Argia astekaria webgunearen hasiera

Tolosa sortu zenetik bere garrantzia eta nagusitasuna probintzia mailan gero eta nabariagoa zen. Ibai nagusiaren erdibidean zegoen uharte batean harresiz inguratutako herri hori, derrigorrezko bidegurutzea zen. Mendeetan zehar sona handia hartu zuen eta gaizki ulertuak ekiditeko eta Frantziako Tolosatik bereizteko hainbat bidaiarik «Toulossette» goitizena ere eman zioten gaurko Tolosari.



Tolosako Domenjon de Andiak -«Gipuzkoako Erregea» bezala ezagutu zenak-, gerora Gipuzkoako Probintzia izango zenaren aurrekaria bultzatu zuen lurraldeko herrien anaiartearen bitartez, XV. mendean. Beste tolosar batek, Miguel de Aranburuk, Gipuzkoako foruen bilketa gauzatu zuen eta Aldundiak Tolosan argitaratu zuen bilketa hau 1696 urtean. Tolosan moldiztegi bidez egindako lehen argitarapena izan zen. Tolosarrak ziren Batxiller Zaldibia eta Pablo Gorosabel historialariak; Mokoroa, Bello Portu eta Gorriti musikariak (azken hau adopzioz); Tolosarra izan zen baita ere Juan Sebastian Elkanorekin batera munduari bira eman zion Pedro Tolosa.



Tolosa izan zen Gipuzkoak mende luzeetan izan zuen hiri nagusia eta 1844an bertako hiriburu izendatu zuten Batzar Nagusiek. Hamar urte beranduago ordea, Isabel erreginak, tolosarren izaera karlista eta foruzalea zigortzeko, Donostia liberal eta isabelinoari eskaini zion betebehar hau; probintziako herrien eta Batzar Nagusien borondatearen aurkako erabakia izan arren.