Argia astekaria webgunearen hasiera

Ibarrangelutik hiru eta Elantxobetik bi, Bizkaiko kostaldetik datoz denak. Diskoa eskuetan hartu eta azala ikusi ahala asma daiteke gazteoi kresala dariela zirrikitu guztietatik. Rock&rolla eta olatuak dituzte gustuko eta beraien herriko euskalkian abesten dute. Anartz Laka (gitarra, baxua eta koroak), Oier Laka (gitarra, baxua eta koroak), Iñigo Egiguren (ahotsa), Jon Zameza (gitarra, baxua eta koroak) eta Iñaki Astoreka (bateria) dira taldea osatzen dutenak. The Uski's estreinako banda da guztientzat beraien musika ibilbidean.

Egiten duten musika estiloa definitzerakoan ez dute beren burua surf musikaren baitan ikusten: "Surf musikan hasiera batean ez zen abesten, oso instrumentala zen, ez dugu esango haren kutsurik ez dugunik, gustatzen zaigu surf musika, baina gurea beste gauza bat da, ahotsekin jolastea asko gustatzen zaigu, adibidez", diosku Oierrek. Ez dago dudarik, ahotsen harmonia kanta guztien ezaugarri nagusietakoa da. Etxetik, tradizioz, jaso dute abesteko grina bizkaitarrek. Taldeko kide gehienak senitartekoak dira, bi anaia, lehengusu bat eta urrutiko beste ahaide bat badira taldean. "Familiako bazkarietan abesteko ohitura izan dugu beti, Hego Amerikako kanta asko abestu ohi ditugu, ea koro gehien nork egiten dituen...", diosku Jon Zamezak. Gurasoen diskoetan dituzte eraginik nabarmenenak, The Animals, The Rolling Stones, The Beatles eta Creedence Clearwater Revival bezalako taldeen izenak aipatzen dituzte horien artean.

Duela hiru urte sortu zen The Uski's. Diskoa grabatu baino lehenago maketa bat argitaratu zuten eta 300 bat ale saldu zituzten. Hainbat kontzertu eskaini ondoren, irabazitako diruarekin eta kamiseta eta maketen salmentaz lortutakoarekin Lamiña Produkzioak estudiora jo zuten. Gaur egungo merkatuaren egoeraz eta diskoetxeen jarreraz ohartuta diskoa beraiek ordaintzea erabaki zuten. Eta gero gerokoak. Diskoa grabatu eta pare bat ate jo ostean Oihuka diskoetxea izan zen taldeaz interesatu eta Itxosun zarati karrikaratzeaz arduratu dena.

2005eko hasieran sartu ziren estudioan eta hogeita lau egun eman zituzten bertan, Natxo Liberty teknikari eta ekoizle zutela. "Estudioan sartu ginenean, hasiera batean shocka izan zen guretzat, ordura arte gitarra soinu oso garbiak erabiltzen genituen eta Natxok gogortu egin zituen, baina aldaketa onerako izan da eta soinuarekin oso pozik gaude", diosku Jonek. Iñigo abeslariak, berriz, diskoa behin eta berriro entzun eta gero zenbait aldaketa ere egingo zituela onartzen du. Lagunen artean, adibidez, bateria "flojo xamar" gelditu denaren kritika jaso dute, baina azken emaitza taldeak nahi zuenarekin bat dator: "Hirurogeiko hamarkadako kaxaren soinua nahi genuen eta ez sekulako danbatekoa entzutea, hori zen lortu nahi genuen soinua eta gustura gelditu gara". Asebeteta gelditu dira Natxo Liberty ekoizlearen lanarekin. Estudioan sartu aurretik, The Beatles eta The Beach Boys taldeen diskografia osoak goitik behera aztertu zituzten eta ondoren taldearekin entsegu lokalean elkartu eta lanean hasi ziren. Disko bat grabatzea bezalaxe, berria zen bizkaitarrentzat ekoizlearen lana eta betebeharra.

