Argia.com :: Estitxu Eizagirre

Bestondorik utz ez dezan

Ekainaren 3an Larraulen ospatuko den Festa puntu-puntuan dago. Antolatzerakoan bertako kontsumoa hartu dugu oinarri Larraulgo Guraso Elkartekook eta Udalak. Eta ingurunearekiko begirunez jokatzeko Kutxa-Ekoguneako Ekoliderrekin aritu gara elkarlanean.

Gaur ere zentzua duen euskal jaiotzaren erritoa

Ereñotzun (Hernani, Gipuzkoa) atsolorra egin zuten apirilaren 29an, 2011n jaiotako haurrei auzoan ongi-etorria emanaz. Balio izan zuen hainbat belaunaldi batzeko, kide berriei onespena eta gurasoei babesa emateko eta jakintza eta oroitzapenak transmititzeko. Urtero egin asmo duten errito honen zentzuaz hitzaldia eskaini zuen Mari Karmen Basterretxeak.

Publikoa vs. kontzertatua

Tolosako espezialitate anbulatorioa eta Asuncion Klinika parez pare. Tolosaldea da eskualde-ospitalerik ez duen bakarra Gipuzkoan. Bi zentro hauek (publikoa bata, kontzertatua bestea) eskaini dute espezialitateko arreta gaur arte, baina anbulatorioa hustuz joan dira arduradunak, eta klinika indartzen. Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak aurreikusten du hiru urteren buruan espezialitate denak Asuncionera pasatzea. Aldiz, anbulatorioa indartzearen eta eskualde-ospitale publiko bat jartzearen alde ari da lanean Tolosaldea Osasun Publikoaren Alde plataforma.

Sistema legitimatzen duen joko absurdoa?

Otsailaren 26an hasi eta martxoaren 12ra arte, Bertsolamintza IV Inertziak erantzi, garena jantzi jardunaldiak antolatu ditu Euskal Herriko Bertsozale Elkarteak. Egunerokotasunari herdoila kentzen arituko dira hamar hizlari, hainbat alorretan (umoreaz, sortze prozesuaz, gai-jartzailetzaz...). Txapelketako inertziez eta honek bertsolaritzaren sisteman duen eraginaz jardungo dira hauetako hiru, eta Larrunen elkartu ditugu. Bertsolaritzari buruzko beste ikuspegi bat duzu bertan, dena baita nondik begiratzen den. Erantzuteko aukera duzu bai argia.com webgunean, edo Bertsolamintzako hitzaldietan parte hartuz (ikus egitaraua kontrazalean).

Bigarren Xapelketan, eutsi

Azaroaren 13an jokatuko da XiLaBako Bertsulari Xapelketa. Aurreko xapeldunak eta xapeldunordeak bistan duten paisaia jorratu dute buruz buruko saioan.

Paisaia kulturala auzolanean bizi

250 biztanle ditu Aizkorriren itzalpeko Zerain dotoreak. Noizbait bertaratuko zintuen hain ugariak dituen ekintza kulturalen batek, edo harro agertzen duen ondareak, edo ongi hornitutako azpiegitura eta zerbitzuek. Bestela negu hau izan dezakezu lehen aldia, paisaian oinarrituta Zerain osoa inguratzen duen ibilbide sarea zabalduko baita. Aurrekoengandik jasotako ondarea ustiatuz bertako ekonomia sortu du Zeraingo proiektuak (azken 13 urtean 34 lanpostu). Formula azaldu digu Jakoba Errekondok.

