Argia astekaria webgunearen hasiera

Udari zentzu berezia ematen diogu, jendeak oporrak hartzen baititu. Guretzat baina, urte osoko pairamena udan ere pairamena da. Bi ekimen lantzen ditugu bereziki: errepide eta hondartzetakoak. Kanpotarrak errepidetik datoz, batzuk hondartzetan geratzen dira eta egunerokoaren berri ematen diegu. Dena den atzerritarrak zein euskal herritarrak egoten dira eguzkitan, legezkoa eta zilegia da, guk gure senideen eskubideak urratuak direla gogorarazten diegu, preso batzuek eguzkia hartzeko eskubidea dutela, zigorra bete baitute. Aurtengo uda berezia izan da, ez baitu ekarri espero genuen aldaketa, edo ekarri badu okerrekoa izan da.

Alderdien jarrera beti da kritikagarria gurean. Behin ere ez dugu sumatu behar den indarra egin dutenik. Espetxe politikaren ezaugarri mingarriena sakabanaketa politika da, arauak eta legeak alderdi politikoek sortzen dituztela gogoratu behar da. Presoen egoerak okerrera egin du eta alderdi nahiz instituzioen aldetik ez dugula ezer onik eskuratu berresten dugu. Iraganean eta egun, presoen eskubideak urratzen dituzten neurri politikoak berdin aplikatzen dira, PP zein PSOE gobernuan izan: berdin. Sakabanaketa PSOErekin abiatu zen eta PPk are krudelagoa bilakatu zuen. Orain PSOEk PPren politika krudela areagotu egin du.

Euskal alderdien aldetik ez dugu benetako ahalegina ikusten egoerarekin bukatzeko. EAJren jarrera da kritikagarriena. Iraganean indartsu aritu zen PSOErekin sakabanaketa martxan jartzeko, eta egun ez da indar berberaz ari berarekin bukatzeko. Bukatuko dela esan bai, esaten du, denek esaten dute, baina hitzak dira. Eta guk armairua hitzez beteta daukagu, hitzen armairua ireki eta erori egiten dira. Guk ekintzen armairua nahi dugu, orduan sinetsiko dugu alderdiek ere sakabanaketa politikarekin amaitu nahi dutela. Hitza ekintza bihurtzen ez duten bitartean ez dugu balizko nahi hori ulertzen. «Gobernuak hurbilketaren politika hasi behar duela» diote alderdiek. Guk ez dugu ulertzen zer esan nahi duten. Presoak, adibidez, Madrilera ekarriko dituztela? Horrela bukatuko al da espetxe politika hau? Zer da espetxe politika malguago bat? Egun hogei eskubide urratzen badira bihar hamar urratzea?

Iñaki de Juanaren jarrerak galdera asko eragiten digu: akaso senideok ez garela gauzak behar bezala edo nahikoa egiten ari. Iñakik horrelako jarrera bat hartzeak Euskal Herrian zer-nolako alderdi, instituzio eta agintari ditugun erakusten digu. Nola ulertu sakabanaketa politikoak duen krudelkeria, eta areago euskal herritar bat espetxe zigorra beteta kartzelan egotea euskal egunkari batean bi eskutitz argitaratu dituelako? Lotsagarria da. Ez al dira arau eta lege asmakizun hauek biolentzia? Ez al da biolentzia Entzutegi Nazionalak bermatzen dituen kriminalizazioa eta tortura? Espetxe politika hau ez da urruntasuna eta bakardadea bakarrik, zigor erantsiak ditu bizirauten duten presoak suntsitzeko.

Gizarte mugimenduan hitzetatik ekintzetara pasatzea lortu dugu. Ibaetako Foroan 40 gizarte eragile inguru ari gara. Gazte mugimendu eta hainbat sindikatu ari dira, besteak beste. Ari gara hitzak gauzatzen, ekinez eta edukiz. Halaxe nahiko genuke ere instituzioetatik eta alderdien aldetik, hartara sakabanaketa eta espetxe politika bortitzaren ondorioak ez lirateke presoen eta senideen arazo bakarrik.