The Uski'seko partaideek beraien musika "sinplea" dela onartzen dute, baina horixe da beraiei gustatzen zaiena: "erraz entzuteko musika eta ahots melodia onak". Izan ere, denak bat datoz kanta on bat egiteko ez direla makina bat akorde behar. Anartz Lakak The Animals taldeak jotzen zuen Inside looking out abestia dakar gogora: "Denbora guztian Sol-en dago eta izugarria da". Hori esan eta guztiak kantatzen hasi dira Burdon eta konpainiaren kanta ezaguna.

Talde askotan gertatu izan den bezala, broma artean sortu zen bandaren izena. "Uzkia" hitzetik eratorritako hitz asmatua da Uski, eta beraz, euskarazko hitzaren esanahiarekin zerikusirik ez duena. Fonetikoki erakartzen zituen hitzak, horrexegatik "z" hizkia "s"gatik aldatu eta ukitu anglosaxoia ematearren "The" famatua gehitu zioten bizkaitarrek. Horra hor izenaren nondik norakoa. Betidanik entzun izan duten musikaren mundura era batera edo bestera hurbildu dituena ere bai. We are The Uski's kantua, kasurako, ingelesez abestu dute. Orokorrean The Uski'sek inguruko gauzetaz berba egiten du bere kantetan: "Hirietan bizi direnak egunero autoak, semaforoak, etxe handiak... ikusten ditu; guk, berriz, hondartza, olatuak, mendia eta eguzkia ikusten ditugu, beraz, horretaz hitz egiten dugu", adierazi digu Iñigo Egiguren abeslariak. Kantak eguneroko arazo eta arduretatik ihes egiteko sortzen dituzte eta, beraz, ongi pasatzeko hitzak idazten dituzte Elantxobe eta Ibarrangeluko mutilek.

Itxosun zarati lanean bederatzi kanta eta bi bonus track bildu dituzte: "Bederatzi kantuz osatutako lana Oihukako Ritxi Aizpururi erakutsi genionean disko bat izateko motza iruditzen zitzaiola komentatu zigun, beraz, estudiora itzuli eta beste bi abesti grabatu genituen", diosku Jon Zamezak. Egin beharreko lana ez zen hain erraza. Bateria berriro muntatu eta lehen lortutako soinu berdina lortzea ezinezkoa zen. Hala, kanta akustiko bat grabatzea otu zitzaien, Gitarri eskuen hain zuzen ere. Kanta honetan, gainera, Argi Zamezak abesten du Iñigo Egigurenekin batera. Bestetik, "Bizitzeko behar dodana" kantaren remix bat ere egin zuten, kasu honetan Natxo Libertyren eskutik.

"Ipuina nire barren-barrenean dagoen zerbait da, noizean behin, bere formak eta irudi bitxiak kanporatzen dituena. Batzuetan umorearen forma hartzen du, eta bestetan beldurrarena edota samurtasunarena. Kontalariok hitzen bidez biziarazten dugun zerbait da ipuina", diosku Itziar Zubizarretak. "Nirea sinpleagoa da, errenteriarrok donostiarrak baino sinpleagoak gara" dio Joxemari Carrerek. "Jakina gu donostiarrok elegantegoak gara", Itziarrek. "Orain, serioski: Ipuina formatu batean emandako adierazpena da. Batzuek pintura edo musikaren bidez adierazten dute eta guk ipuinaren bidez. Hortik aurrerako azalpena konplikatuagoa da. Alegia, bakoitzak berau nola sentitzen duen eta beste". Koldo Ameztoi hazpandarra horrela mintzo zaigu: "Niretzat ipuina nahas-mahas izan daiteke, kontalariok olerkigintza, irudiak eta zinema daramatzagu buruan eta istorioak kontatzeko moldea asmatzen dugu, kontalariok nahas-mahas, saltsa gisako bat apailatzen dugu".

