eu http://www.argia.com/argia-astekaria/egileak/edu-zelaieta ARGIA: Euskal Herriko astekaria http://www.argia.com/argia-astekaria/2321/erronka ]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2313/ai-aita ]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2305/disidentziaz ]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2297/hauteskundeak-galdu ]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2289/tragediaren-baltsamoa ]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2281/etxekoa-faborez ]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2273/inurriak-meloian ]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2265/gazteak ]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2257/science-in-basque http://www.argia.com/argia-astekaria/2249/argazkiak http://www.argia.com/argia-astekaria/2241/itsatsi http://www.argia.com/argia-astekaria/2234/hh http://www.argia.com/argia-astekaria/2226/kondoien-plaza http://www.argia.com/argia-astekaria/2218/autobiografia http://www.argia.com/argia-astekaria/2210/bizpahiru-asmakizun etnikotzat jotzen direnek– ezinbestean desagertzera jo behar dutela behin eta berriz oroitarazten diguten mundu global honetan.

Halaber, albiste bilakatu zen Parisko Eguberrietako argiak nork piztu zituen eta, batez ere, aurtengo kolore nagusia: morea, krisialdian kolore honek gugan esperantza sortzeko omen duen gaitasunagatik. Ez zuten deus ere aipatu, ordea, zer dela eta zer dela Eguberrietako apaingarriak piztuta egongo diren azarotik urtarrila arte, 45 egunez. Krisiagatik ote?

Aurten bete ditudan 36 urteek, bizpahiru asmakizunez gainera, hauxe ekarri didate opari: dagoeneko hurbilago nago 40etatik 30etatik baino, 50etatik 20etatik baino. Aitzitik, zer dela eta zer dela, helduon hitzezko jolasak asmatzeko sekulako lanak izaten ditut oraindik.]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2202/hurrengo-borroka-proposamen-bat
Alabaina, bizia bizitzeko ereduak ugaritzen ari diren honetan, aukera jakin batzuk hegemonikoak dira. Familiari dagokionez, bi seme-alaba dituen bikote heterosexuala eredu orekatuena balitz bezala aurkezten zaigu noiznahi, esaterako.

Aldarrikatzaile airean heldu banaiz ere, mutiko bat duen aita heteroa nauzue: ez nabil kanonetik sobera urrun, hortaz. Hala ere (edo agian horrexegatik), asmo oneko presioak nabaritzen hasiak gara azkenaldian: “Bat izanda, bigarrenak apenas lanik ematen ez duelako”, “oraindik neskatxa falta zaizuelako”; eta abar. Marka da gero aholkuak saltzen aritzen diren mordoxka batek seme-alabarik ez izatea!

Horra, beraz, hurrengo borrokarako lelo bat: “seme-alaba bakarra hautu librea”.]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2194/jakin-eta-jakin “...unos alumnos más cultos, más sabios y más dotados”.

Hau entzunik, agian, guraso batzuk pozik sentituko dira, egitasmo honi esker beren seme-alabak azkarragoak eta jakintsuagoak izanen direla pentsatuz. Ni, ordea, kezkatu samar gelditu naiz: zer pertsona mota “lortu” nahi ditugu halako eredu baten bidez?
Adierazpen –hanpatu– horien arabera, ezagutza bide da ardatza: ikasturtez ikasturte buruan edukiak metatzea. Izan bitzate, bada, gure ikasleek Trivialeko galdera guztientzako erantzunak. Jabe bitez, hortaz, kulturaz eta jakinduriaz.

Hippi eta zientzialari gehienek, aldiz, hezkuntzaren ardatza pertsonak izan behar duela proposatzen dute. Halaber, gizakia osoki garatzeko, alderdi intelektualarekin batera emozionala, fisikoa, soziala eta etiko-morala esplizituki landu behar direla diote.

