eu http://www.argia.com/argia-astekaria/egileak/eider-rodriguez ARGIA: Euskal Herriko astekaria http://www.argia.com/argia-astekaria/2199/argazkien-jabeak
Lehen eskola eguna zen, eta ekuazio harrigarria arbelean utzia, irakaslea jiratu zen, begiak odolduta, eta 3+4 zenbat zen ote genekin egin zigun oihu. Munstro fama zuen irakasleak eta koroan erantzun genuen 7. Irakasleak, klariona borratzeko tresna habaila bilakatuta, hondoko hormaren kontra lehertu zuen eta atzeko lerroan eseritako ume bati eskatu zion bueltan ekartzeko. Kuidado handiz ezabatu zuen galdera ikurra, eta berriro guregana jiratuta, ahotsa gozotuta, galdera egin zuen atzera. Inor ez zen erantzutera ausartu. Orduan berak, hortzak dardarka utzi zizkigun zarata atereaz klarionarekin, 3+4=1 idatzi zuen eta guri begira gelditu zen misterio gogoz: “Euskal Herria: 3+4=1”. Klarionaren gainetik hautsa uxatu zuen pistola muturretik bolbora kea nola, eta “Gaurkoz nahikoa duzue, zoazte patiora” esan zigun asperduraz.

Guk ederki ikasi genuen lezioa. Hain ongi, ezen eta handik ez askora, irakasleari gailendu zitzaizkion ikasle pedante bilakatuta, kaletik heltzen ziren aldarri guztiekin bat egiten hasi ginen, greba zein manifestazio formatuan. Baina matematika kalera eramatea ez zitzaien hain gustuko gure irakasleei, eta haien guganako jazarpena gehitu behar izan genion polizienari.

Behin, ertzain bat bideokamera bat muturrean ikusi genuen, eta ez zen bodarik inguruan ageri. Guk pipak jaten eta prozesioan jarraitu genuen Zumarditik, akaso ilea apur bat atondu eta gero. Gizon hark ordea grabatzen jarraitu zuen, eta nago euskal neoerrealismoa bera bezalakoek abiatu zutela: plano zabal amaigabeak, eduki soziala, kaletarrak aktore. Ez dago inolako jairik, ospakizunik, emanaldirik, inolako gertakaririk kalean barna abiatutako martxa haiek bezain beste filmatutakorik. Boterearen jakin-gosea bulimikoa da gure 4+3 honetan. (Zein bideoteka gizentzen ote dute zintok orain? Inork ikusi al ditu behin ere?).

Batzuen espantuak gorabehera, ez da berria polizien kerentzia irudiekiko.

Ares entzun dut albistea ematen: datozen hilabeteotan, Ertzaintza Baionan izango da. Askotxo entzun dut Ares aspaldion, bere indarkeriazko hitzak mikrofonoen aurrean gonbitoka. Gure M. irakasle munstroarentzat akaso pozgarria litzateke berria, sailburuak herriaren integritatea berreskuratu nahi baitu EAE ditxosozkotik Euskal Herri osora zabalduz bere ganadutegia. Ezin esan keinu abertzalea ez denik berea. Baina hara non, Ortuzarri iruditu ez, eta zergatik sartuko den orain Ertzaintza Frantziako Errepublikan egin dio galde, haserre plantan, bestalde. Frantziako Errepublika, Ortuzar jauna? EITBko zuzendari ibili zen garaian ez al zuen ikasi Iparraldea ere Euskal Herria zela? Akaso ETB2 begiratzen ariko zen, Iparraldeak orena ere ez duen huraxe.

Quién es quién jokoa ere gordetzen dut memorian, buru gogorrekoa naizenez, eta agian handik jaso genuela batari eta besteari dagokion nortasuna bilatzeko grina, eta M. irakaslea eta Ares eta Ortuzar, guztiak dabiltzala ileordea aldatuz eta bibotea bata besteari pasaz, jolasean beti, galtzeko ezer ez izateak ematen duen poz eta inpunitate delirantearekin.