Prozesua izan edo ez, gurea beti okerrera doa. Gure iritziz, ez da espetxe politika edo honen aldaketak -sakabanaketa barne- prozesuarekin lotu behar, orduantxe agertzen baita argien espetxe politikaren erabilpen politikoa. Zergatik lotu behar dugu eskubideen bermea prozesu politikoarekin? Jakina, badakigu, benetako konponbide bat gauzatzeko gureak etxean behar ditugula, konponbideak benetako prozesua behar duela, baina ez ditzagun prozesua eta eskubideak nahasi. Izan ere, ulergaitza da prozesua abian delarik presoen egoerak okerrera egitea. Prozesuaz hitz egiten hasi baino lehen hitz egin dezagun eskubideaz. Eskubide horiek bermatzeak prozesua lagunduko du, ez oztopatu.

Bada, ez dugula sinesten benetako prozesua aurrera eraman nahi duela.

Guk presoak prozesuaren barruan ikusten ditugu euskal herritarrak direlako. Badute zer esana. Presoen iritzia ezagutzea lagungarria da inola ere. Nondik dator Euskal Herriak pairatzen duen egoera? Ez dator inondik ere, gure guraso, seme-alaba, anaia-arreba presoek edo iheslariek borrokarako jarrera bat hartu dutelako. Arazoa, oinarrian, bi estatuek herri honi ezarpen politikoa ipini izatetik dator. Herritar hauek jarrera hartu dutelako arazoa handiagotu da, ados egon edo ez hartu duten jarrerarekin. Defentsarako jarrera horretan batzuk hil dira, beste batzuek espetxean bukatu dute, bestetzuek ihes egin dute, eta gu horien guztien senide edota lagunak gara. Gatazkaren oinarria horretan kokatzen dugu. Gu ez gara errepresaliatu politiko hauen jarrera politikoaren ildoan ari. Guk herri honen defentsan aritu direla borrokan eta bahituak dituztela diogu, hitz handiekin diogu.

Guk ez ditugu biktimatzat hartzen, subjektu zuzenak direlako eta herri honek jasaten duen eskubide murrizketaren aurkako borrokan parte hartu dutelako. Zeinek ez du biolentzia jasan gatazkaren ondorioz? Denok jasan dugu. Gu ez gabiltza gure pairamena bukatzearen alde bakarrik, gu den-denen pairamena amaitzearen alde ari gara, jasaten dugun pairamena ez dugu inorentzat nahi, ez bestelakorik ere. Beste elkarte batzuek, aldiz, gure pairamenaren alde egiten dute. AVTk esaterako, gure aurkako jarrera dauka, gure pairamena nahi du, guk eurena ez ordea.

ETAk prozesua krisian dagoela esan du, baina guri gauza berririk ez digu esaten. Guk beti bizi dugu krisia, azken hogei urtetan egoera ez baita aldatu, eta aldatu bada okerrerako izan da. Konponbide politikoa ekarri behar lukeen aldaketa aurrera ez joateak larritzen gaitu noski, eta ez dago aldaketarik, batez ere, alderdien interes handiak direlako, interes lotsagarriak.

Guk alderdiak hauteskundeen zain daudela sumatzen dugu, leku politikoa irabazi beharrean. Aulki batzuen truk hainbat euskal herritarren eskubideak ahazteko gauza dira. Espetxean gaixotasun larriak dituzten presoak ditugu, aspaldi kalean beharko luketenak. 200 presoek zigorraren hiru laurdena bete dute eta barruan daude. Zerrenda 10 lagun gehiagorekin luzatuko da aurki. Barruko isolamendua, bakardadea eta krudelkeria gero eta izugarriagoa da, eta ez da aldatzen interesak direla medio, alderdiei komeni ez zaielako. Krudelkeria ez da bakarrik espetxeko erregimenaren gogorra, edo hainbat kartzelariren jarrerak. Alderdiek, instituzioek eta agintariek espetxe sistema beren etxeko egoera politikoaren interesak direla eta ez lantzea krudela da, lotsagarria.