I. Zubizarreta. Nik ipuina kanpotik jasotzen badut ere, nire-nirea egiten dut, ipuinari azken puntua ematen diot. Bestela ipuina deskribatu egingo nuke, ipuina nire baitatik bizi eta helarazi behar dut. Alegia, hau zer den edo han zer gertatu den konta nezake, baina hori ez da ipuina kontatzea.

K. Ameztoi. Garai batean, astean behin kontatzen nuen ipuin bat irratian, eta ipuina azaletik kontatzen nuela ohartu nintzen laster, ipuinak mamia eta arima falta zituela. Ikuskizunetan berriz, ipuina geureganatzen dugu, gure ikuspegia eta erritmoa barneratu eta gure arima ematen diogu. Ipuina landu ahala berpiztu behar baitugu, testuan dauden irudiei bizia ematea... hori da kontatzea.

J. M. Carrere. Bai horixe! Gurea ondo kopiatzearen edo imitatzearen artea da (Irriak).

J. M. Carrere. Bai eta ez. Mintzatzen jarraitzen dugu, ez gara idatzizko kultura soil batera pasa. Idazten ikasi dugu baina ahozko kultura bizia dugu. Jakina, garai batean ahoz egiten zen gauza asko orain paperera pasatzen da. Antzina ahozkotasunaren garrantzia baztertu zen, alfabetizazioari garrantzia gehiegi eman zitzaion, hau da, alfabetizatua kulturaduntzat jo zen, alfabetizatu gabea berriz ezikasitzat. Idazten ez jakitea ezjakina izatea da nonbait, eta istorio horiek idatzi dituztenak pertsona kultoak ziren nonbait. Uste hori gailendu da, ahozkotasuna ez da galdu, prestigioa galdu da beharbada eta gu prestigioa berreskuratu nahian ari gara.

I. Zubizarreta: Ahozko eremuak aldatu egin dira. Ipuinak tradizionalki erabili duen etxe bazterreko eremua, sutondoa, hori zeharo aldatu da, hobera edo okerrera egin duen ez dakit esaten, baina aldatu egin dela bai. Lehenagoko tradizioa guregana idatziz etorri zen, gure garaikook kultur haustura izugarria eduki dugu euskararekiko eta euskal tradizioarekiko.

J. M. Carrere. Hizkuntza aipatuta, elebidunok Euskal Herrian bi mundu bizi izan ditugu, alfabetizatua eta alfabetizatu gabekoa. Bigarren hau euskal mundua da, euskal kultura belarritik heldu zaigu eta erdal mundua batez ere idatzizkotik.

K. Ameztoi. Nire kasuan bietara ere jaso ditut ipuina nola gure historia.

I. Zubizarreta: Nik ez dut ipuina inoiz idazten.

J.M. Carrere. Nik ez dut pazientziarik.

K. Ameztoi. Nik batzuk idazten ditut beste batzuk ez... Gogoan daramatzat gehienak.

J. M. Carrere. Nire su-txokoa butanoaren ondokoa izan da (Kar, kar...). Garai batean izango zen halako zerbait, supazterrekoa ez da guztiz mitoa, ezagutu duen jendea izan badago, baina mitoa bihurtzeko nahia izaten da.

K. Ameztoi. Jendearen buruan badago holako zerbait: txokoa, supazterra, sutondoa. Ondo dago bai txoko bero bat jendearekin harreman goxoa izateko. Zenbait txokotan antolatzaileek sua pizten digute, «publikoa sutondoan ezarriko dugu eta ni bestaldean...» esaten diet nik, guk publikoa su eta bero atxiki behar baitugu (Kar, kar...).
Egun, ipuin kontalaria eszenatoki batean aritzen da. Aldaketa horrek hala edo nola eragin izan du ipuinaren kontaketan. Eszenatokiaren estetikak badu bere munta. Ezaugarri hauek hobestea edota ezestea ere komeni da zenbaitetan.