Lastima, beraz, autonomiaz, gaitasun kritikoaz, zoriontasunaz edota oreka emozionalaz deus ere aditu ez izana.]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2185/garaituen-soa http://www.argia.com/argia-astekaria/2177/etiketen  
1. Alde Zaharreko Osasun Zentroan nago, esperoan. Adin ertain itxurako gizon bat dut ondoan, urduri eta marmarrean hasieran, are urduriago eta purrustaka bost minutu geroago. Azkenean, bikote bat atera da medikuarenetik, magrebtarra-edo: “Hau da hau: mairu aluok toki guztietan sartzen ari zaizkigu!”.
 
2. Neskalagunak txikitako auzokide batekin topo egin du gurasoen atarian, Judimendin. Honetaz eta hartaz jardun dute biek ti-ta batean: “Lanean-eta, ondo. Zera bakarrik… sudaka gehiegi daudela!”.
 
Bi egoera ekarri ditut hona, baina zerrenda askoz luzeagoa gertatzen da egunero: beltzaranak, errumaniarrak, lesbianak…Badirudi batzuk ez direla ohartzen etiketa ematea oso kirol erraza eta praktikatua dela gurean, gainerakoak etiketatzeak ez zaituela inondik ere besteen –besteon– etiketetatik salbuesten; izan ere, lehen kexatia yonkie gizajo bat zen, besterik ez; eta bigarrena, alajainkoa, ijito zikin bat!]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2169/didaktika-dibinoa  
2009 honetan, Jose Maria Uriartek Donostiako apezpikutza utzi behar duela eta, Vatikanoak hautatuko duen ordezkoak –gizonak– ezaugarri jakin batzuk eduki beharko dituela aipatu da: hala nola, 65 urteen bueltan ibiltzea –postuan gutxienez hamar bat urte egiteko–. Diotenez, euskalduna izatea ere kontuan hartuko dute. Halarik ere, gotzain berriak euskaraz ez baleki, luze gabe ikasiko omen luke.
 
Ezin uka albistea harrigarria ez denik; lagun batzuen kexa nahiz protesta ozenen arabera, adintxo batera iritsiz gero euskaraz ikastea ikaragarri zaila –ia ezinezkoa– suertatzen delako.
 
Bietatik bat, hortaz: edo (i) adina ez da arazoa edo (ii) didaktika dibinoaren laguntzaz jarduten dute Vatikanoan.]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2160/bartzak  
Zeinen erraza den ikasleak kritikatzea, fakultateko kafetegian –arestiko ikasle multzoaren ondoan, segur aski– edo bulegoan, klasetik atera eta erdaraz aritzen direlako nahiz ikasleek eskoletan parte hartzen ez dutelako, norbera irakasle delarik irakasle artean.
 
Zeinen erraza den, azken batean, nahi ez den errealitate horren erantzukizuna auzokoari egoztea. Esaerak dioenez, aise ikusten baititugu besteren bartzak, geure zorriak sumatu ere egiten ez ditugunean.
 
Zeinen zaila den, ordea, geure kritikak autokritikatik abiaraztea, aditz-pertsonak behar bezainbeste jokatuta: esate baterako, zer egiten dut nik, duzu-zuk, dugu-guk edota dute-haiek eskolen pisua irakasleok bakarrik ez eramateko eta, hortaz, zer egiten dut nik, duzu-zuk, dugu-guk edota dute-haiek ikasleok benetan inplikatzeko?]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2152/aita-sinpatikoak
Aitatasunak ekarri dit sinpatikoaren etiketa; adibidez, kalean umearen karroa eramateagatik, haurra besoetan sobera-ez-baldar hartzeagatik nahiz oihala masakre handirik eragin gabe aldatzea lortzeagatik. Halarik ere, sinpatia honek badu bere alde iluna: esaterako, haurrentzako arropa-denda batean saltzaileak begiratu ere egiten ez didanean; zenbait emakumek errieta tonuko aholkuak eskaintzen dizkidatenean (haurtxo hau goseak dago: non da bere ama?) nahiz noiznahiko utzidazu-niri-zuk-ez-dakizu-eta amorragarria.