Txanponaren bi aldeak ezagutzen ditu Etxerat-ek: batean tristura, negarra eta pairamena dago, bestean itxaropena. Gu zerbait gehiago egin nahian gabiltza besteek nahikoa egiten ez dutelako, askoz gehiago egin beharko genuke denok egiten duguna baino, Iñaki de Juana kasua ageriko adibide bat da. Baina badago gehiago. Ez gara gogogabetuak horregatik. Gure errealitatean hildako eta zauritu asko dago. Normalizazio prozesua martxan dago baina gure jendeak 20 edo 22 ordu ematen ditu isolamenduan. Haiengana goaz, eta ez dugu biziko diren ziurtasuna eta bidean goazenok ez dakigu ere biziko garen. Ezbehar bat denean negar egiten dugu, baina bihar borrokarako prest gaude, itxaropena dugu, lortuko dugu gure helburua. Eta gehiago egin nahi dugu, eta instituzioak eta alderdiak mugiarazi behar ditugu horretarako.

Sestaoko La Naval SEPIk Espainiako Industria Partaidetzarako Estatu Sozietateak -Estatu Espainiarreko enpresa publikoak barne hartzen dituenak- saldu egin du. Eroslea zenbait enpresa biltzen dituen CNN Construcciones Navales del Norte izan da. Irailaren amaierarako hasiko dira enpresa pribatu horiek La Naval kontrolatzen eta kudeatzen. Jose Luis Alvarez izango da La Naval ontziolaren buru. Enpresari hau oso ezaguna da, esperientzia handia baitu zenbait sektore estrategikoetako industria-birmoldaketan: altzairu bereziak, siderurgia eta ontzigintza. La Navalekin ere izan zuen zerikusia, La Naval Izar enpresa publikoaren parte zen garaian zuzendari nagusia izan baitzen.

Sektore publikotik pribaturako pausoak, CCOO eta UGT sindikatuen babesarekin egindakoak, langile askoren eta CAT, ELA eta LAB sindikatuen haserrea eta aurkako jarrera sorrarazi ditu. Hauen ustez, etapa berri horrek ontziola historikoaren itxiera ekarriko du, Bilboko erdigunean zegoen Euskalduna ontziola historikoarekin gertatu zen moduan. Ontziola haren lekuan Kongresuen eta Musikaren Euskalduna Jauregia eraiki dute.

Antzeko kasuetan bezala, ez dute esan ontziolaren salmentaren zenbatekoa. Hala ere, badirudi prezioa nahiko sinbolikoa izan dela. Ezaugarriak aztertuta -300.000 metro koadroko azalera, aktiboak eta kokapen geografikoa- dirudienez ordaindu dutena baino askoz garestiagoa da. Eskura dagoen informazioaren arabera, La Naval erosteko eskaintzak aurkeztu zirenean, CNNk bost milioi euro eskaini zituen, 340 lanpostu mantentzea eta 50,60 milioi euroko gastua bere gain hartzea. Gastu hori Sestaoko ontziolan eraikitzen ari diren gasontziaren lanei dagokie. Lanak amaitu ondoren, diru hori Norvegiako Knutsen armadoreak ordainduko duenez, ontziolaren jabeengana itzuliko da. Gauzak horrela, zenbaiten ustez, jokabide honen atzean interes espekulatibo eta inmobiliario asko daude.