I. Zubizarreta. Nik distantzia oso motzean kontatzen dut ipuina, eskoletako geletan adibidez edo liburutegietan. Espazio txikietan nik umeak ukitu egiten ditut. Mikrofonorik gabe betiere; bestelako emanaldiak ez ditut egiten.

J. M. Carrere. Nik uste espazioak duela garrantzia gutxiena. Garrantzia duena hauxe da: kontaketa nola hartzen den, zein garrantzia ematen zaion... Itziarrek hurbilekoa azpimarratu du, ondo, Koldo eszenatokia gehiago lantzen duela dakit, ondo. Baina hori antolatzaileen kontua izan behar luke. Hau da, ipuina kontatzeko txoko hau edo beste nahi dugun galdetu beharko ligukete. Kontalariari leku egokia zein den galdetu behar zaio, kontalariak esan dezan. Ipuin kontaketek dantzaldi edo antzerki baten mailako garrantzia hartu beharko lukete antolatzaileentzat. Antzerkia egiteari adina garrantzia eman behar zaio ipuinaren kontaketari berau antolatzean, eta batzuetan «honekin nahikoa duzue» entzuten dugu. Kontzeptu estetikoa leku batetik bestera aldatzen da, baita ipuina ere. Beraz, kontalariak ikuskizunaren arabera muntatuko du espazioa.

K. Ameztoi: Teknikoki gauza politak egiten dira ere platoetan, hurbiltasuna lortzen da kameraren bitartez. Teknika berriak daude eta ausartu beharra dago hauekin ere. Parisen egindako agerraldiren batean bizi izan dut egoera hori, kamera ondo eramana zen, nire burua pantailan ikusten nuen aldi berean... Baina guk kontatzean teknika ahazten dugu, guk irudimena lantzen eta helarazten saiatu behar dugu, jendeak hori sentitu behar du. Efektuak ere bai, baina trabarik egin gabe.

I. Zubizarreta Bitarteko bera erabiltzen dugu aktoreek nahiz ipuin kontalariek. Instrumentu bera dugu, gu baikara instrumentu edo tresna. Gero, formatuak ez dira berdinak antzerkian eta ipuin kontalaritzan...

J. M. Carrere. Kontalariok horrelako eztabaidak izaten ditugu. Irakasleren batek eztabaida hori antzua dela esan dit inoiz. Orduak eta egunak pasa ditzakegu gauza bakoitza definitu ahal izateko. Antzerkia eta kontaketa zehaztuta ere, bakoitzak bere definizioa dauka. Finean, eszenatoki gainean burutzen dugun adierazmoldea da kontalaritza. Italian ez dizute eztabaida gauzatzen utziko ipuinaren tradizioa dela-eta. Artearen komedia dela tarteko, bi generoak, antzerkia eta kontalaritza oso hurbil daude. Dario Fo aktoreak egiten duena asko hurbiltzen da kontaketara. Erdi Aroan kokatutako istorioa bada, demagun, jendearengana iristeko moldea berreskuratzen du Fok. Ikusleak edo entzuleak badaki aurrean kontalaria edo aktorea duen.

K. Ameztoi. Baiki. Antzerkilari izateak laguntzen gaitu ipuingintzan, apainduran, irudiak sortzen. Baina berezi behar dira, norbait antzerkilaria izan daiteke baina kontalaria izateko gaitasunik ez. Gurea beste mundu bat da, kontalariak hitzen bitartez mundu bat sortu behar du.

I. Zubizarreta. Keinu eta mugimenduen bitartez, ez dagoena irudikatzen dugu.

J. M. Carrere. Pentsa! Ni tabernan aritzen naiz eta gauza asko ikusten dut: bat-batean aitzur galantarekin sartzen dena, zu ipuina kontatzen ahalegintzen zaren bitartean hizketan dagoena. Halaber, azken hauek isiltzen saiatzen den bitartean trabatzen zaituena edo zure euskara zuzentzen hasten den eroa ere badago.

