Sébastien Castet
Duela aste batzuk, Ipar Euskal Herriko euskalgintzako herri mugimenduak biltzen dituen Euskal Konfederazioak agerraldia egin zuen. Euskararen Erakunde Publikoak abiatutako hizkuntza politikak goia jo duela azaldu zuen.
Euskararen Erakunde Publikoa (EEP) egiten ari den hizkuntza politikak bereak eman dituela esan duzue.
Lehenik oroitarazi behar da zer den EEP. Botere publikoek 2005ean erabaki zuten EEP sortzea, hizkuntza politika publikoa eramateko Iparraldean; egitura publikoa da, ez da ez instituzioa ezta administrazioa ere. Hamarkada luzeetan aldarrikatu zuen euskalgintzak egitura publikoa. Ordura arte egin zen abantzu guztia euskalgintzak eraman zuen.
Sortu eta urtebetera, 2006an, hizkuntza politika proiektua eratu zuen EEPk eta euskalgintzako sektoreek esan zioten EEPri haien ustez kontuan hartu beharreko asmoak zein ziren. Guk hastapenetik ikusi ditugu gabeziak.
Zein dira gabezia horiek?
Aurrekontua lehena. 2006ko hizkuntza politika proiektua ikusten badugu biziki ausarta da, baina hastapenetik genekien aurrekontu harekin egitasmo guztiak garatzea ezinezkoa izango zela. Proiektua eta aurrekontua ez datoz bat.
Aurtengorako zein aurrekontu dauka EEPk?
Oraindik ez dakigu. Dena dela, EEPk ez du erabakitzen zenbat diru esleitu; botere publikoen esku dago hori.
Bestelako gabeziak?
Frantses Estatuan lurralde hizkuntzek ez dute existentziarik. Beraz, hizkuntza politika ez da bakarrik eramaten diru-laguntza batzuk ematen eskuin eta ezker euskalgintzako eragileei. Zergatik erraten dugu borondate onean oinarritutako hizkuntza politikak muga jo duela? 2005ean ez ginen zerotik abiatu, baina ez ginen biziki gora. Beraz, behetik abiatzen zarelarik erraza da euskararen aldeko urratsak ematea, baina momentu batetik goiti ez bazaitu legeak behartzen zaila da aitzinatzea. Hori da bigarren gabezia, lege babesik ez izatea. Adibidez, administrazioek ez dute inolako betebeharrik euskara garatzeko. Guk Iparraldean euskara ofiziala izatea aldarrikatzen dugu.
EEP mugatuta dago beraz...
Pariseko Legebiltzarrean finkatzen dituzte legeak eta EEPk eraman behar du bere hizkuntza politika Frantzian indarrean dagoen legediaren arabera, eta badakigu ez dela abantzu fitsik lurralde hizkuntzen alde frantses legedian. Lurralde hizkuntzak ez dira ofizialak.
EEPko langile kopuruak ere kezkatzen zaituzte.
2010ean 8,5 lanpostu ziren. Kontuan hartu gabe zenbait herriko etxe eta herri elkargotan dituen euskara teknikariak. Erran zuten 2011-2014ko hipotesia zela hamabi lanpostu finkoko lantaldea izatea. 2010eko urritik [Jokabide esparrua txostena onartu zenetik] lanpostu kopurua ez da emendatu.
EEPren eta euskalgintzaren arteko harreman ahulaz kexu zarete.
"Frantses Estatuan lurralde hizkuntzek ez dute existentziarik. Hizkuntza politika ezin da eraman euskalgintzako eragileei diru-laguntzak emanez bakarrik"
EEPk Aholku Batzordea sortu zuen euskalgintzako eragileekin. Ibilmoldea kritikatzen genuen, urtean bi aldiz baino ez ginen biltzen eta anitzetan ez genuen ekarpenik egiteko paradarik. 2010ean onartutako Jokabide esparrua txostenean EEPk euskalgintzaren eta EEPren arteko etengabeko kontzertazioa aipatzen zuen; Aholku Batzordea bederen urtean bi aldiz biltzea eta lantalde tematikoak sortzea. 2011n 2006tik lehen aldiz Aholku Batzordea ez zen batere bildu. Bi lantalde tematiko sortu dira, motibazio eta sentsibilizazioarena, eta euskararen presentzia bizi sozialean, administrazioan. Lehen lantaldea bi aldiz bildu zen iaz eta bigarrena behin. Beraz, hitz emandako kontzertazioa ez da bete.
Galdetu duzue zergatik?