Eta argazkiak hain kotizatuak dauden garaiotan, ez ote den garaia iritsi nirea ere orrialde honetatik kendu eta bere jabeari itzultzeko. Berandu baino lehen.]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2196/armairua http://www.argia.com/argia-astekaria/2193/zakur-emea Devenir perra liburuaren aurkezpenean izan nintzen duela hainbat aste. Ohikoan nahiko zurrunak eta hutsalak izaten dira halako ekitaldiak: hitzak, hitzak, hitzak. Eroso joan nintzen, ilusio handiegirik gabe, zibilez jantzita; ez nekien, artean, zakur emeen eta feministen arteko biltzar batera nindoanik. Kabareteko makilaiaz apainduta agertu zen Itziar, gasazko alkondara beltz gardena, bularretako beltza, gona motz estua, sarezko media saretuak, takoiak, luma gorrizko boa bat... supermerkatuan erositako arropaz jantzita zirudien, edo ikastolako antzezlan baterako putaz mozorrotuta. Itxura deigarria, bai: hiru egunez festan egon eta gero han plantatu izan balute bezala, tartean bortxaketa bat edota hartz baten erasoaldia pairatu eta gero.

Mikelazuloko lagunei barkamena eskatuz agertu zen, gintonica eskuan, bertan ez delako alkoholik saltzen; protokolo guztiak hautsi zituen hasi orduko, eta gero euskaraz ez aritzeagatik ere barkamena eskatu zuen: “amorrua ematen dit, baina euskaraz ez dakit, menperatzaileen hizkuntza hau baino”.

Aitortu dezadan Ziga ezagutu aurretik nahikotxo estimutan nuela, hainbat motiborengatik: gaur egun Bartzelonan bizi den arren, nire herriko Beraun auzoan sortua da. Berak esango lukeen bezala “hodei toxiko eta fluor koloreko zelaien artean, bloke grisez inguratuta”, nire begietara magnanimoa den deskribapena. Beraun kanpotik ikusten genuenontzat, bertan sortutakoak jaiotzatik kondenatuak zeuden: txiro, baztertu, galdu, eta hondoratu izatera. Herriko mugez haratagoko herrixka zen, inondik ere, Francok herriei erantsitako auzo gehientsuenen modura. Areago, Itziar Zigaren etxean bezala, ama-alabak ostikoka gobernatu nahi zituen aita bat egokituta. Beraz, Zigak bere burua berrasmatu ahal izanak liluratu egiten nau.

Mahai gainean eseri zen bere izter mamitsuak agerian utzita. Zakur eme hitza (perras) dozena bat bider erabili zuen lehen minutuan, eta hain justu zakur eme horietako bat aurkeztu zigun, Bartzelonatik etorria bera ere. Plastikoan bilduta agertu zen, kosmetikoa eta titiak kiloka: Priscilla filmetik ateratakoa zirudien. Baina benetako puta zen, ofiziozkoa, ez fikziozkoa. Vero, halaxe izena zuen, gizonen zerbitzura bero eta harro agertu zen neska transexual handi eta mehar hark.

Feminismoaren ikuspegi bitxia defendatu zuen ondorengo hitzaldian, iraultzailea (baina bateratzailea) izango dena: Putatasuna. Aspaldiko feminismo sexurik gabeko hartatik, gozamenerako jauzia egingo duena, feminismo gozagarria, nolabait. Salatu zuen feminista izatean emakumetasuna galdu nahi izan zutela borrokalari askok, eta horretarako gizondu egin zirela, “XXL alkondarak jantzita”. Horren ordez, emakumetasuna sexutik sentitu eta defendatzeko apostua aldarrikatu zuen berak. Oso adibide harrigarriak jarri zituen, Valentziako Unibertsitatean masturbazio publikoa antolatu zutenekoa, adibidez. Zakurren kale hartan bildutakook aho bete hortz geratu ginen kontakizunarekin, eta, batez ere, feminismo tradizionaletik etorritakoek: “hau dena asimilatzeko denboratxo bat beharko dugu”, esan zuen horietako batek.

Ziga Mikelazulon lehorreratu zenekoa ez dugu berehalakoan ahaztuko.

Baina oraindik zalantzan nabil: lehorreratutakoa zakur emea ala behorra al da?]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2190/normalak emakume hitza idazten?”. Katixak normala izan nahi du, eta nik ere bai, baina ez dugu zorte hori ukan, emakume baikara medikuntzaren ikuspegitik behintzat. Emakume eta idazle izatea ez baita normala, zenbakiek hala erakusten dute: adin batetik aurrera salbuespena gara.
 
