militarizatzeak ez duela ereduaren porrota gaindituko. Luzeago, garestiago, absurduagoa egingo da, hori bai. Eta funtsean sostengagaitzagoa. Garraio eredu honek ez du zentzurik gure herrian, ez ekonomikoki, ez ekosistemen logikatik ezta garraio politika sostengarri baterako ere. Hori bai, istorio honetan buztinezko oinak bustiago agertzen dira. Garraio eredua dugu koska!]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2148/hazi-eta-biderkatu  
Aspaldion Txina eta India planetaren etsai anti-ekologikoak bihurtu ditugu azkarregi hazten ari direlako. Orain Txinan okela ere jaten hasiak dira eta Indian motorren eta autoen bizioarekin kutsatu dira. Gero eta erregai gehiago behar dute eta petrolioa garestiago saltzen dute. Asiako hazkundea arerioa bilakatu zaigu eta gure erantzun bakarra, antza, gu ere ahalik eta azkarren, ahalik eta gehien haztea da, ekonomiaren lasterketan irabazteko. Asia munduko fabrika berria da, baina oraindik pertsonako askoz CO2 gutxiago isurtzen dute gurekin alderaturik.
 
Asiarrak Bush eta bere G8ko lagunekin hasarretu berri dira 2050 urterako eurek ere negutegi eragineko gasa %50 jaitsiaraztea nahi dutelako. Kuriosoa benetan mendebaldeko gobernari boteretsuen logika. Euren erantzukizuna onartu ez, zientzialarien iritziaren aurka neurriak epe super-luzera eraman eta etxerako lanak Txina eta Indiari jarri.
 
Gure artean ere, ekonomiaren mantsotzeak alarmak piztu ditu. Adibidez Bizkaiko eta Gipuzkoako Aldundiek berriki iragarri dituzte ekonomiaren bizkortzerako planak. Bizkaian Guggenheim berria eraikitzeaz aparte, sei errepide proiektu berriak plazaratu dituzte, esanez: “Hobekuntzak jasotzeko prest gaude baina proiektu honen aurka ezin du inork kontra egin” (sic).
 
Ekialderago Gipuzkoa Aurrera plataforma asmatu dute. Aldundiak, MCC, Kutxa, Adegi eta Merkatal Ganbararekin batera AHT, Pasaiako Superportua edo garraio plataforma logistiko berria martxan jartzeko elkarren arteko konpromisoa sinatu berri du. Hazkunde ekonomikoa porlan eta petrolioaren kontura garatu nahi dute berriro ere, eta ziur gaude ekologistez gain sindikatuek eta beste eragile sozialek jendea mobilizatzera deituko dutela.
 
Hauek al dira parte hartzeko sustatu beharreko eredu berriak? Noizko garraio publikoaren hobekuntza? Zergatik segi behar du diru publikoak finantzatzen hazkundearen negozio pribatua?
 
Amalurra ez da gehiago haziko eta guk zeru, itsaso eta mendietatik mugak ukitu ditugu. Has gaitezen pentsatzen des-hazkundeaz, hobeto bizi ahal izateko!]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2124/nigeriako-lapurrak Nazionalismo energetikoa. Joan den astelehenean Euskalduna Jauregian Euskal Energia Erakundeak (EVE) ekarrita, Madrilgo Real Instituto Elcanoko aditu batek horrela definitzen zuen gaurko energia-segurtasunaren arriskuak. Think tank horren buruzagiaren ustez petrolio eta gasaren merkataritza libreari oztopoak sortu zaizkio Venezuelan, Bolivian, Errusian eta Iranen printzipalki. Nigeriaz, Afrikako esportatzaile nagusiaz ez zuen ia berbarik egin, soilik esateko barneko tentsioak direla medio leku ez segurua ari dela bihurtzen.]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2107/nork-nori-zor http://www.argia.com/argia-astekaria/2091/aldaketa-tematikoa http://www.argia.com/argia-astekaria/2068/aldaketa-klimatikoa-zor-ekologikoa-eta-aht http://www.argia.com/argia-astekaria/2053/herri-txikiak-bizirik http://www.argia.com/argia-astekaria/2032/eguzki-energiaren-bidetik-nuklearrik-ez http://www.argia.com/argia-astekaria/2014/mugikortasun-iraunkorra-diote http://www.argia.com/argia-astekaria/1994/leitzarango-ahoberoak http://www.argia.com/argia-astekaria/1977/trenaren-alde http://www.argia.com/argia-astekaria/1958/unibertsitarioen-trena http://www.argia.com/argia-astekaria/1938/unibertsitateko-ingurumena http://www.argia.com/argia-astekaria/1905/sustengarritasunaren-ipuina