Ram�n Flecha: Kalitatezko hezkuntza denontzat

Nolako eskolak ematen ditu nota onenak? Espainiako Hezkuntza sistemaren porrotei hautsak astindu eta begiratua luzatu du mundura, puntakoak diren eskoletara: “Hartu funtzionatzen duten ereduak eta kopiatu, ez dago beste formularik”. Bere hitzetan, informazioaren gizarteari dagokion ikaskuntza “dialogikoa” da, alegia, komunitate osoaren (irakasle-ikasle-familia-boluntario-elkarte-enpresa...) elkarrizketatik eta elkarrekintzatik ikasten duena. Ikaskuntza dialogikoaren oinarriak azaldu ahala, hezkuntzaren egungo korapilo nagusiak agertu ditu. Erronka bat nabarmentzen da Ramón Flecharengan: nola lortu ikasle denak maila gorenera iristea, bat bera ere atzean ez geratzea? Aukera bakarra dago: eskola, gizarteko mailak erreproduzitzeko makina izan ordez, komunitatea eta gizartea eraldatzeko tresna bihurtuta. Proiektu eraldatzaile horiek dira “ikas komunitate” erara egituratutako eskolak. Hauei buruzko apunteak garbira pasa dizkizugu.

Alderdikerien azpian, sendatu beharreko zauriak

Medioetan sututako polemika baino askoz sakonagoa da eskoletan gatazkak bideratzeko eta elkarbizitza hobetzeko egiten den lanketa. Hezkuntzako adituei geletan ikusitakoak erakusten die ikasleekin ibilbide bat eginda edozein gai aztertzeko mamurik ez dagoela. Estrategia eta helburu politikoak utzi, eta pertsonen esperientzietatik ikastea da kontua.

Larrabetzuko sukaldean bertako produktuak

Aurtengo legegintzaldian jantokien gestioa birplanteatzea eskatu du Gurasoen Elkarteak (EHIGE). Legez eskolak derrigortuta daude cateringa erabiltzera. Horren aurrean, Larrabetzuko eskolak erabaki zuen autogestioari heltzea. Mezua argia da: eskolak aukeratu behar du cateringa edo bertako sukaldea nahi duen. Ez da eredu bat bestea baino garestiago.

"Eskema mentala osatzen denbora gehiago pasatzen dut bertsoak idazten baino"

Apustu bitxi baten berri izan genuen, oso isilean pasatzen den alorrean, bertso jarrietan: 2009ko hiru sari nagusietan aipamena lortu behar zuen, eta hiru sariketa irabazi. Aipamen bakarra falta izan zitzaion bertso koadrilaren kontura Zuberoa jatetxera joateko. Apustu horrek balio dezake Aitor Albistur aurkezteko: jartzaile petoa, 28 bertso sorta ditu idatziak, eta horiekin 13 sari ditu irabaziak bertso jarrietan. Saririk atera nahi baduzu, irakurri nola jartzen dituen berak.

Sentimenduen hizkuntza gailendu da

Historikoak dira igandeko hiru argazki: Andoni Egañak bi ondorengo, Lujanbio eta Arzallus besarkatu zituenekoa bata. Iparraldeko gazte zorrotz eta xamurra emakume landu beltzarekin lehiatu zenekoa bestea. Eta plazetako errege Joxe Agirrek, plazako jardunak eskatzen zituen lau agurrak botata, txapela jantzi zionekoa, hirugarrena.

Finala zuzenean argia.com-en

Abenduaren 13an, finalaren jarraipen zorrotzena argia.com-en izango duzu: bertsoak, bertsoaldien komentarioak, protagonisten iritziak... Info7, bertsoa.com eta Argiak indarrak batu dituzte zuzeneko emanaldi osoena zuri eskaintzeko.

Lurpeko erreken bila

Rezola sagardotegian bildu gara (Astigarraga, Gipuzkoa), burua esanahiz eta esalorez ereinda duten Amets eta Maialenekin. Sabeletik hitz egin digute, txapelketaren barrunbeez. Ideiak fresko eta helburuak argi mantentzeko distantziatik jarraitu dute txapelketa, baina BECeko eskaileretara inguratzeko ordua iritsi da.