K. Ameztoi. Ni saiatzen naiz horrelako egoeretan ez kausitzen (Irriak). Publikoaren artean badago denetarik, niri ametsetan gertatzen zaizkit larritasun egoerak: hau ahantzi dudala, beste hori falta zaidala, ez dakit nor mintzo dela...

I. Zubizarreta. Bai, bai, bai... Bukaera adibidez. Nik ez badut unea gustukoa, bada luzatzen edo mozten dut. Liburutegietan aritzen naizenean nire arerioa espazio txikia da... gainera, dudan genioarekin û«Nik ere badut!» dio Joxemarikû. Haurrek mingain puntan duten guztia kanporatzen dute, eta denetarik dago: antolatutako taldeak, eskola bateko haurrak... Beti badaude pare bat bere kontuak eta txalapartak ateratzen dituztenak. Hasieran ezin nuen nire ezina agertu, hori izan da nire arerio nagusia. Nire desafioa distantzia hartzen ikastea izan da, umeak nireganatzea, partaide bihurtzea eta gustura bukatzea.

K. Ameztoi. Isiltasuna lortzea izugarria da, lan handia, ume txikiak isiltzeko gakoa isiltasuna erdiestea da, isilik egotea, tente eta tinko, eta berriz hasi...

I. Zubizarreta. Ni lehenago sartzen naiz eszenara, espazioaren jabe egin, eta orduan, haiek sartzen diren heinean, bakoitzarekin, isil-isilik hizketan hasten naiz: "zu eseri hor eta zu beste leku horretan..." Ni hor naizela adieraziz, modu hori errito bihurtzen da, errito landua... Ondoren ipuina hasten naiz kontatzen, haiek kontatzen ari naizela ia konturatu gabe.

J. M. Carrere. Kontua komunikazioa lantzea da eta horretarako egoera egokia bilatu behar da, ezberdina da antzoki batean egon, terraza batean, taberna edo liburutegi batean. Garrantzitsua da adieraztea zu hor zaudela, isilik edo keinuz "nire txanda iritsi da" adieraziz.

K. Ameztoi. Kontalariak badu ere askatasuna ûpubliko txintxoa bada, Joxe Marik erran bezala (irriak)û. Ohitzen gara, ofizioa da gurea. Magia ikuskizuna da, askatasuna helarazten duena. Ipuinak dauzkagu, baina publikoa nolakoa den asmatu behar dugu aldian-aldian. Gertakari bat tarteko ipuina moztu behar bada, moztu, eta erritmoa azkartu behar bada, azkartu. Bakarrik izanagatik askatasun horrek indartzen gaitu.

J. M. Carrere. Lagun batek esaten dit toreroak baino adore handiagoa dugula. Antzerkian aritua naiz eta ipuina kontatzeko unean inpresio handiena jendearen gertutasuna da, antzerkian urrunago duzu jendea. Fokoak tarteko, telebistan bezala-edo, distantzian zaude. Ipuina kontatzean ez dago laugarren pareta, ez du balio zure baitarako bakarrik kontatzeak, publikoari kontatu behar diozu, antzerkian zure baitan egon zaitezke une batez edo bestez, publikoa ignoratuz, kontalaritzan ez. Agertokira atera eta jende guztia zuri begira egote horrek inpresionatzen nau oraindik ere.

I. Zubizarreta. Eta beharrik badela hori, zirrara alegia. Kontalaria izatea askatasunaren ordaina da.

Bai. Eta Xabier Gantzarainek egin dion azala ikusita, badirudi gogoan izan ditudan ezkatak arraun-ezkatak direla; liburuan arrainak, itsas kontuak agertuko direla. Eta agertzen dira, baina ez hori bakarrik. Beste ezkata mota asko daude, eta uste dut zilegi dela esatea guri, norbanakooi azala erortzen zaigunean ezkatetan erortzen zaigula. Eta horretatik ere asko dago poemotan.