Hau ez da gure plaza. Gizonezkoena da. Gizonezkoak dira editore eta idazle. Gu irakurleak gara. Gizonezkoak dira zirujau, gu zauri txikiak sendatzen ditugun erizainak gara. Gizonezkoak dira chef, gu sukaldari apartak gara. Gizonezkoak dira umorista, gu barre egiten dugunak gara. Gizonezkoak dira apaiz, gu katekistak edo kristauak gara. Gizonezkoak dira hegazkin pilotu, gu seme-alabak eskolara eramaten ditugun auto gidariak gara.
 
Ez naute inoiz gutxietsi, haatik emakumezko eta idazle –biak batean– izateagatik. Gremioko gizonezkoak aurrerakoiak dira, baina gizonezkoen artean hobeto konpontzen dira, izan ere, beste belaunaldi batekoak dira, “antigoalekoak”.
 
Bestalde, heterosexuala izateak gauzak zailtzen dituela sentitzen dut: badago arrisku potentzial infimo bat, Eros-erako zirrikitu bat (mamu hori Gure Gauzak S.A.n agertzen da papereraturik), eta horrek ere gauzak zailtzen ditu. Ez bada ni ere kamarada gisa agertzen naizela, nahiz eta oraindik ez dut asmatu nola (zein mozorrorekin –elastiko zabala/Lacostea eta mendiko botak/nautikoak?–, zein kodigorekin –futbola, txirrindularitza?–, zein diosal erabili behar nukeen –atzoko etapa ikusi zenuten? Zer moduz familia?–).
 
Zergatik sentitzen naiz hain ezeroso emakumeez eta literaturaz hitz egiterakoan?
 
Nire burua ulertzen –justifikatzen?– ahalegintzen naiz:
 
1. Gizonezkoen beharra dut –publikatua izateko, irakurria, kritikatua, aholkatua–.
 
2. Ezin gizonezkoen etxean sartu, nirekin eta nire aurretiko emakumezko idazle guztiekin zorrak dituztela oihu egiten. Ongi hezitakoa naiz. Xaloa. Lasaia. “Ez naiz borrokatzera etorri, zaudete lasai, idatzi besterik ez dut egin nahi, literatura da nire esparrua eta zuen laguntza behar dut. Idazterako ez, baizik eta beste guztirako” dio nire irribarreak.
 
3. Diskretuagoa izateko, susmo gutxiago pizteko, nire sexua ezabatzen dut: “Ikusten duzuen hau ilusio bat da, gizonak, etxean bakarrik naiz emakume, edo hobe, hilabetean behin baino ez naiz emakume. Bestela, idazten ari naizenean, ez naiz ez emakume ez ezer. Eta idazten dudana ere, androginoa da. Ez zaitezte izutu” dio nire gorputzak.
 
4. Txoko bat lortu arte, isilik egongo naiz. “Gonbidatu bat zara, Eider, ez ahaztu. Onartu egin zaituzte, Eider. Eskertuta besterik ezin duzu egon. Zorretan zaude” dio agian nire subkonszienteak.
 
5. “Kolaborazionista, zu ere horixe besterik ez zara, kolaborazionista zikin bat!” entzuten dut norbait garrasika.
 
Hemen eta orain, idazle normal izateko gizonezko izan beharra dago.
 
Guri gertatu aurretik, beste emakumezko ugariri gertatu zaio: artisau izan ziren baina sekula ez artista, jostun moda diseinatzaile baino lehen. Eta gu, batzuentzat oraindik idazlesak gara, baina ez idazle.
 
Batzuentzat, oraindik.]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2187/ni-ez-naiz-feminista checkpoint batean militar bat urezko pistola batekin xaxatzea bezalakoa. Zuhurtzia kontua.
 
Beraz, agian, Katixa, zure ikasleek espazioa usaindu eta behatu ondoren egiten duten baieztapena da. Zuhurrak direlako. Badakitelako, zapaltzen duten espazio hori ez dela guztiz beraiena, erdia ere ez dela beraiena. Badakitelako, “ni feminista naiz” esanda –gela guztiaren aurrean, gainera!–, gainerako gelakideak okertu egingo liratekeela. Haiek direnarekin bat ez datorren irudi bat egingo dutela gainerakoek “feminista” gisa azaltzearekin bat. Eta hori ez da oso interesgarria. Batetik, irudi hori okerra izango delako. Bestetik, aurrerantzean salduta geldituko delako, eta oso prezio ezdeusean gainera, hau da, trukean ezertxo ere jaso gabe.
 