Gauza gehiago ere ekarri dizkit aitatxoren tituluak, jakina; alabaina, ez dut beste ezer sexistagorik aurkitu sinpatikoarena baino. Susmoa baitut neure sexuak irabazten duela adjektiboa: nonbait, amak egiten dituen lanak egiteagatik gertatzen naiz sinpatiko.
Nik aita sinpatikoa izan nahi dut, baina umeak hezteko ama guztiei suposatzen dizkiegun gaitasunekin.]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2144/munduaren-neurria
Zer uste duzue gertatu dela? Jendeak borrokan egin duela lehen zenbakiak eskuratzeagatik bost minutu (zazpi, gehienez) irabazte aldera? Edo, beharbada, pentsatzen duzue medikuaren ordua eskatu nahi dugun hamar lagun inguru modu zibilizatuan moldatu garela, liskarrik gabe eta? Ez genion, bada, txanda elkarri emana lasai eta aurpegi onez, elektronikaren laguntzarik gabe?
Aitzitik, anbulatorioak munduaren neurria hartu du bat-batean: bat baino gehiago jarri da urduri; batek baino gehiagok jan du arestiko hitza. Tragediaren handia agertu da: hamar laguneko mikro-jendarte batean konpondu ezean, nola demontre moldatuko gara milioika pertsona?]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2136/tontor-eroriak
Mundu honetara jaulki gintuen XX. mendeak ederki erakutsi zigun ez dagoela ideologiekin guztiz fidatzerik: boterea iritsi duten ideologia guztien izenean krimen lazgarriak egin dira; hastapenetako xedeak, ustez, ezin bidezkoagoak eta humanoagoak baldin baziren ere.

Egia da, beraz: erori dira mitoak/erori dira heroiak/erori dira aberririk sakratuenak. Ongi finkatutako zuhaitzaren irudiak ez digu dagoeneko balio, ez bada, esateko sustraiak bezain korapilatsuak garela; argi-lunetan biziko garela lur hartu bitarte. Hala ere, euskarri finkorik ez izanagatik, ez dugu ahul edo hauskor agertu nahi. Are gutxiago miserable: zintzo eta on bizi gara gure eta besteen begien argitan.

Nolanahi den, tontor erorien ondoko panorama inoiz baino zailago eta interesgarriago dakusat. Berriz diot: zaila bezain interesgarri. Horregatik, kontent, irriz edota, zer dakit nik, zorionak sei hilabeteko utzi banau, ez etorri pesimismoz edo zinismoz kargatutako armekin. Haurdun egonda ere, bai baitut munduaren berri.]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2126/foruetan
Frontoia da, nire ustez, Gasteizko Foru Plazari letra larria zinez ematen diona. Bertan, jende asko eta aski diferentea biltzeko ohitura errotuta dago. Pilotaren jokoa lagun ezberdinen elkargune gertatu da nonbait. Esaterako, hiriko ijitoak eta paioak ellkarrekin aritzen dira; zahar nahiz gazte. Ez da, ez, arestikoa adibide arrunta gure hirian.

Hala ere, Gasteizko Udalak ez du bertan inbertitu nahi. Nahiago izan bide du Andra Mari Zuriko bataila-monumentuari buruzko herri eztabaida (sic) bultzatu, gasteiztarrok hitza eta parte har genitzan: monumentua mugitu bai ala ez. Demokraziaren ondorioz, gerra bati eskainitako garaikurra berritzen ari gara.

Hurrengoan, lagun nahiz amorante, foruetan egingo dugu zita.]]> http://www.argia.com/argia-astekaria/2118/ari-haiz http://www.argia.com/argia-astekaria/2109/antologia-unibertsala http://www.argia.com/argia-astekaria/2101/isnoplabul http://www.argia.com/argia-astekaria/2093/cogitas-ergo-es http://www.argia.com/argia-astekaria/2085/ur-gazia