Argia astekaria webgunearen hasiera

Atotxa omen da mozarabeen espartzua. Mundu hau ez den Donostian galdetu beharko dugu... Espainiako hegoaldean espartzua sortzeko erabiltzen den belar-tortokari deitzen zaio atotxa. Bi eratako espartzuak ezagutzen dira: espartzu latza, Stipa tenacissima, eta espartzu fina, Lygeum spartum.
Petrolioaren aro suntsitzailearen aurretik erabilera anitzak zituen espartzuak: edozein eratako ontzi, saski eta abar egiteko, sokak eta istinkariak, espartinentzako zolak, espartinen lokatzak biltzeko zerriak, papergintzan... Erromatarren kroniketan "hispania espartina" deritzoten hartan, penintsula barrenean, egiten zituzten apreta edo espartina sonatuak lekuko. Egun ornamentazio soilerako diren gauzak bakarrik egiten dira espartzuz, baina kultura haren adierazgarri espartzua gai bakartzat hartuz Murtzian, Valentzian, Mantxan, Aragoin eta Andaluzian sakabanatuta dauden zazpi "Museo del Esparto".
Geure historian ere garrantzi handia izan du espartzuak. Itsasontzietako eta hauetarako gaiak garraiatzeko logistika, garai batean espartzuz eta gerora kalamuz eta lihoz egindako soka, lista eta txikotarik ezin da aditu. Espartzua espartzatuz sortzen zen lokarri hauek egiteko gaia. Ontzigintzan, errioetako arotz sonatuen lan garrantzitsu eta finenetakoa ontziak istinkatzea zen eta da. Egun langintza horri eusten dioten gutxien zalantza horixe da: zein garaitan istinkatzen zen espartzatutako espartzuz? eta, zeinetan aldatu zen espartzutik kalamura eta lihora?

Antsietate-egoerak ez dituzte helduek soilik pairatzen. Ia 3.000 dira, horrelako arazoak dituzten ume gipuzkoarrak -%3 inguru-, Gipuzkoa Poliklinikako Haur eta Gazteen Psikiatriako Zerbitzuburua den Joaquin Fuentes Biggi doktorearen hitzetan. Pertsona heldu askok ondotxo gogoratzen du beren sintomak haurtzaroan hasi zirela, eta badira umeetan agertzen diren antsietate-modu bereziak.
Antsietateak, barne-hersturak, kanpoan gertatzen denaren interpretazioa nahasten duten sintoma fisikoak eragin ditzake, umeak normalean ez baitigu esaten ûaskotan ez dakielako nola esanû bere barruan zer gertatzen zaion. Eta hori jakinda ere, helduek sarritan gutxietsi egiten dugu gazteak bizi dezakeen ezinegona edo sufrimendua.
Hala ere, bereizi beharra dago antsietatea, eta umeetan ohikoak diren kezkak eta beldurrak. Asaldu mentalak arazo fisikoak eragiten ditu, edo umeari bizimodu normala egiten uzten ez dion eragin emozional negatiboa. Adibidez, angustiak jota dauden umeek neurririk gabeko estuasuna sentitzen dute lagun baten etxera lotara edo udalekuetara joateko proposatzen zaienean. Eta gehiegizko kezka horren eraginez uko egiten diete kanpora irteteko gonbidapenei, beren heldutasun sozialean aurrera egiteko aukerak galduz.
Beste batzuetan, ordea, antsietatea iraunkorra izan daiteke. Ume horiek kezka kronikoa dute, beren osasuna, segurtasuna edo eskolako errendimendua dela-eta, eta kezka hori ezin kontrola dezaketenez, tentsioan bizi dira, suminkorrak izan ohi dira edo ezin dute behar bezala kontzentratu.
Zorionez, "egunetik egunera hobeto ezagutzen ditugu asaldu horiek, eta egoera horiei aurre egiteko tresna nahikoak baditugu, psikoterapiakoak bezala baita farmakologiakoak ere", adierazi du Fuentes Biggi doktoreak. Kontua egoerak behar bezala identifikatzea da, arazo bezala hartzea ûez gutxiesteaû eta beharrezko laguntza bilatzea.

Gauza asko ikus ditzake begiak, kamerarentzat ezinezkoak direnak. Hau, batez ere, argi gutxi dagoen lekuetan gertatzen da.
Ikerlari-talde batek begiak ez beste ezerk ikusten duena detektatzeko sistema asmatu du. Honela argitasun eskaseko aireportuak hobeto kontrolatzeko ikusmen berezia erantsi diezaiokete robotei edo eguraldi oso txarretan pilotu automatikoek erabakiak hartzerik izango dute edo ibilgailu ez tripulatuak hobeto zuzendu daitezke.
Ikerlari burua den Vladimir Brajovic-en helburua gure begia ahalik eta hoberen simulatzen duen txipa garatzea zen, hau da, ohiko sentsoreetatik urrundu eta erretinaren funtzionamendura hurbildu. Bide horretan lehen lorpena software bat garatzea izan da, iruditan egon daitezkeen xehetasun ezkutuak agerian jartzen dituena.
Egindako lehen probak oso arrakastatsuak izan dira. Softwarea ûShadow Illuminator deitzen daû gailu batean kokatu da eta mundu osoko 80.000 argazki baino gehiago aztertu ditu. Azterketen emaitza oso positiboa izan da, zeren eta erdi ezkutuan zeuden pertsonak detektatu ditu eta X izpiko mediku-plakan egitura ilunak bereiztu.

Abenduaren 26ko lurrikara handia izan bazen ere, Sumatrako irla 20 zentimetro baino ez zen higitu Espazio-zentro daniarreko Shfaqat Abbas Khan eta Olafur Gudmundsson ikerlariek diotenez. Hauek neurketa zehatzak egin dituzte eta hainbat geologok iragarritako hamar edo hamabost metroko desplazamenduen ustea bertan behera geratu da.
Copenhague-n ikertzen aritzen diren ikerlari hauek satelite bidez lortutako GPS datuak aztertu eta horrela plaka tektonikoaren desplazamendua kalkulatu zuten. Sumatratik 200 kilometro mendebaldera, 7 metro desplazatu ziren horizontalean, baina Sumatran askoz apalagoak izan dira desplazamenduak.

Leo konstelazioko izarrik distiratsuenetakoa Regulus da eta aspaldidanik ikerlarien arreta bereganatu du bere buruarekiko biratzean kanoi bolaren antza duelako. AEBetan Chara teleskopio-sarearen bidez egindako neurketekin izarrei buruzko datu gehiago ezagutu dira.
Itxura, antza, errugbi baloiarena du eta eguzkia baino 350 aldiz distiratsuagoa da.
Ekuatorean, Regulusek 1,1 milioi kilometro orduko abiadura du eta Eguzkiak, adibidez, 7.242 kilometro orduko. Regulusen abiadura %10 handituko balitz, bere orbitatik atera egingo litzatekeela uste dute Georgiako unibertsitateko McAlister eta lagunek.
Reguluseko poloetan tenperatura altuagoak daude ekuatorean baino, poloetan 15.100 ºC dauden bitartean ekuatorean 10.000 ºC baitaude.