Beraz, “Ni ez naiz feminista” esanda, zure ikasle horiek neutral azaldu nahiko dute. Baina esan eta berehala ohartuko dira, baieztapen hori ere ez dela osoa. Feminista hitzak gauza on askoak ere badituela barruan, eta esaldia biribiltzen ahaleginduko dira: “Ezta matxista ere”. Hori esanda, feminista izatea beraientzat zer den argi uzten dute: matxistaren kontrakoa. Eta zer da matxista izatea? Emakumezkoak gutxiestea emakumezko izate hutsagatik. Eta beraz, zer da feminista izatea? Gizonezkoak gizonezko izate hutsagatik gutxiesten dituzten emakumezkoak dira feministak. Horrela bakarrik uler dezaket esaldi horren logika.
 
Eta beraz, jainkoak libra ditzala, zure ikasleek ez dituzte gizonezkoak gutxiesten. Eta gizonak gutxietsiko balituzte ere, ez lukete gelakideen aurrean aitortuko. Ez dira hain ergelak. Batetik, esaldi hori esaten dutenak, emakume eta heterosexual direlako normalean, eta ondorioz, ez dutelako balizko estalketa saio baterako gelako hautagaietatik bakar bat ere uxatu nahi –lesbianek errazagoa dute feminista gisa azaltzea, kasu horretan, eta kasu horretan bakarrik–. Bestetik, badakitelako, espazioa –sukaldetik eta arropa dendetatik kanpoko espazio guztia, esan nahi da–, gizonezkoena dela, eta espazio horretan mugitu nahi duen edonork onartu behar duen zerbait da hori. Jokoaren arauak: “Gonbidatuen etxean zaude, formal ibili” xuxurlatzen diete zelulek. “Ez ezazu esan janaria txarra dagoenik” gaztigatzen die kortexak.
 
Emakumezkoek neutral agertu nahi dute. Bakean. Normal. Arazorik gabe. Maitagarri. Lagun. Kide. Gizonezko.
Lastima eme jaio izana. Hurrengo batean, agian.
 
* * *
 
Feminismoa eta ezkerraren urtzea batean ikusten ditut nik. Azken batean, zuk, Juanjo, aipatzen duzun patriarka horrek –zeina hizkuntza handi batean mintzatzen da, bai, eta gainera, zuria eta heterosexuala da, demokrata eta ez nazionalista– agintzen du. Berea da dirua, eta ondorioz, berea sinesgarritasuna. Berea da entzuten den ahotsa eta berak diktaturik idazten dira hiztegiak. Horregatik inork ez du feminista izan nahi. Feminista hitzaren definizio patriarkala zatarra delako: gizonezkoak gorroto dituen emakume frigido eta iletsua. Eta inork ez dituelako emakume zatar, frigido eta iletsuak maite. Gizonezkoek ez behintzat.
 
* * *
 
Eta orrialde honen mugek ez dutenez gehiagorako ematen: guk ere ez al dugu, Katixa, gure izen-abizenen ondotik emakume hitza mandeulia bailitzan uxatu behin baino gehiagotan? Zergatik?]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2184/musikaren-iraultza  
“Merezita!” erantzungo dute batzuek, eta ez zaie arrazoirik faltako, segur aski. Baina ohartu orduko zazpietako buletinak esnatuko gaitu animaliako griperen batekin, eta gure ingurukoez akordatuko gara, eta noizbait zakarretan aurkitutako altzaria margotzeko erabili genuen maskarilaren bila hasiko gara –artean loaren orratzak kendu gabe– eta etxekoren bat agertuko da zertan ari garen galdetuz eta harri eta zur geratuko gara, geure jokamoldeaz jabetuta, eta, noski, ezkerrari buruzko debate hura zeharo ahaztuta.
Garai batean gauzak zailago ziren, eta, beraz, sinpleago. Gosea honatago bizi zen, eta gosetuok taldea osatzen genuen eta harro ginen eta ezkerreko. Tokatzen zelako kasik. Baina muturreko klaseen artean tarteko klaseak azaltzen hasi orduko, elkartasun hura desagertu zen. Gelako pobreek pobre izaten segitu zuten, noski, baina gelako aberatsen ezaugarri batzuk hartu zituzten: Levi’sak, Nike txandalak, Nintendo jokagailu elektronikoak.
 