Beti Argia

Prentsa libre bizia beti Argia
gora prentsa zaharra eta berria
zorrotza eta gorria
gozoa eta argia
prentsa libre bizia beti Argia

I
Kaputxinoen esku
oinez hasia
Berpizkunde garaian
mailaz jantzia
behar zen Egunkaria
etxean ernarazia
beste mende baterako
badut bizia

Baserri errentagarrien oasia

Baserri bat gehiago ez galtzea, eta ahal bada, ugaritzea. Horra Urduñan nekazaritza ekologikoa bultzatzeko zerbitzuaren helburua. Bide horretan, baserri bakoitzaren diru kontuak aztertu dituzte, formazio ikastaroak eman, herritarren foroa sortu, kontsumo taldea martxan jarri, larunbateko azoka berreskuratu... Emaitzak bistan dira baserrietan, eta kalean.

90 urtez bertsotan dator notizia

Lehen zenbakitik (1919) gaur arte inprimatu dira bertso jarriak Argian, etenak eten. Ehunka izenak erreparatuz gero, tartean sorpresa batzuk hartuko dituzu. Porrusalda historiko honetatik edan nahi baduzu, zatoz ekainaren 6an, 20:00etan Victoria Eugenian egingo den bertso saio berezira. Besteak beste, Eñaut Agirrek bertso jarrien hautaketa kantatuko baitu, Imanol Kamio eta Aitor Atxegaren musikak indartua.

Inprobisazioaren haritik sokatiran

Marrazkia eta bertsoaren arteko jolasa gozatu genuen Indautxun (Bilbo), maiatzaren 8an, ARGIAren 90. urteurrena ospatzeko. Inprobisazioaren hariari tiraka, sokatiran bukatu zuten sortzaileek: Asisko Urmeneta eta Adur Larrea marrazkilariak mutur batean eta Unai Iturriaga, Igor Elortza, Fredi Paia eta Miren Amuriza bestean.

Geroz eta herri gehiagotan

Neurria da inporta duena. Eskolak beste era batera emateko aukera ematen duelako, edo testuliburuekin ematea ezinezko egiten duelako. Ikasle denak ezinbesteko egiten dituelako. Gurasoak inplikatu ezean zerbitzurik gabe geratzen direlako... Beste erremediorik ez denean, asmatzen dira formularik handienak, handien ajerik gabe.

"Bertsoarekin gaixo nago"

Bertso udalekutara etorri zenean, bertsotan hasi berria zen eta bera zen gehien kantatzen zuena, ixildu gabe. Irazu azaldu zen bisitan. Itzal bihurtu zitzaion egun osorako, eta Urbasako ibilia galdezka egin zuen. Udalekutatik bueltan amarekin presentatu zen Xenpelar Dokumentazio Zentroan, material erdia eramateko. Aurten, errima batera izan du Nafarroako txapela.

Hiru handietakoa 70etan

Imanol Lazkanok berritu dizkigu zendu berriaren bizipenak. Mitoak sortu eta hautsiz.

Kolaboratzaileekin erredakziotik upelera

Hernaniko Larre-Gain sagardotegian elkartu ginen, otsailaren 26an, Argiako langile eta kolaboratzaileak. Testu eta irudigile beteranoak, bertso-jartzaile fitxatuberriak, munduaren kronikalariak, elkarrizketatzaileak, informazio iturriak... Astero Argia egiten duten eskuak bildu ditu mahai-bueltak.

Amatasuna eta lana nola uztartu

Emakumea etxean eta gizona lanera ateratzen zen garaiak atzean geratu dira. Emakumeek lan mundura salto egitea lorpen garrantzitsua izan da berdintasunaren izenean, baina bidea arantzaz betea dago eta familia eta lanaren uztartzeak hainbat kezka eta arazo sortzen ditu egun: “Lanean ari banaiz ezin diot behar hainbeste dedikazio eskaini haurrari, baina ez dut nire ibilbide profesionala gelditu nahi, eta zein da aitaren egitekoa honetan guztian?” Gizarteak eta Administrazioek ere badute zer esan eta egin, herrialde baten lehiakortasuna eta belaunaldi erreleboa jokoan dago, gizon eta emakumeen arteko berdintasuna ere bai. Eta haurrak hitz egingo balu, zer esango luke?

