Ozatik Oskara. Bertakoen arabera urte guztiko gauetan hotza egiten omen duelako Oza izena jaso zuen oihanetik abiatuta, 1349an bertako azokan euskara, arabiera eta hebreera erabiltzea galarazi zuten Oskara. Amaigabeak, bista aldenik alde harrapatzen duten labore soroak bidearen alde bietan. Mitxoletak galsoro hauek nola, mendi hotzetatik abiatuta hala kolonizatzen ari omen zuen euskarak Aragoa... Mitxoleta galsoroetan nola, horrela galdu da gure hizkuntza lur haietan. Harri eta mapatan dirau euskarak, ipularretan mitxoletak.

Mitxoletak (Papaver rhoeas) gorriz tindatzen ditu paisaiak udaberriko beroenean. Gizakiak iraultzen dituen lur gorriak ditu gustuko eta bere izerdia ere gorria dela gogora arazten dio nekazariari. Bakanen bat besterik ez da ikusten orain. Garai bateko sorokada amaigabeak ez behintzat. Sorotzar horiek lantzen dituztenek azken puntako teknologia darabilte, mitxoleta jaio ordurako hiltzen duten herbizidak tartean. Diru goseak desagerrarazi du. Pozoin hauek gabe era natural samarrean lana egiten duten nekazarien soro txikietan, hauen aldamenekoen ipularretan eta bide bazter batzuetan besterik ezin topa ahal da orain. Gorriarenak egin du.

Mitxoleta ez bezala lobelarra eta emapola deitzen zitzaiola jaso zuen Lakoizketak 1888an. Bere generoko baten izerditik morfina, heroina eta abar sortzen dira eta narkotizatzaile ezaguna da, lobelarra. Emapola izenaren oinarria "eman" eta "lopea" iraulitako "polea" omen da. Gaztelerazko amapola ere hemendik ote dator? Arabieratik datorrenaren zantzuak aipatzen dituzte gehienek. Huescako azokako baserritarrei galdetu beharko diegu euskara eta arabieraren berri... Hizkuntzen aurkako pozoina oraino iritsi ez den ipularretako baserritarrei...