Ondoren, dirua merketu zen eta kredituak erraztu zituzten eta aberatsen janzkerak ez ezik, haien autoak erosten eta eskiatzeko forfaita ordaintzen hasi ginen. Uste izan genuen aberatsen unibertso hura ez zela horren arrotza, eta gonbidatu bakarrik ez, tematiak izanez gero bertakotu gintezkeela. Ametsa zen: penuriak eta gosea ahazturak irentsi zituen, urre koloreko azala eta zetazko eskuak izatea zen gure oraina. Eta orduan denok “higiezin” hitza ikasi genuen, eta hitzarekin batera, “higiezinekin” negozio txit oparoak egin zitezkeela, geure patrikak betetzeko, eta, bidenabar bestetzuenak husteko. Berandu zen gelditzeko.
 
Bitarte horretan, aberatsek ere egin zuten sartu-irtenik kontrako bandara, eta almidoi usaineko arropak baztertu eta erosoago janzten hasi ziren, umilago, pobreago. Izan zen garai bat, non, gazte aberatsak, gazte ez hain aberatsekin zeudenean kontzertu batean edo fakultateko tabernan “ez daukat xentimorik!” esaten zuten, harro. Dirua izatea ez zegoelako modan aberatsentzat. Pobrearen rola jokatzearen luxu eztia dastatzen zuten (gauza bera gertatzen da neska eta mutil ederrekin: grano bat ateratzen zaien aldi bakanetan, itsusiaren rola jokatzea maite dute), muturren arteko espazioa lanbro erromantiko batek hartua zuen, eta alde batetik bestera jauzika ibiltzea zilegi zen, estetikaren mugetan barna, beti ere.
 
Bazirudien geure bizitokia aldatu egin zela, errotik. Ez genuen deus ulertzen eta informazioa pilulaka iristen zitzaigun, eta hura irensteko basoa urez bete aurretik beste pilula bat geneukan, beste kolore batekoa, akaso ezkerra desagertu zela esaten zuena, edo, beharbada, ezkerra berpiztuko zela iragartzen zuena.
 
Irakurri dut Patxi Lopezek Sarri, Sarri dantzatu zuela inoiz. Berak esana da, kanpainan, harrotasunez aldarrikatua. Apaizek ere ardoa maite dutela aitortzen dute humanoago agertu aldera. Lopezek jator itxura izan nahi du, kaletar, humano, ezkertiar itxura, horregatik ere uzten du hazten txilibitua eta ez bibotea.
 
Kontrako bandara jauzi egitea guztiontzat delako ezti.]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2180/belarrietako-mina  
Bazuen zerbait La Polla taldeak, grazia, ironia, freskotasuna, gardentasuna, astoari asto eta zaldiari zaldi esateko abilezia, alegia. Abilezia hark eman zion ospea, dudarik gabe: “Cuando tenga 40 años, me voy a hacer la cirugía, y venderé muchos discos, con esta carita mía”, esaten zuen ohiko piperraz Evaristok. Eta halaxe egin zuten, bai, nahita, edo nahi gabe: diskoak erruz saldu. Gutxik bezala. Ez propagandarik, ez aurpegi ederrik, ez gaztetasun perfekturik. Gerra galdutakoen bilobak ziren eta gerra galdutakoei mintzatzen zitzaizkien, galtzaileen egiazkotasunaz.
 
Janis Joplinek esan izan zuen bere entzuleekin amodioa egiten zuela –oso coola zen Janis, guztiok entzuten dugu oraindik–; Evaristok, ordea, botilak jaurtitzen zituen eta entzuleak piztu eta sutu egiten ziren, orro batean, frenesi betean. Mitoa mito bilakatu zen, beraz, eta La Pollak non jotzen zuen, han biltzen ziren milaka lagun, esperientzia hartaz gose.
 
La Pollaren arrakastari, ordea, “bazterreko fenomenoa” esaten dio Juanjok. Zaila da “bazterreko” hori non edo zertan den antzematea. Urteetan diskoak barra-barra saldu ondoren “bazterreko”? Abenida handietan talde dotoreek –pop banda ingelesak, soka laukoteak– egon beharko lukete eta aldirietako kalexka txiza usaineko eta alkoholizatuetan La Pollakoek eta bere lagunek? Hori da? Akaso Sarko-ren racaille famatuaz ari da “bazterreko” aipatzean, hain juxtu estatuko sikarioak gogor tematu arren noizbehinka ur azaletik burua ateratzea lortzen duten horietaz. Egokitugabeez, alegia. Eta horixe omen da La Polla berez: egokitu gabeko talde bat. Eta hala ere, jendeak, oraindik, eskatu egiten ditu barran.
 
