Gu bidelagunak gara. Protagonismoa, ekimena eta bultzada Ibarretxe lehendakariak daramatza, eta lidergoa modu egokian eraman ere. Jakina, ez darama bakarrik, ezta Eusko Jaurlaritzak ere. Guk egitasmoaren motorea izan nahi dugu, eta horrek nolabaiteko konplizitate politikoa eskatzen du. Azpiegitura, kulturgintza edo gizartegintzan, sektorez sektore egiten diren proiektuen laguntzaile nabarmenak gara. Estatutu Politiko Berriaren oinarriaren kudeaketa gizarte eta kultur ekimenetan oinarritzen da. Egitasmoaren planteamendua ez da kea saltzeko edo hautsak astintzeko egina. Bere oinarrian gestio lana dago eta gu proiektu politiko sendo horren eragiletako bat gara, diskurtso politikoa mamitzen duena nolabait.

Nik ez dut hirukoaren izaera -koalitatiboki- gutxiengoan ikusten. Europan gobernu asko dago ikuspegi koantitatibotik osatze eskasagoarekin, Zapaterorena adibidez. %40arekin ari da gobernatzen eta normaltasunez ari ere. Zergatik ez ditugu kanpoan erabiltzen ditugun irizpideak euskaldunon artean erabiltzen? Euskaldunok normalizazio politikoaren aldeko apustu serioa egin behar dugu, eta horretarako ETAk apustu sendoa egin behar du. Hortik aurrera, erakundeek, Foru Aldundiak barne, rol nagusia dute. Horretan asmatu behar dugu, eta hirukoa oinarrizkoa ikusten dut.

Ni independentista eta abertzalea naiz, eta euskaltzalea.

Ahaldun Nagusiak ikuspuntu horretatik enfokatzen ditu gai guztiak. Aldiz, independentziaz etengabe hitz egiten ari den jende asko ezagutzen dut, eguneroko jardunean botijoa baino espainiarragoa dena. Herri honetan independentziaz aztoratuta eta erradikala den jendea asko dago, bere aukera pertsonalak egiten dituenean ordea, jarrera soziala guztiz espainiarra dauka. Euskararen alde horren sutsu omen den jendea erdara hutsean jarduteak nire onetik ateratzen nau.

Ez. Hemengo herritarrak gero eta kultuagoak dira, zer nahi duen dakitena. Ongizateko gizartean bizi dira gero eta gehiago eta politikariek hori kontuan hartu behar dugu, politika zuzen egin nahi baldin badugu. Baina zer irabazten du gizarte honek diskurtsoak horrenbeste erradikaltzearekin, errealitatea bestelakoa bada? Alferrik ari gara gizarte pedagogia egiten, ez badugu asmatzen gizarte abertzalea eta euskaltzalea izaten. Dikotomia izugarria dago diskurtso teorikotik praxira. Hori da politika abertzalearen minbizia.

Alderdi guztietan denetik dago, dudarik gabe. Alderdi politikoek ez diote koordenada jakin eta zuzenei ekiten beti, ezta EAJk ere. Baina EAJ ez da diskurtsoak erradikaltzen dituena edota bazterrera jotzen duena. Beste sektore sozialek eta alderdi batzuek bai maite dutela marjinalia. Nik euskaltzaletasuna ez dut marjinalian ikusten. Europako herrialde aurreratuenen gizarte parametroetan ikusten dut gurea. Hemen finean dagoen eztabaida gizarte ereduarena da. Jakina, horregatik diot, ez dela bakarrik independentziaren eztabaida mahai gainean jarri behar, zer gizarte eredu nahi dugun ere sakonki eztabaidatu behar dugu.

Ez naiz gizarte planifikatzailea eta eztabaida politikoa egiten denean, ez euskararen gaian, ez genero kontuetan ez kirol eremuan, ez zait kuoten aplikazioa gustatzen. Gure artean ingeniari sozial gehiegi dago, arazoak bulego eta dekretu bidez konpondu daitezkeela uste dutenak. Legeak, funtsean, herritarrei babesa eta eskubideak aitortzeko egiten dira. Hortik aurrera herrigintzaren eta gizartegintzaren aldekoa naiz. Pako Sudupe ni baino planifikatzaileagoa da, antza.

Hasteko eta behin, Leitzarango autobidea euskaldun guztiok erabiltzen dugu eta harrotasun osoz erabili ere. Nafarroatik Gipuzkoara, edota Gipuzkoatik eta Bizkaitik Nafarroara joateko. Iñaki Barcenaren planteamentuak benetan birtualak dira. Iñaki Barcena jaunari galdetuko nioke ea zer errepide erabiltzen duen, egin dezala gogoeta eta ea zein errepidetan barrena dabilen esan diezagula.

Denok dugu gogoan autobidearen inguruan sortu zen polemika, nik ere bai. Imanol Muruaren adierazpenak irakurri nituenean Zuberoako kantu baten hitzak heldu zitzaizkidan gogora: "Agian, egun batez jaikiko dira egiazko zuberotarrak" dioen kantuarena, alegia. «Agian egunen batean idatziko dut liburu bat!». Ez dut uste eztabaida horiek betirako mantendu behar direnik, Imanolek autobidearen inguruko gorabeherak barru-barrutik ezagutu zituen eta berau nola gauzatu zen ere bai. Tira, gaur egunetik begiratuta, Leitzarango autobidea iragana da, eginda dago. Idatziko duela? Nik garai hartan ETAk idatzi zituen gauzak gogoratzen ditut. Edgar Allan Poe idazlearen literatura ematen zuten. Hala nola, autobidea NATOko tropak Euskal Herrian sartzeko zela esan zuen ETAk. Hemerotekan daude, literatura dirudi, baina hor daude, idatzita.