Argia astekaria webgunearen hasiera

Rosa Maria Martin (EHUko irakaslea)

• harpidetu
• Inprimatu|
• PDF|
• erantzun|
• zabaldura bidali|
• Lagun bati bidali|

Uztailaren erdialdera etorri ohi dira Saharako umeak Euskal Herrira. Aurten antolakuntza arrazoiak direla medio (besteak beste, garestiagoa baita zerua uztailean ekainean baino), askoz ere lehenago iritsi dira Loiuko aireportura, udako lehen egunetan. Biharamuneko egunkarietara albistearen bila jo dudanean, begi urdinak eta azal urdinagoa duten umeak topatu ditut lehen orriko argazki erraldoian. Ustekabean topatu ere, Sahara inguruan gizaki urdinak badira ere, ez baitzaizkit haien seme-alabak iruditu.
 
Barrura jo dut azalpenaren bila. Fusión sentimental izenburuaren azpian, harrera egin dieten euskal gurasoen hitzak agertzen dira batipat. Pozik dago kazetaria, euskal familien eskuzabaltasuna azpimarratu du artikuluan, hain gara eta bihotz-zabalak, hain dira eta behartsuak... Ondo, ondo... Eta bat-batean zaplastekoa, orrialde bereko bazter batean: Saharatik espero zirenak baino gehiago etorri direla, 35 ume soberan.
 
Beti jarrera kritikoa izatea gustukoa duen lankide baten bezperako hitzak gogoratu ditut: “Bai, orain modan jarri da udan kanpoko ume bat hartzea”. “Jendeak ez daki zer egin kontzientzia zuritzeko”. “Gero berriro hara bidaltzeko, guk hemen dugun guztia erakustea ere, zelako krudelkeria”.
 
Bai, gero eta zailagoa egiten ari zaie elkarteei honelako umeentzako abegi-familiak aurkitzea, ez da plana urtea lanean ematea gero oporretan bizitza nahasteko. Baina aldi berean, gero eta gehiago dira ume bat adoptatzera atzerrira jotzen dutenak.
 
Beste muturreko jarrera irakurri berri dut joan den asteko orrialde hauetan: basamortuko ume horiek paradisura etorri direla. Paradisua? Nork berea, norbere herria, norbere lurraldea, norbere hizkuntza, norberekeria...
 
Duela 22 urte amaitu zen paradisua Txernobilen, eta duela 33 urte Mendebaldeko Saharan. Ezbeharrak gertatu egingo bailiran. Ez diot neure buruari galdetzen xahutzen dudan energia Txernobildik datorrenentz, ez eta jaten dudan arraina Saharako uretan harrapatukoa denentz ere. Haranzko bidean atea zabalik, honanzkoan itxita. Duela 70 urte hemengo batzuk izan ziren atzerrirako bidea hartu zuten umeak. Ateak zabalik aurkitu zituzten orduan. Batek daki zein ateri joka ibiliko diren gure seme-alabak. Non bilatuko duten biharamuneko paradisua.
 
Txernobilgo umeak zuriegi, Saharako umeak ilunegi. Zerua uztailean garesti. Saharako 35 ume soberan.

Jakes Bortairu (Iparraldeko AEK-ko koordinatzailea)

• harpidetu
• Inprimatu|
• PDF|
• erantzun|
• zabaldura bidali|
• Lagun bati bidali|

Zaldi lasterketako hirukote irabazduna ote? Ez. Frantses Konstituzioan hizkuntza guttituei buruzko aipamenak orain arte izan duen ibilbide gorabeheratsua da.
 
“Errepublikaren hizkuntza frantsesa da” 2. artikulu famatuari emendakina gehitzea saiatu ziren behin eta berriz tendentzia desberdinetako zenbait diputatu. Alferrik. Ekainean instituzioen erreforma dela-eta Legebiltzarrak Konstituzioko 1. artikuluan hizkuntza horiek ondare gisa ezagutzea bozkatu zuen. Debaldetan. Senatuak pikutara igorri zuen aldaketa. Uztail honen hasieran batzuek hautsi-mautsia proposatu dute: tokiko lurralde erakundeak xedatzen dituen 75. artikuluan emendakina kokatzea. 1992an 2. artikulua bozkatu zenetik sorturiko aldarrikapen baten azken etapa izanen ote den, geroak erranen du.
 
Parisetik deus berri. Errealitate gordinak irauten du eta topikoa baieztatu da: Frantziako Estatuko agintariek ez dute hizkuntza guttituak komunikazio tresna bezala ezagutzeko asmorik. Alderantziz, gehienak horren beldur dira. Haien solasak entzunez, Frantziak alde guztietarik setiatua eta barnetik erasoa den nazio hauskorra dirudi, lehertzekotan litzatekeen errealitatea nolabait. Irrazionala da. Bere iraganaren nostalgian murgildurik den potentzia ohi baten nazionalismo hertsi, zapaltzaile eta atzerakoiaren uzta besterik ez da. Egoera honen aldatzeko aukerarik ez, epe jakin batean behintzat. Euskaltzaleek eta beste herrietako hizkuntza guztien hiztunek ere borroka, nagusiki, gure herrietan, gure hautetsiei begira eta gure tokiko erakundeetan eraginez eramaten segitu beharko dugu, baldintza ahal bezain onak sortzeko.
 
Frantzia mailan halere, bataila inportantea dugu eramateko ondoko hilabeteetan. Gobernuak hitz emandako legeak euskaldunoi zor zaizkigun eta euskarak behar dituen ofizialtasuna eta frantsesarekin parekotasun juridikoa aitortzen ez baditu ere, zera lortu behar dugu: lege honek bermeak eskaini eta ateak ireki ditzan eta halaber saihestu behar dugu Konstituzioko 2. artikuluaren interpretazioarekin orain arte gertatu den bezala, mugak eraiki eta debeku formalak jar ditzan. Frantziako Estatuko hizkuntza komunitate desberdinak elkarrekin borrokatu beharko dute beraz, lege hori, egoera guztien arteko erdi bide bat izan ordez, koadro orokorra eta malgua izan dadin, eskualdez eskualde herritar eta tokiko erakundeen arteko elkarlanean hizkuntza politika eraginkorrak garatzeko.