Argia astekaria webgunearen hasiera

IX. menderako penintsula ia osoa musulmanen esku zegoen. Iparraldean, ordea, orografia menditsua baliatuz, erresuma eta konderri kristau txiki batzuk sortu ziren: Asturias eta Leongo erresuma, Gaztelako konderria eta Eneko Arista errege zuela sortu berri zen Iruñeko erresuma. Hauek denek indarrak batuko zituen buruzagiaren beharra zuten. Orduan sortu zen Santiago apostoluaren hilobiaren aurkikuntzaren mitoa.

813. urtean, Gaelliciako Pelayo artzainak, hilobi bat seinalatuz izar baten argia ikusi omen zuen Libradón mendian, gerora Konpostela sortuko zen gunean. Teodomirok, Iria Flavia elizbarrutiko gotzainak, jainkotiar agerkundeaz, hondakin haiek Santiago apostoluarenak zirela iragarri zuen. Santiago Nagusiari, Zebedeoren semeari, Herodes Agriparen aginduz burua moztu zioten, 42. urtean, Jerusalemen. Bere ikasleek gorpua lapurtu omen zuten eta zazpi eguneko itsas bidaian Galiziara eraman, predikatzen ibili zen lurrean lurperatzeko. Santiago Hispanian predikatzen ibili ote zen, eta aurkitutako gorpuaren hondakinak bereak ote ziren baieztatu ezin izan arren, gune sakratua jaio zen eta kristautasuna, musulmanen aurka ekiteko irudi berriaz baliatu zen. Alfontso II. erregeak eliza xumea eraiki arazi zuen, gerora handitzen joango zena. Horrela, apostoluaren hilobira lehen bisitariak iristen hasi ziren.

844an, beste gertaera batek Done Jakueren mitoa Europa osora zabaldu zuen. Logroñotik gertu, Clavijoko lautadetan gertatu omen zen. Birkonkistako guduan, Asturiar erresumako Ramiro I.ak aurrez aurre zituen Abderramán II.aren gerlariak, nabarmen gehiago zirenak. Borrokan ari zirela, ezpata eta lantza harrabots tartean, zaldi zuriaren gainean Santiago apostolua agertu zen. Ezustean garaipena lortu zuten kristauek.