Gero bai, batek halako anarkiata zahar hura ezagutu zuela, zeinen jatorra eta zeinen ez dakit zer, eta noski,-mitifikatu ere egin ditugu gerra garaiko anarkista hauek. Gero, aurrean duzunean, bere izatera jaisten da pertsona bakoitza. Ba Manuel Chiapuso dugu lehengo eta oraingo anarkista hauetako bat. Ormaiategiko zubia egitera etorri zen Ingeniero Italiano baten biloba, Donostiake Frim kálean jaio zén bera. Oso gazterik sartu 0NTen eta berehala ezagutu zuen gartzela, Errepubiikako "bienio negro"n hain zuzen. «Zegoen tokirik hartieagatik hartu niñduten preso» dio' ez zen bakarra: garai hartan 10.000 inguru anarkista omen zeuden barruan eta 10.000 lagun beste alderdi eta erakundeetakoak.
'Nere unibertsitatea gartzela izan da' dio, baina Sorbonan ere ikasi ahal izan zuen gero, behin gerra amaitu eta alde egin behar izan zuenean. Nahiko liburu idatzi duen arren, hemen azkenaldian argitaratu diren bi ezagutzen dira batez ere: «Los anarquistas y la guerra en Euskadi ú La comuna de San Sebastián eta «El Gobierno Vasco y los anar quistas- Bilbao en guerra». Bi hoietan gerraren bere ikuapegia ematen du, besta batzuenetatik, derrigorrez, oso desberdina. Sarritan aipatzen du elkarrizketan zehar «gerraren trauma» eta 40 urteko atzerriratze luze horren zama ere aitortzen du. Lehengo garaia, bere garaia, oraingoa baino atseginagoa zaiola eta hari hobeto egokitua zegoela nabari da. Hala ere, CNTen jarraitzen du.
Behin baino gehiagotan egin didate galdera hori. Herri iberikoaren radikalizatu beharra ikusi nuen, gizarte iberikoa askozaz radikalagoa izan beharra bere konzepzio sozialean, eta noski, momentu hartan konzepzio hori pixka bat errepresentatzen zutenak CNT eta anarkismoa ziren. Beraz, horrexegatik sartu nintzen CNTen.
Baina nik galdetzen nizun ea zer giro zegoen hemen, Donostian konkretuki. Beste indar batzuek, PNVek adibidez, askozaz Indar gehiago izango zuten noski eta...
Bai, bai. Lehen esplikatua dut eta oraingo liburu honetan ere esaten dut. PNV eta PSOE ziren Euskal Herrian beti ðbueno, mendearen hasieratikð egon diren bi indar haundiak. Eta gero PCE etorri zen hor sartzera, baina ez zuen, ezta gutxiagorik ere, beste bi alderdi hoiek zuten indarra. Gero gu gatoz, noski, eta tokia beterik zegoen, baina esan daiteke Errepublikako bospasei urte hoietan eman genuen saltoa irugarria izan zela, eta hori gertakizunetan ikusi zen. Noski, oso zalla da guregan garena ikustea: eszena politikoan besteak bezala azaltren ez garenez, ezin jakin errealitatean nondik gabiltzan eta zer egiten dugun.
Bazeuden bertakoak baina zona honetan kanpokoak asko,. Pasaiako arrantzaleek esate baterako; bi mila eta piko afiliatuko sindiketo bat genuen han; Galiziako bostgarren probintzia deitzen zitzaion.
Gogoratzen naiz gerra garaian Eusko Langilek publikoki planteiatu zigula arazoa, euskaldunak ginen galdetuz, eta nik esaten nuen, baserriko ogia jan dut nik, nolaz ez naiz ba lehena bezain euakalduna izango? baina nik ez dut euskal nazionalismoaren konzepzio zentralista hori onartzen. Diferentzi hau zegoen eta guk esaten genuen, autonomia bai, baina Iraultzarekin batera, uste dugu biak osatu egiten direla, eta hortik zetorren Jose Antonio Agirreren euskal gobernuaren pofitikarekiko gure kritika.
Eta nola funtzionatzen zenuten Euskal Herri barruan, estruktura federala al zenuten?
Bai, hori dirudi, baina beste tendentzi batek esaten du ezetz. Gerraren trauma... hau da, gerran izan genuen interbentzioa benetako trauma bat izan da eta ez dago dudarik horrek ideologi aldetik ondorioak ekartzen dituela. Hori beldurgarria da. Zein tendentzik irabaziko du?