Oso argi dagoena da, pribatizatu ondoren, La Navaleko langile-plantilla murriztuko dutela. Orain urte eta erdi La Navalen 1.200 pertsona ari ziren lanean, gaur egun 571 ari dira, eta eskritura publiko baten bidez salmenta ofiziala egiten denean, 340 geratuko dira. Hala ere, ontziolaren arduradun berriek onartu dute industria laguntzailetik 500 eta 1.200 langile artean hartu beharko dituztela lan kargari erantzun ahal izateko. Beraien kalkuluen arabera, urtero, bataz beste, 800 langile azpikontratatu beharko dituzte. Dagoeneko lotuta dauden lanak honakoak dira: bi draga eraikitzea -2008ko abenduan eta 2009ko irailean amaituko liratekeenak- bost kargaontzi eraikitzea eta dagoeneko egiten ari diren gasontzia amaitzea.

CNN Construcciones Navales del Norte, zenbait enpresek osatutako taldea da. Bertako partaide dira Ingelectric, kapitalaren %25arekin; Astilleros Murueta, %25arekin; Marlon, %25arekin; Iniciativas Navales del Norte, %15arekin; eta Naviera del Nervión, %10arekin. Aurreikusia dute La Navalen pribatizazioa gauzatzen denean, Norvegiako Knutsen armadorea kapitalaren %8,33aren jabe egingo dela, eta beraz, taldeko enpresa batek edo batzuek beraien partaidetza murriztu beharko dute.

Sestaoko La Naval ontziolak beteak ditu laurogeita hamar urte eta denbora horretan sektore pribatuan zein publikoan aritu izan da. Azken hiru hamarkadetan Sestaon kokatutako ontziola hau sektore publikotik kudeatu dute. Hemendik aurrera esku pribatuetara itzuliko da. Noiz arte? Batzuek uste dute bere azken etapa dela, eta urte batzuk barru itxi eta likidatu egingo dutela operazio inmobiliario handi bat egiteko. Denborak esango du.

Ontziola hau 1916ko apirilaren 27an ireki zuten, 2.000 langile ingururekin. Lehenengo presidentea Tomas de Zubiria e Ybarra izan zen, Zubiriako kondea, Neguriko oligarkiako familia bateko kidea. Itsasoratu zuten lehenengo ontziak, 1917ko uztailean, El Conde de Zubiría izena zuen. Itsasoratu zuten bigarren ontziak, urte horren amaieran, El Marqués de Chavarri zuen izena, hau ere Neguriko oligarkiako kide zen. Hirugarrenak, 1920an itsasoratua, Alfonso XII izena zuen. Langileen zenbait greba tarteko, ontzi horren eraikuntza atzeratu egin zen. Hirugarren ontzi hori frogatzerakoan sute bat izan zen. Ondorioz, La Naval itxi egin behar izan zuten eta 3.000 langile kalean geratu ziren.

Azken ontzi horren kostua egungo 90.000 eurokoa izan zen. Gaur egungo datuekin alderatuz, ontziola horretan eraikitzen ari diren gasontziak, 120.000 tonako edukiera izango duenak, 232 milioi eurotik gorako kostua du.

Zenbait gorabeheren ondoren, La Naval ontziola, Olabeagaren Euskalduna ontziolarekin batera, Espainiako Gobernuaren sektore publikora pasa zen. Denbora gehienean AESA Grupo Astilleros Españoles izan zen jabea. Bi ontziola hauek nolakoak izan ziren jabetzeko, 1976an bien artean 8.000 langile inguru zituztela esan behar da, eta kopuru honi enpresa laguntzaileetako langileak gehitu behar zaizkio. Orain hemezortzi urte ontzigintzaren birmoldatzea gidatu zuen Felipe Gonzalez buru zuen PSOEren gobernuak eta Euskalduna ontziola itxi eta likidatu zuten. Bitartean, La Navalek sektore publikoan jarraitu du gaur egun arte, eta, berriz ere PSOE gobernuan dagoenean, esku pribatuetara pasa da. Zein izango da hurrengo pausoa? Sestaoko potentzial inmobiliarioa tentazio handia izan daiteke. Edo helburua.