Gutxiago kontsumituz hobeto bizi

Krisia dela-eta, gutxiago kontsumitu beharra nagusitu da. Beharra baino, bizimodu filosofia bat da ordea, kontsumismotik askatzea –muturreko bizimodu aszetan erori gabe, detaile txikiak kontuan hartuz baino ez– zoriontsu bizitzeko bidea da. Argiako lau erredaktorek kontsumoari lotutako arlo bana hautatu eta bi aste iraun dituen esperimentua egin dugu. Hona emaitza.

�Tarteka plazaz plazako zirkuitutik distantzia hartzea beharrezko da�

Parentesien ostean bildu gara bosgarrenez Bizkaiko Txapeldun denarekin. Gu ta Gutarrak proiektuarekin plazaz plazako ibileran parentesia egin zuen iaz. Gabonetako parentesiak finalaren zurrunbiloa barealdira ekartzen lagundu dio. Bere ibilbidearen gailur eta zuloez, bere bertsokeraren gakoez eta bertsolaritzako indar eta inertziez hitz egin du.

Dezifratu Kripto magikoa

Lau arkeologoren hegazkina irla ezezagunean erori da. Antzinako bederatzi zibilizazio bizi dira bertan, eta hauen kulturaz eta bizimoduaz asko ikasiko dute arkeologoek, irlan atzera eta aurrera dabiltzala. Egia guztiak ezagutzen dituen Kripto objektu magikoaren lau puskak bilatzea izango dute helburu, azkenik puzzlea osatuta mezu sekretua asmatzeko.

Uztapide eta Xalbador

Historiaz gain saio ona osatu zuten bertsolariek. Kartzelako lana luzeegia izan zen eta horrek garraztu zuen entzuleen sentsazioa. Colinak eta M. Arzallusek egindako zortziko handiko lanak (irrati euskaldun batean erdarari hitza eman bai edo ez) hasiera indartsua eman zion saioari, eta intentsitatea galtzen joan bazen ere, Artetxek eta Barrosok zortziko txikian egin zuten lanak berriro lehertu zuen saioa (Artetxe bankuko langilea eta Barroso lapurra. Bi hauek bertsotarako oso biko ona osatzen dute). Erramundegi eta A. Arzallusek ere saio bizia egin zuten (pisu berean bizita Arzallus ligoia eta Erramundegi lehortean dagoena); A. Arzallusen bigarren bertsoa goitik behera ikastekoa zen, bukaeran trabatu bazen ere. Aipaturiko saio gehienetan gaiaren enfokea izan zen gakoetako bat: Zortziko handian Colinak etorkin denak hartu zituen “erdaldun” zakuaren barruan, eta horrek bere jarrerari indarra eman zion. Arzallusek Barroso bertso kantari sartu zelako ezagutu zuela bota zuen, eta horrek bertsolaritzarekin umorea egiteko atea ireki zien.

Kantakerak

Arreta piztu zidan bertsolari bakoitzak oholtzan hartzen duen presentziari, eta kantakerari. Elementu horiek aitortzen dieguna baino pisu askoz handiagoa dute. Maialen Arzallusen indarra, distira, zuzen iristen zen entzuleongana. Milaka belarriz osatutako frontoia bete egiten du. Miren Artetxek kontzienteki kantakera sotilagoa agertu zuen, barrena oholtzara ateratzeak eskatzen duen tonu intimoago bat bilatuz. Kantakera horrekin publikoarekin konektatzea zailago egin zitzaiolakoan nago: bere bertso on askok txalo epelak jaso zituzten, eta oso oso onek bakarrik beroak. Baina kartzelako lanean erakutsi zuen kantakera honen eraginkortasuna, oiloipurdia jarri baitzigun: hain hasi zen bolumen baxuan kantuan, publiko dena ixilarazi zuela, eta “ssss!” bat ere entzun zen atzeko lerroetan. Ekhi Erramundegi borrokatzera etorri zela iruditu zitzaidan. Edozein gai suertatuta ere berea defendatzera. Finalista bati dagokion jarrera, kale edo bale egin, publikoak istimatzen duena. Amets Arzallus txapeldun ikusi nuen. Miren Artetxeren kantakera malgua du, builarik egin gabe zeharka ari denarena, eta era berean Maialen Arzallusen indarra, errespetua lortzen du. Bere bertsoak ez dira oharkabean pasatzen.

