Argia astekaria webgunearen hasiera

XXI. mendera hegoaldeko goi nafarreraren printzak baino ez zaizkigu heldu. Baina Bonaparte printzeak euskalkiak ikertu zituenean osasuntsu zen elekatzeko modu hori. Euskaraz solasten ziren goñitar gehien-gehienak 1869an; 60 urte nahikoa izan zen hizkuntza behin betiko galtzeko.

Julio Urkixok 1910ean salatu zuen Goñin ahantzi zutela euskara. José María Jimeno Juriok honakoa idatzi zuen gai honetaz Navarra. Histora del Euskara liburuan: "Hasta muy entrado el siglo actual hablaban euskera en el pueblo de Goñi los amos de casa de Baztilerena, Liserena (Saturnino Arzoz), Dorrekoa (Uspicio Gulina), y Saldiserena. El de Ubiarena, Saturnino Asiáin, natural de Azanza y fallecido en 1937, hablaba en euskera con su mujer, natural de Goñi, muerta tres años antes. Sus descendientes ya no lo aprendieron".

Blas Fagoagari 1.929an Ollon eta Senosiainen apaiz ibilitako batek esan zion garai hartan euskaldun itxiak zirela herri horietako agureak, hainbeste ezen "euskarazko dotrina inguratu behar izan zuen garizuma garairako". Pentsatzekoa da pertsona edadetuenak euskaldun itxiak izaki, askoz gazteagoek ere ulertuko zutela hizkuntza nahiz eta solasean aritzeko gai izan ez. Kontuak kontu, esan liteke 1930eko hamarkadan itzali zela Ollarango eta Goñibarko euskara, komunikaziorako funtzioa galdu zuelarik.