Munduko beste edozein tokitan, noski, hau ez litzateke posible, munduko beste edozein tokitan ez baitira gu bezain orangutanak. La Pollakoek ere badakite ez direla toki arruntean bizi: “Vivo en un sitio que es como todos los sitios, lo único que uno de cada ocho es policía”.
 
Ezker Abertzalearen ardura da, noski, bazterreko fenomeno horiek hauspotzea, eta guztia malenkonia hutsagatik. Jon Juaristik aspaldi idatzitakoa denez, ezin esan ideia berria denik, baina ongi dago garai ilunotan gogora ekartzea.
 
Pentsatzen hasita, zein musika jarri beharko lukete Ezker Abertzalekoek euren taberna-zuloetan iraultzaile izateko? Zein musikarekin egin beharko liekete aurre haien gurasoei? Zein abestiren aiztoz lepatu –sinbolikoki, kasu!– euren aita-amak?
 
Ez pentsa erantzutea xamurra denik. Proposamenen bat egin beharko dugu, ordea, inork ez dezan pentsa zutabeak asmo birrintzailez idazten ditugunik. Hauxe nirea: jar dezatela tabernetan Xabi Erkizia, Tüsüri eta Bizarraren musika esperimentala, sagardotegitik ateratako belarri etilikoek iraultza dosi elitekoa izan dezaten. Ez dakit, ordea, La Polla-koei ideia zer irudituko litzaiekeen: “Cuanto más fuerte más molestamos, no quieren vernos pero aquí estamos, marcándonos nuestra pequeña venganza”. Idazle guztiok amesten dugu sintesi gaitasun horrekin!
 
Katixak dioen bezala: oraindik eta denbora puska baterako, gainditu gabe ditugu konplexuak.]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2174/idazlearen-bidaideak  
Inoiz ezer idazteari utzi zion galdetu nionean, ez zekiela erantzun zidan: “Ez dakit zer eta nola idatziko nukeen ondoan inor izango ez banu. Ezingo dut inoiz jakin”.
 
Pertsekuzio maniak jota egongo ote zen pentsatu nuen nire kabutan, baina ez nion deus aipatu.
 
Goizero, irrati tertuliek adiskidetzen naute nire gorrotoekin. Azken hiru asteotan, hiru laguni entzun diet: “Hau esan eta gero ez dakit bihar hemen izanen naizen”. Eta gizon hori ikusten dut haien ondoan kaskoak jantzita, mikroa itzalita baina entzuten.
 
Lehenengo galdera: Itzalaren konpainiatik libre idazten duenik ba al da?
 
* * *
 
Norengatik min hartu hautazkoa dela diozue zuek, pribilegioa, eta irudi polita da, indartsua, konbintzentea, baina poema baterako egokiagoa, Euskal Herriko minaren mapa ulertzeko baino. Gainera, bertako mina urrutiko minekin konparatzea ariketa eskuindarra iruditzen zait, eskoletan, txinito eta negritoentzako diru bilketak egiten zireneko bezalakoa.
 
Idazle espainolak trebeak dira edozein gairi buruz idazten dutela ere –ziklogenesiaz, eutanasiaz edo automobilen merketzeaz–, idazketaren arau guztiak hankazgoratu, tonu pare bat igo, serios ipini eta zutabea –baita nobela ere– ETAri eskaintzen amaitzeko.
Idazle jende guzti horri nork ordaintzen ote dion galdetu diot behin baino gehiagotan nire buruari –ziklogenesiari buruzko zutabea 180 euro, ETAri buruzkoa 360 euro?–, baina ez naiz inoiz galdera ozenki esatera ausartu, pertsekuzio maniak jota ote nengoen pentsa baitzezakeen norbaitek.
 
Bigarren galdera, isilka egitekoa: CIAk mundu osoko kazetari, idazle eta orkestra zuzendariak erosi baldin baditu –lehen komunismoaren peskizan, orain terrismoarenean–, zergatik egingo zuen salbuespena espainolekin? Eta hirugarrena, ezpainak mugitu gabe: Eta euskaldunekin?
 
* * *
 
Ados, ez gara konspirazio teorietan jausiko: ez dago CIArekin elkarlanean ari den idazle euskaldunik, ezta CESIDen nomina jasotzen duenik ere, eta gutxiago garbantzuak UIAren diru kutxatik ordaintzen dituenik.
 
Baina aspaldi honetan, malabarismo batzuetan dotore, gehienetan zabarren bitartez, zutabea zebren araldiari buruz hasi eta ETAren ankerkeriari buruz hitz egiten bukatzeko joera zabaldu egin da gurean ere, idazleari ez dagokion topiko bildumatik tira eginez.
 