Niretzat ezkatak dauka gutxien espero duzun lekuan eta momentuan -platerean, sukaldeko arraskan, edo kaletik zoazela- aurkitzen duzun zera txiki hori, argi printza bat zeharka jausi eta hor nonbait ezkata bat dagoela salatzen dizuna. Hori da ezkata niretzat. Eta beti deigarria egin zait nola daitekeen ezkata batek bere izatea, bere gorputza edukitzea bere txikitasunean, eta, hala ere, gorputz osoago bat estaltzea. Eta liburu honetan hori saiatu naiz egiten. Nire ustez, poema bakoitzak badu bere izatea, bere nortasuna, eta, hala ere, liburua osatzen dute. Nolanahi ere, solte, aske imajinatzen ditut nik ezkatak, eta aitortu behar dut badagoela ere halako ezkata kentze bat, azal erausketa bat, liburuan zehar eta poemaz poema.

Liburua hasten da berba batekin, badira. Eta amaitzen da beste batekin, badirudi. Beraz, badirudi nire badira guztiak badirudi bihurtzen direla. Badirudi. Azkenean hori egin dut, hitzekin jolastu, hori gustatzen zait egitea. Eta hitzekin jolasten, jolasten, amaitu dut eskukada bete ezkatarekin.

Juan González, Idoia Zabaleta, Mako Gómez, eta Garbiñe Tolosak egindako ilustrazioz, argazkiz eta testuz osatua dago Zeru urdina. Euskal Herritik Mongoliara Zetaren Bidean zehar liburua. Berarekin batera datorren DVDa, berriz, Sara Paniaguak editatu du. Bai batak zein besteak Euskal Herrian hasi eta Asiako lurraldeetan, bertako herriko plaza, espetxe, umezurztegi, estepa zein basamortuan barna egin zuten kultur espedizioaren emaitzak jasotzen dituzte. Herrien arteko kultur harreman mugimendua sortzea helburu zuen espedizio hura bost kidek osatu zuten, horretarako Zeru urdina dantza-antzerki ikuskizuna erabiliz. 2003ko maiatzean abiatu, eta lau hilabetez ibili ziren Asian zehar horretan. Eta orain erakusten duten elkar trukea gertatu zen.

Gaiak argitaletxeak plazaratutako liburu honek Aitxus Iñarraren Hilketa eta masa hezkuntza. Juan Díaz de Garaio, Gasteizko Sacamantecas (1821-1881) doktore-tesia du oinarri. XIX. mendeko azken erdialdeko erakunde botereek herria kontrolpean mantentzeko hainbat hilketa leporatu ondoren, garrotezko heriotza zigorrera kondenatua izan zen jornalari arrunt baten kasuaz nola baliatu ziren ikertu du Iñarrak. Horretarako orduko testuinguru sozio-ekonomikoa, sexualitateaz eta krimenaz boteretsuek herriari igorri nahi zioten mezua eta Garaioren epaiketa aitzaki kaleratu ziren diskurtsoek -juridikoak zein osasunari buruzkoak eta kronikak- agertzen eta ezkutatzen zutena izan ditu kontuan, besteak beste.

Gazte Asanbladen Koordinadorak eta Gaztesareak osatu dute Euskal Herriko Gaztetxe eta Gazte Asanbladen gida. Erreportajeak, elkarrizketak, izan diren gaztetxe guztien historia jasotzeko ahalegina eta beste xehetasun ugari jasotzen ditu. Hala ere, egileak beldur dira argia ikusterako zahar itxura ez ote duen hartuko gidak, hau da, huraxe ireki ahala agertzen diren Barakaldoko eta Egiako gaztetxekoei suertatutakoa beste askori ez ote zaien gertatuko. Baina aurrera egin dute, nolanahi ere, beraientzat gida hau lorategi baten erradiografia delako; historia liburu bat, helbidetegi bat, bizitzaren eguneroko bat eta hazteari inoiz uzten ez dioten lore horien uzta. Eta jarraituko dutelako hazten, morroxko urdin, berde eta gorriek loreak zanpatuz udaberria geratu nahi badute ere.