Ez dugu informaziorik. Edozein egituratan gertatzen da arazoak izatea, lan batzuk gibelatu behar izatea, baina bederen ukan dezagun informazioa. Ez dugu baitezpada beti azalpenik.
Euskararen erabilera emendatzeko lanean, EEPren esku-hartzea ez dela nabaritu diozue.
Erabileran ez da batere sentitu EEPren lana.
Inkoherentziak ere salatu dituzue.
EEPko administrazio kontseiluan badira hainbat partaide eta horiek denek ontzat eman zuten 2006an EEPko hizkuntza politika proiektua, irakaskuntza atala barne. Alabaina, gero ez dituzte medioak ematen. Adibidez, Estatuak ontzat ematen du EEPk irakaskuntzarako definitutako egitasmoa, baina gero irakasle postuak nork ematen ditu? Ez EEPk, Estatuak. Estatuak eman beharko lituzke postuak, gero ez ditu ematen. Urtero, eskola publiko eta pribatuetan ez da aski irakasle euskara irakasteko. EEPren politika ontzat ematen du Estatuak, baina medioak eman behar direlarik Estatuak ez du hala egiten. Hizkuntza lege batek hori finkatzen ahalko luke irakaskuntzan.
Nola?
Gaur egun Frantses Estatuan Hezkunde Ministerioak gurasoen eskaerari erantzuten dio eta guk lortu nahi duguna da eskaeratik eskaintzara pasatzea. Adibidez, duela zenbait urte Korsikako lurralde elkargoak erabaki bat hartu zuen. Ordura arte, zure haurrak eskolan korsikeraz ikastea nahi bazenuen zuk egin behar zenuen desmartxa, hau da, joan eta erran haurrak korsikera ikastea nahi zenuela. Elkargoan bozkatutako lege bati esker orain alderantziz da, zure haurrak korsikeraz ikasterik ez baduzu nahi orduan egin behar duzu desmartxa. Badira orain ikasle gehiago korsikera ikasten. Guk nahiko genuke Frantses Estatu osoan lurralde hizkuntzekin halako lege bat izatea.
Hasierara itzuliz eta kontuan hartuz aldarrikatutakoa, alegia, lege babesik ez duela euskarak, bitartean zer egin dezake EEPk?
EEP iritsi da bere mugetara.
Euskal Konfederazioak eta Kontseiluak Deiadar kanpaina antolatu dute. Hainbat ekimen izango dira otsailean eta martxoan. Ekitaldi nagusia martxoaren 31n Baionan egingo den manifestaldia izango da. Egun berean, besteak beste, Okzitanian, Ipar Katalunian, Alsazian eta Korsikan manifestaldiak edo agerraldiak egingo dituzte lurralde hizkuntzen aldarria egiteko.
3# | xipri arbelbide | 2012-01-26 10:57:04
Ene buru xoil eta ile xuriekin ikusten dut duela 30 urte Gure Irratia sortu genuenetik, ikaragarriko aurrerapena izan dugula : 300 bat haur ziren ikastolan (lene mailarik ez zen oraino, are gutiago kolegio eta lizeorik, elebidunik ere ez). Orai, 2000ko bat badira seaskako lehen mailan, 5.500 bata elebidunekoan.
Irratiarik beraz ez zen ere. Euskal telebistarik ez. Ikus zertan garen orain.
Iritzi publikoari doakionaz, gehiengoa euskararen aurkakoa zen. Hautetsiak!!!! Bide luze bat gelditzen dela ezin uka. Bainan mende bat eta erdiz euskarak jasana zuen erasoa gainditzea ez du dotzena erdi bat urtez egiten.
Bada bide egiteko, bide luzea, bainan aurrera ari gara
Aurrera bolie
Xipri
2# | Xabi | 2012-01-16 10:22:00
Bai Peio horrela ikusten daiteke burua zuritzeko orduan. Edo ikus daiteke helburuak finkatzean handikeritan ibili izana EEPk zituen egiazko ahalen argira. Edo ikus daiteke zinezko borondate politiko eza proiektua bideragarri egiteko. Edo ikus daiteke gaitasun arazo bat ere izatea. Edo ikus daiteke dispositibo osoa hitzarmen faltsuz josia izana, minimoen petik ibiltzeko gisan. Edo...
1# | peio | 2012-01-16 10:14:37
Behar bada bai bere mugetara iritsi da. Baina muga horiek, lehengoak baino gorago direnez, aurrerapen bat da ez?
© 2008-2011 Argia.com - Komunikazio Biziagoa
Euskara 