Colinaren eguna

Presentziaz A. Arzallus txapelduna den moduan, bertsotan Sustrai Colina gailendu zelakoan nago. Saio denetan eutsi zion goiari eta bertso batzuk puntakoak egin zituen. A. Arzallusek ale antologikoak utzi zituen, baina estropozoak egin ere bai. Kartzelara burumakur sartu zen, irtetean ondo altxa bazuen ere. Horregatik harritu ninduen emaitzak eta batez ere, 23,5 punturen aldeak. Bertsotan hizketan ari bailitzan egiten duen Uztapidek ez zuen bere egun onena izan. Eta Xalbador oraingoan publikoak ulertu zuelakoan nago.

Joxemari Ostolazaren artikulua Iparraldeko Bertsulari Xapelketaz ARGIAn.

�Haurrak medikalizatuegi daude�

Bésame mucho, guraso berrien artean gehientsuen saltzen den eskuliburuaren egileak pediatren zuzentasunaz eta pediatrengan eskertzen den umore finaz erantzun ditu gure galderak, Uda Ikastaroek Donostiara ekarri duten honetan. Duérmete niño metodoaren kontrako teorialariak dio, bere liburuetan gurasoei zer egin agindu beharrean, haurren portaera azaltzen saiatzen dela: “Hortik aurrera guraso bakoitzak erabaki dezala, baina gutxienez informazio zuzenarekin hartu dezala erabakia, ez haurra manipulatzaile bat dela pentsatuta”.

Hobetzeko akuilua ikastetxeentzat

Kanpo ebaluazio pasa beharko dute 2009ko apirilean EAEko Lehen Hezkuntzako 4. mailakoek eta Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzako 2. mailakoek. Konpetentziak, alegia ikaslea egiteko gai dena, neurtuko dira, ez edukiak. Ikastetxeek, jasotako emaitzen arabera hobekuntza planak egin beharko dituzte. Eskolek konpetentzien irakaskuntzari heltzeko balioko al dute? Ez al da emaitzen erabilera interesaturik egingo? Irakaskuntzaren kalitateari astindu bat emango al dio?

Konplexu eta estereotipoak hausteko ordua

Generoak bertsolaritzan duen eragina aztertu genuen apirilaren 26an, Lugaritz kultur etxean (Donostia) egindako mahai-inguruan. Maialen Lujanbio, Onintza Enbeita, Jon Maia eta Unai Muñoa aritu ziren mahaitik, eta entzuleak oso kualifikatuak zirenez, hainbat galdera eta ekarpen egin zituzten. Mami hartatik ideia nagusi batzuk bildu ditugu hemen, eta sakondu nahi duzuenek www.bertsoa.com webgunean duzue mahai-inguru osoa ikusgai, baita www.argia.com helbidean testu osoa eta pasarte onenen bideoa ere.

Benetan garbi eta merkeak diren bakarrak

Zure haurrak 6.000 pardeletik gora erabiliko ditu, eta 200-500 urte beharko dituzte desegiten. Eta zuk 1.400 euro gastatuko dituzu pardeletan. Pixoihalak erabilita, berriz, 550 eurotik gora aurreztu eta zabor poltsari arindu ederra emango diozu.