Eta agian, eta noizbait existitu bazen, amaitu da idazleak bakarrik idazten zueneko garaia. Agian, ondoan polizia bat dutela idatziko dute lagun terroristak dituztenek. Eta besteek, susmopean ez daudenek, susmopean egon gabe idazten jarraitu nahiko dute, poliziaren konpainiarik gabe. Eta horretarako, poliziarik gabe idazten jarraitu ahal izateko, zebrei buruzko zutabean ere, ETAren kontrako kondenatxoa botako dute.
 
Beti baita atseginago, idazten ari zarela, ondoan, ETAren kontrako tantoak apuntatzen dituen arbitro bat eserita edukitzea, kalez jantzitako polizia bat baino.]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2171/ni-aren-moda  
Euskaldun edo espainol sentitu al daiteke inor?
 
Elkar argitzen dutelakoan egin duzu bigarren galdera, Juanjo.
 
Bada, nire ustez, emakumezkoa edo gizonezkoa zara, sentimenduetatik aparte. Aluduna emakumezkoa eta zakilduna gizonezkoa. Bestela da, apendizea daukanak zuloa nahiago izatea. Nire ustez, hori ez da emakumezko sentitzea. Zakilarekin jaiotakoak zergatik nahi du alua? Alua dutenek egiten eta sentitzen dituzten gauzak egin eta sentitu nahi dituelako, eta bere inguruko –eta are gutxiago botereak kanonizatutakoek– zakildunek ez dituztelako gauza horiek egiten ez sentitzen.
 
Demagun, emakume sentitzen dela gizon jaiotako bat, emakume sentitzen dela emakume askok sekula egin ez dituzten arren emakumezkoei dagozkien gauzak egin eta sentitu nahi dituelako: frantses estiloko manikura hamabost egunetik behin, gizon iletsu bat maitatu, azken belaunaldiko lisagailua erosi. Horren aurrean, bi jarrera hartu ditzake: bata, gizon jaio den arren, gizontasunaren kanonari aurre egin eta sentitzen dituenak aurrera eraman; bestea, natura tronpatu egin zela barneratu eta aldarrikatu, eta zakila mozteko adina sos aurreztu bitartean, oilasko batek baino hormona gehiago irentsi.
 
Eta nazioa ez, ez da ukigarria, ez da usaingarria, ez da neurgarria. Baina elektroiak ere ez, eta hala ere, zientziak, elektroien benetakotasunean sinetsi zuen aurrera egin ahal izateko –ez dut oroitzen nori irakurri diodan–. Euskalduntasuna edota espainoltasuna, ez dago apendizeen baitan. Nazio bateko edo besteko kide izan edo sentitu, norberaren testuinguru eta bizipenei dago lotuta, eta berariazkoa da. Euskaldun, espainol, bietarik eta bat ere ez sentitzen direnak ezagutzen ditugu. Baita ere, euskaldun sentitzetik espainol sentitzera pasa diren transak, eta alderantziz.
 
Orain, modan dago androgino izatea –estetikan behintzat, hortik kanpo, gizonezkoek gizonezkoen soldatak eta emakumezkoek emakumezkoenak jasotzen baitituzte; androginia gorabehera, gizonezkoak dira emakumezkoak erailtzen dituztenak–.
Orain, modan dago naziogabe izatea. Baina oraindik eta modanago dago antinazionalista izatea. Orain, postmodernitatearen opari pozoindu bat gehiago, modan dago ni-ismoa. Eta modak, horixe dauka: modan jarri arte itsusi, lotsagarri, ezkutagarri zena, modaren babesean, eder, publikoki aldarrikagarri eta erakusgarri bilakatzen da. Modako.
 
Eta moda guztiak bezala, bob erako ile mozkeratik Zarako zapi palestinar koloretsuetara, ni-aren moda, sistemaren mesederako sortua izan da, behinola jainkoak bizi ziren lekutik bidalia.
 
Eta ez diot inori ezer aurpegiratu nahi, Katixa. Baina batzuetan, susmagarri egiten zait berripaperetan eta aldizkarietan, odol tanta, metraila, sutauts eta portzentaien alboetara, norbere buruaz aritzeko prest dagoen norbaiten argazkiarekin topo egitea. Inkietantea.
 