Hombre, ni Mikelen oso laguna naiz. Mikel nahiko denboran egon da nerekin Parisen eta Bruselasen... Nik esaten dudana zera da, libertario. denak, edozein modutara pentsatzen duela ere, lan on bat egingo duela askatasunagatik.
Bai, CNTen jarraitzen dut, zeren, badakigu, Mikelek nahi duena gauza global bat egitea dela, politika eta sindikalismoa CNTren barruan. Eta noski, gerra garaian ikusi zen hori ezinezkoa zela. nahi izan gabe ere CNTren barruan klase politiko bat sortzen zela, hau da, bazegoela talde bat alderdi politiko bihurtu zena. Nola tratatuko dituzu ba arazo politikoak bilera sindikaletan? Ezinezkoa zen.
Hoiek FAIkoak al zlren?
Baina zergatik zuen Euskal Gobernuarekiko liskarrak, zergatik zuen oposizioa?
Dena dela, 68tik aurrera edo korriente berriak sortu dira anarkismoaren barruan eta hor dago esate baterako mugimendu ekologikoarekin duen lotura etabar.
Begira, hauxe pentsatzen dut, homosesualidadea, en fin, biologikoki gaisotasun bat da, ezta? Badira bizioagatik joaten direnak horretara. Hortik exibizio bat egitera... eta emakumeak, lesbianak, berdin... Arazoa pixka bat alde batera utzita konpon daiteke, botez ere ez dezatela beren izaeraren exibiziorik egin. Izan dira politiko bikainak, zibilizazio guztietan, homosesualak zirenak, beraz, alde horretatik begiratuta, ez dut ezer homosesualen kontra, baina egin nahi duten exibizio hori, etabar, etabar hori ia gehiegikoa iruditzen zait.
Baina homosesualen askapenerako erakundeak apoiatuko al zenituzke?
Gehiegi gustatzen zaizkit emakumeak homosesualak apoiatzeko.
Droga, alkohola, begetarianismoa. ..
Ni 35 urtetan hasi nintzen edaten eta 40etan erretzen, orain berdin zait ez edatea ala edatea, ez erretzea, indiferentea zait, homosesuala bezala, zeharo indiferente.
Lehen bazegoen zintzotasun bat gure artean; uste dut horrek gureganatzen zuela jende asko, gure jokabide horrek, gaur ikusten denaren jokabide erabat diferentea. Gure tipo bat zegoen tokian, han tipo abstemio bat zegoen, tabernetan ibiltzen ez den horietakoa etabar. Gehienak, eh? Ez dut esan nahi edaten zuen genderik ez zegoenik.
Ba orain droga, pasotismoa etabar anarkismoarekin identifikatzen dira neurri batean behintzat.
Bah, hori batzuek nahi dutelako da.
Nortzuk?
Etsaiak. Neri anarkista drogatu bat eta horrela dela esaten didanari erantzuten diot ez dituela filosofia anarquista eta anarklatak ezagutzen, Orain badaudola horrelako batzuek... hori gizarte mederkoaren produktu bat da eta era batera edo bestera soluzionatu beharko da, baina hor zegoen problema hori.
Gerraren traumagatik, horrek korriente desberdinak sortu baititu.
Ba, ezer ez., bereari eutsileta jarraitzea. Ni optimista naiz. Behin baino gehiagotan esan dut hau, hemen, Donostian, hamaika lagunekin hasi ginen gu 1931n.
Irtera zella. Berriro err Indar estranjeroak hartu gaituzte, ez dugu ezer pintatzen, bastean txotxongiloak gara.
Gaur egun, krisia ekonomikoaz kanpo, biolantziarena proble nagusia dugu, atzo Arrasaten, bihar jeep bat izan daiteke
Sozial mallako ondoriorik balu, horixe izango litzateke interesgarria. Guk ekintza mota guztia egin ditugu, baina beti, gure ekintzak ondório sozialak izan ditu eta ez da malla politiko horretan bakarrlk geratu. Nik erantzuten dudana zera da, ekintza molde horren atzetik ez datorrela bestea, horixe bakarrik. Badiotsut, geuk jende asko garbitu dugu, baina aldi berean Iraultzari kantua egiten genion.
Chiapusorengan halako desilusio ilusionatu bat nabari da. Gaztearoko berotasunik ez, dasengaino ugari bizitzan, dudarik gabe, eta hala ere, nolabaiteko itxaropeñal
© 2008-2011 Argia.com - Komunikazio Biziagoa
Elkarrizketak 
