Argia.com :: Be�at Sarasola

Fikzioaren alde (eta II)

Sautrela, hezibide sentimental bat

'S�lvame' pixka bat

Amayak

Euskal zinema eta eraikuntza nazionala

Inbertsio fondoak aukeran

"Nik nahiko nuke dena modu naturalean egin, baina ezin da"

Xabier Montoiak modu konbentzionalean azken diskoa argitaratu zuenetik ia hamar urte joan dira. Tartean gorabehera ugari izan du, baina itzuli bada, itzuli da, Montoiaren mundu miresgarria diskoko hamar kantekin; etengabeko bilakaeraren azken emaitza da lan berria.

Miseria bilatzaileak

Sarrionandiaren (literaturaren) alde

Zer dugun fikzioaren alde

Uda aurreko azkeneko Ttakunean idatzi nuen errealitatearen gordina utzi eta fikzioa idazten hasiko nintzela erabaki nuela; hau da, denbora pasarako, entretenimendurako egokia den horretara igaroko nintzela. Koldo Ordozgoitik esango lukeen eran, “ipuinak” idaztera; hots, ipuinak, izenaren gutxiespen zentzuan, Rosa Diezek esango lukeen moduan, UPyDko buruak, alegia. Ez dakit garbi geratu zen ikuspuntu zabaldu bezain inozo horren lepotik trufatzen ari nintzela, eta jada aurreko lerro motzetan frogatuta geratu den gisara, halakorik egiten ahalegintzea eginahal antzua iruditzen zaidala.

Eta zuk galdetzen didazu?

Gutarrismotik kamikazismora eta buelta

Alaitz eta Maiderren itzuleraren alde

Gu, ezker abertzalekook

Barre edo negar

�Ze-neke!� belaunaldia

Album hau

Nuklearrak? Bai mesedez!

"Datsegit"ak eta "desatsegit"ak

"Datsegit”ak eta “desatsegit”ak eta aberats egiteko saiakera etsi bat, horra nire asmoa.

2011ko Mundiala

Zientzia eta egia

Kanta txarrak eta beste

Konposturarik galdu gabe, betiere

Ezinezko paketeak

Plazerez hordi

Zutabegile hasiberriaren zalantzak

Zer idatzi lehenengo zutabean? Leiho zabal honetan, eta oro har, zutabegintzan debuta egin behar nuela eta, ezer baino lehen, jendelegeak agintzen duen gisara, nire ttakunkide Ana eta Jose Luis agurtu eta elkarrekin egin beharreko bidaiari xendra ona opa: Kaixo Ana eta Jose Luis, zer gizalarru? Edo. Agur ttakunkide maiteok, Ana eta Jose Luis, Jose Luis eta Ana. Ohore bat izanen da enetzat. Irakurleei ere, jakina, diosal egin. Agur, irakurle preziatu hori. Edo. Zu gabe ez ginateke ezer. Edo. Ez nazazu utzi, ulerterraza izango naizela zin egiten dut. Gogoan hartu, halaber, aurretik hemendik igarotako kideak. Inazio Mujika Iraola, Itxaro Borda, Jon Alonso, Anjel Erro, Jose Inazio Basterretxea, Ur Apalategi, Juanjo Olasagarre, Katixa Agirre, Eider Rodriguez eta Ixiar Rozas. Honek ez du hain zaila ematen, bidean inor ahantzia utzi ez badut, bederen.

Oinazea letraz janzteko manerak

Behin baino gehiagotan lehertu da eztabaida: nola islatu du euskal literaturak euskal gatazka? Txalapartak gaiaren inguruko 18 ipuin Haginetako mina liburuan bildu dituela aitzakia hartuta, Beñat Sarasolaren artikulu honetan idazleak eta kritikariak aferaz nola manifestatu diren ikusiko duzu. Gainera Itxaro Borda idazleak, Iratxe Retolaza kritikariak eta Inazio Mujika eta Mikel Soto editoreek euren iritziak eskaini dizkigute.

Kritika eta euskal literatura

Edozein literatur lan kontuan hartzeko garaian, literatur teoriak hiru alderdi oinarrizko bereizten ditu: idazlea, testua eta hartzailea. Hala, historikoki, idazlea eta berarekin erlazionatutako kontuak izan dira ikerketa literarioetan lehentasuna. XIX. mendetik XX. mendeko 50. hamarkadara arte idazlearen intentzioa zen obra bat aztertzerakoan aintzat hartu beharreko arazoa, salbuespen ohoragarriak salbuespen. “Zer esan nahi du idazleak hemen?” zen pasarte hermetiko baten aurrean irakurleak egin behar zuen galdera. Batez ere estrukturalismoaren goratzearekin, ezarian, testuaren beraren garrantziaz ohartarazi zuten zenbait kritikok, eta aurreko metodo biografiko-positibistari gerra deklaratu. Horren erakusle da Roland Barthes-en La mort de l’auteur izeneko artikulu famatua, non autorea bazterrean utzita testuaren irakurketan sostengatutako kritika egitea aldarrikatzen baita. Azkenik, estrukturalismoaren mugez oharturik edo, “harreraren estetika” delakoaren eskutik, 60. hamarkadaren hondarrean, ordura arteko elementu ahantziaren, hots, hartzailearen edo irakurlearen, garrantzia azpimarratu zen. Obra bat aztertzeko garaian ezinbestekoa da irakurlea kontuan hartzea, haren interpretazio lana, haren background kulturala, eta abar. Horrek guztiak aditzera ematen digu, besteak beste, obra baten esanahia ez duela ez idazleak ezta testuak ere soilik ezartzen, testuaren interpretazioak baizik, eta honenbestez, finko eta mugiezina baino aldakorra dela. Adibide garbi bat ematearren, Don Quijote de la Mancharen esanahia XVI. mendean eta gaur egunean aski diferentea da; XVI. mendean zalduntza nobelei buruzko lan satirikoa zen funtsean; XXI. mendean, ostera, literaturaren historiaren gailurretako bat da, zeinak bide ematen baitu Michel Foucalt-ek Les mots et les choses liburuan egindako irakurketa gaurkotuetarako.

Ekialdeko poeta amerikarra

AEBetan gaur egungo poeta saritu eta estimatuenetakoa da Charles Simic. Ekialdeko Europako tradizioa AEBetako bere garaikideen ildoarekin uztartzen asmatu du. Pulitzer saria eskuratu zuen 1990ean eta berriki Wallace Stevens saria jaso du, ingelesez idatzitako poesiak duen sari garrantzitsuenetarikoa.

Literatura, ikuskizuna eta lehia agertokian

Amerikako Estatu Batuak azken hamarkadetan munduko abangoardia bilakatu dira eremu ia guztietan, eta poesiaren baitan ere neurri batean halaxe izan dela esan daiteke. Slam mugimendu poetiko garaikidea dateke horren adibide, AEBetan jaio eta garatu baita batik bat.