Orain urte batzuk bufoien papera betetzen genuen behintzat: erregearen lepotik txisteak egin eta kontrabotere bat sortzeko zirrikitu bat zabaltzen zuen idazle jendeak.
 
Baina orain, ez ote gara triste xamar gertatzen, bufoiarena beharrean, azkazala apurtu zaion erreginaren papera bete nahian?
Ez ote da interesgarriagoa ni-aren konkista nobeletarako uztea?]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2168/hormonen-kontra  
Behin, ikasle garaian, transexualak jendarteratzeko egoitza batera bidali ninduten, zuzendaria entrebistatzera. Bere kasuaz hitz egin zidan: generoa tronpatuta sortu zela, eta ar jaio arren eme sentitu zela beti, txiki-txikitatik, eta haurtzaro rokanboleskoa izan zuela horren erruz, pentsa. Nik, eme sentitze hura zer ote zen galdetu nion. Eta berak, ile luzea nahi zuela izan, eta belarritakoak, eta soka saltoan ibili, “neskatila bat izan, azken finean”. “Honek ez daki neskatila bat izatea zer den” pentsatu nuen. Eta fantasia mistiko haren izenean zakila moztu ote zuen galdetu nion nire buruari behin eta berriz, ez ote zen ekonomikoagoa guztientzat soka saltora adats luze errubioekin jolasten utzi izan baliote. Joan aurretik aitortu zidan, eskua hankartera eramanda: “ez dut moztu, baina urteak dira ez diodala begiratzen”.
 
Zorabiaturik atera nintzen lurrin eta bisturi usaineko egoitza hartatik: emakumezko edo gizonezko sentitu al daiteke inor? Eta hala bada, zeintzuk dira bata edo beste sentitzeko ezaugarriak? Estuegi zitzaizkion takoidun zapaten gainean urrutiratzen ikusteak sortutako errukia ezin nuen uxatu.
 
Urte batzuk geroxeago, Preciadoren Manifestu kontrasexuala irakurri nuen, gauza gehiegirik ulertu gabe, egia esan. Irakurri nuen, Santiago de Txileko Metales Pesados liburu-dendan ezagutu nuelako neska bulartsu eta bere gisara eder hura. Aurkeztu egin zidaten eta solasean aritu ginen, teoriak ematen duen babesa lagun, eta Preciadok, emakume edo gizonezko izatetik askatu beharraz hitz egin zidan, eta dildo, zakil eta aluen testura eta koloreei buruz mintzatu zitzaidan gartsu. Beso bat heldu zidan eta “hau zakil bat da” esan zuen, ume bati animalien izenak erakusten dizkionaren freskotasunaz.
 
Nire ezjakintasunaz berehala ohartuta, “Estudios de género” idatzita zuen apalategi batera eraman ninduen Preciadok. Artean, ez nuen “genero” hitzaren adiera hura ezagutzen (“Genero indarkeria” terminoa asmatu aurretik, nola esaten zitzaion putaseme batek emakume bat hiltzeari?). Nik, gaizki ulertutako jendetasunak aginduta, eta alemanekin batera, euskaldunok garelako errua –orotarikoa– barneratuen daramagun herria, bere liburua hartu, orriztatu, patrikak haztatu eta erosi egin nuen.
 
Irakurri beste egiteko hoberik ez nuela elur eternalen lurralde hartan.
 
Garai hartan, editore egiten nuen lan eta Pedro Lemebel idazlearekin nengoen lotuta bazkaltzeko, Preciado ezagutu nuen egunean bertan. De perlas y cicatrices eta El Zanjón de la Aguada liburuengatik ezagutzen nuen Txileko homosexualak literaturaren plazara jalgi zituen idazlea: fina bezain gordina, jasoa bezain aldiritarra, ezkertiarra, mundutarra, alaia, modernoa... Miresten nuen eta urduri nengoen. Bazkariaren erdian, eskua oratu zidan, eta lesbiana ote nintzenentz galdetu zidan itxaropentsu. “Zergatik?” nik. “Zigarroa erre duzulako bazkaltzen ari zinen bitartean”.
Nik ez ditut nire koktel hormonalaren proportzioak ezagutzen, eta ezagutuko banitu ere... Aizue, gaia –pixka bat– aldatuz: ez al zaizue iruditzen zutabegileon artean norbere buruaz –gehiegi– hitz egiteko joera zabaltzen ari dela?]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2009/filipe-bidart-25-hilabete-horietako-laburpen-baten-azalpenera-mugatu-naiz