1907an Julio Urquijok sortutako Revista Internacional de los Estudios Vascos aldizkariaren zenbaki berezia da Bilbao y sus transformaciones. Dosierrean, hiriaren bilakaera ekonomikoa eta izan duen susperketa, dauzkan azpiegiturak eta kultur eskaintzak zein Bilbok atzerrian duen proiekzioa aztertzen dira, ikuspegi ezberdinetatik, hainbat adituk osatutako bederatzi artikulutan. José Guimónen iritziz, adibidez, aurrerapen ekonomiko ikusgarriak gorabehera, Bilbo oraindik ez dago ongi prestaturik mundu globalizatuan lehiatzeko. Alfonso Martínezek dio, ordea, ingurumena biziberrituz, hainbat arkitektura elementu moderno gehituz eta kalitate handiko zerbitzuen eskaintzarekin Bilbok hartu duen irudi berriak, Europako lehen lerroan jarri duela metropoli eremuen biziberritze estrategikoari dagokionez.

1936ko Gerraren ondorioz Lapurdira ihesi joan eta nazien aurkako erresistentzia sare baten partaide bilakatu den Begoña du protagonista nagusietako bat Gaizka Arostegiren Nocturno eleberriak. Frantziako lur gehienak eta Iparraldea ere naziek bere menpe zuten garaian kokatua dago. Alemanek lurrera botatako abiadore aliatuei laguntzen ahalegintzen da, gehienbat, Begoñaren erresistentzi taldea, baina halako batean bestelako betebeharra iritsiko zaie eskuetara, aurreko ekintza guztiak baino arriskutsuagoa, Biarritzera iritsiko dena eta beraiek lagundu beharrekoa naziek berariaz bilatzen duten gizon bat delako, kontzentrazio zelai batetik ihes egin ahal izan duen aleman ospetsua.

Poz-pozik datozkigu oraingoan The balde aldizkarikoak, 25. zenbakia kaleratu zutenean gerturatu zitzaizkien lagun guztiak gogoratuz. 26.enean, Internetetik jasotako bitxikeria ugari -gorpu zatien salmenta, kasu-, zein musika, argazkilaritza, bideo eta zinema nobedade piloa jaso dute, euskaraz eta ingelesez. Baina ez dira hor amaitzen berriak. Adibidez, ba al zenekien Gora Euskadi dioten txanoak Espainian eta Txinan egiten dituztela? Eta gastronomiak izan duen azken iraultza usaimenari lotua dagoela? y

Susa argitaletxearen eskutik, Ezkatak izenburuko poema sorta kaleratu berri du Leire Bilbaok. Hitzaurre moldeko poema batekin hasten da, eta ondoren lau ataletan dago antolatua. Soiltasunez idatzi ditu olerkariak berrogeita hamalau poemok, Iñigo Aranbarri idazleak Leire Bilbaoren minaren geografia bezala definitu duena. Hazten joan diren minekin hazi gara,/ harri gaineko lo beroarekin,/ ezinen orekan dio ondarrutarrak olerki batean. Ekarrizu esku bat eta sentitu/ nire sabeleko harriak odoletan,/ kazkabarra bezala ostikoka,/ bizirik nagoela esaten, hurrengoan. Min zintzoa erakusten du poetak bere hitzetan, bere haragia ere agerian utzi nahi duelako. Eta ausartuko da Pospolo bizitza daramazu/ pospolo heriotza baten esperoan norbaiti gogoratzera. Are gehiago, Arriskatzen duguna balio dugu,/ askoz gehiago ez esango du ere. Haatik, olerkariak ondo ezagutzen du gizakiok lor dezakeguna galtzeari izan ohi diogun beldurra. Baina, zer egin, berak ez omen dauka lekziorik,/ ez onik ez txarrik/inori mokadutzat emateko./ Ez asmorik/ egunak ogi apurrak lez atzamarrekin batzeko,/ bihotza jan dioten sagar-mutxikina lez/ paradisuko zakarrontzian amaitzeko.